Φυσικές Επιστήμες - Πειράματα - Χιόνι/Ηφαίστειο - Νηπιαγωγείο Επ. 48 (Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, 2021)
: [♪ Μουσική Καλημέρα, παιδιά! Είμαι η κυρία Κατερίνα και είμαι νηφιαγός. Σήμερα θα κάνουμε μαζί πειράματα, που ξέρω πόσο πολλοί σας αρέσουν. Αλλά πριν σας αποκαλύψω με την πειράμα, θα ξεκινήσουμε. Θα σας πω ένα ένιγμα. Το χρώμα μου είναι λευκό. Πέφτω απαλά από τον ουρανό. Τη φύση στα άσπρα τη στολίζω και στα παιδιά χαρά σκορπίζω. Τι είναι? Μα φυσικά το χιόνι! Θέλετε λοιπόν να φτιάξουμε το δικό μας χιόνι. Το χιόνι είναι απαλό, είναι λευκό, είναι παγωμένο. Πώς θα καταφέρουμε να το κάνουμε αυτό με πολύ απλά υλικά. Θα χρησιμοποιήσουμε σόδα και αφρόξυρίσματος. Δηλαδή μόνο αυτά τα δύο υλικά. Και όμως θα χρησιμοποιήσουμε και ένα μπολ, ένα δοχείο. Να εγώ έχω φέρει αυτό εδώ το γυάλινο μπολ, που μέσα θα φτιάξουμε το χιόνι και τα υπόλοιπα υλικά σας τα αφήνω και για το τέλος. Πάμε λοιπόν να ξεκινήσουμε! Μπορείτε να πάρετε ένα κουταλάκι, για να μην λερώσετε ακόμα τα χεράκια σας, και να ξεκινήσετε να ρίχνετε λίγο από το ένα υλικό και λίγο από το άλλο. Ξεκινάω και ρίχνω λίγη σόδα. Βάζω δύο κουταλάκια σόδα. Μετά παίρνω τον αφρό. Θα ρίξουμε τώρα λίγο αφρόξυρίσματο. Το κουνάμε λίγο για να βγει πιο στερεό το υλικό. Και θα ανακατέψουμε. Ανακατεύουμε λοιπόν με τη σόδα μας. Θα ρίξουμε άλλη λίγη σόδα. Μπορείτε να το ρίξετε και στο περίπου με το ματάκι. Θα δείτε ότι δεν υπάρχει κάποια αναλογία, δηλαδή δύο κουταλιές σόδα, δύο κουταλιές αφρός. Θα πρέπει να λερώσετε τα χεράκια σας, για να δείτε πότε είναι έτοιμο το χιόνι. Συνεχίζω λοιπόν και ανακατεύω. Θέλω νομίζω και άλλη σόδα. Είναι πολύ πολύ πολύ μαλακό. Από αυτό συμβαίνει, επειδή έχουμε βάλει τη σόδα. Τώρα θα βάλω το χεράκι μου. Ήρθε η ώρα. Βλέπω ότι, παρατηρήστε, είναι παγωμένο και μαλακό, όπως και το πραγματικό χιόνι. Μα καλά, γιατί συμβαίνει αυτό. Είδατε αυτά τα δύο υλικά. Όταν ενωθούν δημιουργούν λευκό χιόνι και μαλακό. Ρίχνουμε και άλλη σόδα. Ρίξτε μπόλικη σόδα. Πιο πολύ σόδα και λιγότερο αφρό. Μέχρι να μπορέσετε να φτιάξετε τις δικές σας χιονόμπαλες. Τώρα θα δείτε, κοιτάξτε, πόσο απαλό είναι το χιόνι μας. Για να δούμε, μπορούμε να φτιάξουμε μία χιονόμπαλα. Θα δείτε ότι μπορεί να μην μπορείτε να φτιάξετε χιονόμπαλα, να μην σας κολλάει στο χέρι. Άρα ποιο υλικό είναι πιο κολλόδες από αυτά που χρησιμοποιήσαμε. Μα φυσικά ο αφρός. Πάρτε λίγο αφρό να συμπληρώσετε. Ρίχνουμε λίγο αφρό και κάνουμε και λίγο χαμό. Ρίχνουμε τον αφρό και συνεχίζουμε και ανακατεύουμε. Και τώρα σαν να γίνεται πιο σταθερό το χιόνι μας. Και μπορούμε να φτιάξουμε και χιονάνθρωπο. Μπορούμε να παίξουμε και χιονόπόλεμο. Είδατε πόσο ωραίο είναι το χιόνι. Και τώρα για να σκεφτούμε. Το χιόνι είναι μαλακό, είναι παγωμένο. Και το πραγματικό χιόνι πώς λιώνει. Μα φυσικά από τον ήλιο και από τη ζέστη. Αυτό το χιόνι μπορεί να λιώσει. Όχι παιδιά. Αυτό το χιόνι αν το έχετε στο σπίτι δεν θα πάθει τίποτα. Μπορείτε να το διατηρήσετε όσο καιρό θέλετε. Και τώρα μπορεί να μου πείτε, μα εγώ κυρία θέλω το χιόνι να λιώσει. Σας έχω άλλο ένα υλικό. Αυτό είναι το ξίδι. Πάμε τώρα να προσθέσουμε λίγο ξίδι στο χιόνι μας. Μα τι λέτε να συμβεί. Τυνάζω λίγο τα χεράκια μου. Γιατί είναι πολύ λερωμένο το χιόνι και σίγουρα και τα δικά σας. Και θα προσθέσω λίγο ξίδι. Έτσι λοιπόν, παιδιά, πάρτε το ξίδι. Σηκώστε τα μανικάκια σας και δείξτε ξίδι στο χιόνι. Στο τεχνητό χιόνι που φτιάξατε. Τι λέτε να συμβεί. Πώς θα λιώσει το χιόνι. Ωχ! Καλά αφρίζει! Βγάζει αφρό και... Για βάλτε το χεράκι σας. Νιώθετε ένα αέριο, σαν ένα αεράκι. Γιατί συμβαίνει αυτό. Όσο περισσότερο ξίδι ρίχνω, τόσο πιο πολύ αφρίζει. Αυτό λοιπόν, παιδιά, ξέρετε γιατί συμβαίνει. Συμβαίνει γιατί το χιόνι μας αποτελείται από δύο υλικά. Από τη σόδα και τον αφρό. Η σόδα λοιπόν, όταν ενώνεται με το ξίδι, δημιουργείται μια χημική αντίδραση. Δηλαδή παράγεται αυτό το μικρό αεράκι, να σας το πω, που λέγεται διοξίδιο του άνθρακα, για να το καταλάβετε καλύτερα. Είδατε λοιπόν, πώς μπορούμε να ανακαλύψουμε... τις ιδιότητες των υλικών όταν τα ενώνουμε μεταξύ τους. Πώς η σόδα και ο αφρός μας έδωσαν χιόνι. Και πώς το ξίδι κατάφερε να λιώσει το χιόνι μας. Διασκεδάστε λοιπόν κι εσείς, φτιάξτε χιονόμπαλες, φτιάξτε χιονόπόλεμο ή ακόμα φτιάξτε κι έναν χοντρό χιονάνθρωπο. Αφού ολοκληρώσαμε με τη δημιουργία του τεχνητού χιονιού, θα συνεχίσουμε με άλλο ένα πείραμα. Ένα διασκεδαστικό πείραμα είναι από τα αγαπημένα μου. Θα κάνουμε ένα υφέστιο λεμονιού. Και πώς θα γίνει αυτό? Θα χρειαστούμε πάλι πολύ απλά υλικά. Ποιο είναι το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό? Μα φυσικά το λεμόνι, άρα θα χρειαστείτε λεμόνια. Θα πάρουμε και λίγη σόδα, σαπούνι και χρώμα ζαχαροπλαστικής. Αν δεν έχετε χρώμα ζαχαροπλαστικής δεν πειράζει, είναι προοριετικό. Και θα καταλάβετε στη συνέχεια γιατί. Πάμε λοιπόν να ξεκινήσουμε. Θα χρησιμοποιήσω ένα χαρτάκι για να κάνω εκεί πάνω το πείραμα για να μην λερώσω πολύ. Θα πάρω τώρα ένα μαχαίρι. Γι' αυτό το σημείο ίσως να χρειαστείτε ή μάλλον καλύτερα να χρειαστείτε τη βοήθεια από ένα μεγάλο για να σας κόψει το λεμόνι. Κόβουμε το λεμόνι σε τρία σημεία. Από τη μία μεριά, εδώ στο πλάι, για να μπορέσουμε να το τοποθετήσουμε και να κάτσει το λεμόνι μας πάνω στο τραπέζι. Το αφαιρούμε το κομμάτι το ένα και από την άλλη, δηλαδή και από τα δεξιά και από τα αριστερά. Και τώρα θα το κόψουμε στη μέση. Και κοιτάξτε πώς θα κάτσει το λεμονάκι μας. Κάνουμε ακριβώς το ίδιο και με το άλλο λεμόνι. Πολύ προσεκτικά. Και τώρα είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε με τα υπόλοιπα υλικά. Τοποθετούμε και τα δύο λεμόνια μπροστά μας. Κάνουμε στην άκρη το μαχαίρι και γιατί δεν το χρειαζόμαστε άλλο. Και τώρα, αν έχετε χρώμες αχροπλαστικής θα βάλετε από δύο με τρεις σταγόνες. Θα το κάνω πολύχρωμο. Στο ένα λεμόνι θα βάλω κόκκινο χρώμα. Με πολύ προσοχή. Μια σταγόνα, δύο σταγόνες. Ξέρω ότι αυτό σας αρέσει πολύ να το κάνετε όταν είστε στην τάξη. Να παίζετε με τα χρώματα. Και μετά θα βάλω και μπλε. Και θα βάλω και άλλο μπλε. Και θα ρίξω και στο τελευταίο λεμόνι μου λίγο κίτρινο. Ρίχνουμε και κίτρινο. Και τώρα, αφού προσθέσαμε το χρώμα αχροπλαστικής, ήρθε η ώρα για το σαπούνι. Θα πάρετε, λοιπόν, το σαπούνι για τα χέρια ή για τα πιάτα. Και θα βάλετε λίγο πάνω στο λεμόνι. Ρίχνουμε λίγο, μια σταλιά, ίσα ίσα, και λίγο παραπάνω να σας πέσει. Δεν μας πειράζει καθόλου. Συνεχίζω με τα υπόλοιπα λεμονάκια. Πολύ ωραία! Και τώρα, παιδιά, ήρθε η ώρα για τη σόδα. Μέχρι τώρα παρατηρείτε να έχει συμβεί κάτι? Εγώ δεν βλέπω τίποτα. Για να δούμε, μήπως τώρα με τη σόδα υπάρξει κάποια χημική αντίδραση. Γιατί είπαμε ότι θα φτιάξουμε ένα υφέστιο λεμονιού. Για να πάρω λίγη σόδο. Βάζω μία κουτάλιτσα στο ένα, μία κουτάλιτσα στο άλλο. Κι άλλη μία, κι άλλη μία. Δεν βλέπω να συμβαίνει τίποτα. Γιατί? Το μόνο που μυρίζει είναι λίγο λεμόνι. Για να δω. Τώρα θα πάρω ένα ξυλάκι. Μπορείτε να πάρετε ένα ξυλάκι, μία δοδογλυφίδα ή... και ένα άλλο αντικείμενο, το οποίο είναι λίγο μητερό. Και να τσιμπίσετε το λεμόνι για να βγει ο χυμός του. Τι λέτε να συμβεί? Για να δοκιμάσω. Αν το κάνετε αυτό, θα δείτε ότι γίνεται μία μικρή έκρηξη. Στο λεμόνι που έχω βάλει κίτρινο χρώμα ζαχαροπλαστικής, βγαίνει κίτρινο σαφρός. Στο κόκκινο, κόκκινο σαφρός. Στο μπλε, μπλε αφρός. Πετάγεται παντού. Κοιτάξτε πόσα πολλά χρώματα βγαίνουν. Γιατί συμβαίνει αυτό? Όταν δηλαδή ενωθούν όλα αυτά τα γλυκά με το χυμό του λεμονιού, γίνεται έκρηξη και συνεχίζει. Είναι λίγο αργή η έκρηξη, δεν είναι πολύ γρήγορη. Αλλά θα δείτε ότι όσο περνάει η ώρα, όλο και περισσότερο σαφρός βγαίνει, όλο και περισσότερος. Για δοκιμάστε να τσιμπίσετε κι άλλο. Νομίζω έχει κι άλλο χυμό το λεμόνι μας. Όντως συνεχίζω και βγαίνει κι άλλο σαφρός. Είδατε λοιπόν παιδιά πόσο εύκολο είναι αυτό το πείραμα και πόσο διασκεδαστικό. Μενά μου αρέσει πάρα πολύ. Και γιατί συμβαίνει λοιπόν αυτό, πρέπει να δώσουμε και μια εξήγηση. Είδαμε ότι τα υλικά, δηλαδή η σόδα, το σαπούνι και το χρώμα ζαχαροπλαστικής, όταν ενώνονται δεν συμβαίνει κάτι. Επίσης να ξέρετε αν δεν είχαμε βάλει το χρώμα ζαχαροπλαστικής, γιατί σας είπα ότι αυτό ήταν προαιρετικό. Το αποτέλεσμά μας, ξέρετε τι θα ήταν? Ο αφρός απλά θα ήταν άχρωμος. Έτσι λοιπόν παιδιά, είδατε ότι με την ένωση όλων αυτών των υλικών, με τον χυμό του λεμονιού, δημιουργήθηκε αυτή η έκρηξη. Μοιάζει λίγο με αυτό που έγινε και πριν στο χιόνι, που ενώθηκε η σόδα με το ξύδι, δημιουργήθηκε δηλαδή ένας αφρός. Ο χυμός του λεμονιού είναι οξής και γι' αυτό όταν ενώνεται με τη σόδα, δημιουργείται πάλι αυτή η χημική αντίδραση και παράγεται δύο ξύδια του άνθρακα. Είδατε παιδιά πόσα πολλά πειράματα μπορούμε να κάνουμε, πώς μπορούμε να ενώσουμε τόσο απλά υλικά και να έχουν ένα διασκεδαστικό και εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Ελπίζω να κάνετε κι εσείς τα πειράματα και να περάσετε τόσο ωραία όσο πέρασα κι εγώ σήμερα μαζί σας. Σας χαιρετώ!