Ενημέρωση για τον νέο κορονοϊό από τον Καθηγητή Σ.Τσιόδρα & τον Υφ. Πολιτικής Προστασίας Ν. Χαρδαλιά (Υπουργείο Υγείας Κεντρική Υπηρεσία, 2020)
: Σπέρα σας, έως σήμερα περισσότερα 5.600.000 εργαστριακά κρούσματα, εργαστριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα του νέου κορονοϊού έχουν καταγραφεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Περισσότερο από 2.394.000 είναι άνθρωποι μας ενώ μολύνθηκαν από τον Ιωαννέρωσαν και έγιναν καλά, ενώ παγκοσμίως έχουν καταγραφεί 348.532 θάνατοι. Η Βραζιλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, το Περού, το Μεξικό και η Ινδία καταγράφουν του περισσότερους θανάτους ανα ημέρα. Σήμερα ανακοινώνουμε 10 νέα κρούσματα του νέου ιού στη χώρα, 8 με πιθανή σύνδεση με γνωστό κρούσμα, ενώ τα υπόλοιπα διερευνώνται. Ο συνολικός αριθμός των κρούσματων είναι 2.892, εκ των οποίων το 55% αφορά άνδρες, 628 θεωρούνται σχετιζόμενα με ταξίδια από το εξωτερικό και 1.644, το 57%, είναι σχετιζόμενα με ήδη γνωστό κρούσμα. 18 συμπολίτες μας νοσηλεύονται διασολυνομένοι. Η διάμεση ηλικία τους είναι τα 69 έτη. Τέσσερες είναι γυναίκες και υπόλοιποι άνδρες. Το 83,3% έχει υποκείμενο νόσημα, είναι ηλικιωμένοι 70 ετών και άνω. 101 ασθενείς έχουν εξέλθει από τις ΜΕΣ. Τέλος έχουμε ένα ακόμα καταγεραμένο θάνατο και 173 θανάτους συνολικά στη χώρα. 52 ήταν γυναίκες, το 30% και οι υπόλοιποι άνδρες. Η διάμεση ηλικία των θανάτων συμπολιτών μας ήταν τα 76 έτη και το 94,8% είχε κάποιο υποκείμενο νόσημα και ηλικία 70 ετών και άνω. Έχουν συνολικά ελεγχθεί 160.991 κλινικά δείγματα. Η πατρίδα μας ανταποκρίθηκε με ταχύτητα και χωρίς προηγούμενους σέκταξες συνθήκες που αφορούσαν τον ιό. Στις αρχές Ιανουαρίου έγινε η πρώτη αναφορά για τον ιό στη συνάντηση των επιστημών του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας και μάλιστα όταν αναφερθήκαμε στον νέο ιό σαν μια πιθανή σημαντική απειλή αντιμετωπίσαμε κάποια σκληρή κριτική γιατί πράγματι τα έως τότε λίγα δεδομένα δεν αρκούσαν για να τεκμηριωθεί μια σοβαρή για τον κ της εξελίξης και την προσπάθεια για όσο το δυνατόν καλύτερη προστασία του πληθυσμού σε ένα σωρό μεγάλες μάχες όπως για την προμήθεια προστατευτικού εξοπλισμού τον πόλεμο για τις μάσκες όπως χαρακτηριστικά τον ονόμασε το Αμερικανικό Δίκτυο η ενίσχυση του εργαστριακού ελέγχου, η ενίσχυση των μονάδων εντατικής θεραπείας, η προμήθεια φαρμάκων με τα έως τότε δεδομένα, η Εψιμονική Επιτροπή ανέλλειε τις εξελίξεις και εισηγεί το εν μέσο αβεβαιότητας τις καλύτερες δυνατές περαιτέρω παρεμβάσεις, τους θεραπευτικούς αργορίθμους, τα μέτρα προστασίας για την κοινότητα, για τους αγαπημένους μας, για τις ευπαθείς ομάδες, η πατρίδα μας κατάφερε με την υπομονή όλ της εμπίλησης της επιδημίας με συγκριτικά πολύ λιγότερες απώλειες από άλλες πολύ περισσότερο έτοιμες σε ισαγωγικά υγειονομικά χώρες. Καταλυτική ήταν η συμμετοχή του κόσμου σε αυτή την επώδυνη και φιλότιμη προσπάθεια. Οι αριθμοί μας, οι οποίοι λένε την αλήθεια, λένε πως τα μέτρα και μαζί με αυτά και το επώδυνο απαγορευτικό οδήγησε σε μίωση κατά 80% της διασποράς του ΥΥ. Και ήταν η κύρια αιτία που δεν θρηνίσαμε περισσότερες απώλειες στην πατρίδα μας. Η ομάδα των επιδημιολόγων μας και στην Επιτροπή Εμπειρογνωμών, η οποία εργάζεται στην Ιατρική Σχολή του ΕΕΚΠΑ και επικεφαλής της ομάδας εκτιμήσεων αναπληρώτρια καθηγητήρια επιδημιολογίας κυρία ΣΥΠΣΑ, με ενημέρωση πως βάσει των μαθηματικών μας εκτιμήσεων στην πατρίδα μας είχαμε ένα πραγματικό αριθμό κρουσμάτων πολύ χαμηλότερο του 1% του ελληνικού πληθυσμού. Τα αποτελέσματα φαίνεται πως είναι κοντά στους πραγματικούς αριθμούς με τα έως τώρα δεδομένα από αρχικές μελέτες αντισομάτων. Εν αναμονή των τελικών αποτελεσμάτων θα σας πω σήμερα προκαταρτικά αποτελέσματα από δύο μελέτες. Μια μελέτη που αφορά εθελοντές εμμοδότες και διεξάγεται από το Εθνικό Κέντρο Εμμοδοσίας και την ομάδα των κυρίων Κατσίβελα και Σταμούλη. Μέχρι τώρα έχει εξετάσει δείγματα από 3.400 εμμοδότες και βρήκε έως σήμερα 24 θετικά, δηλαδή το 0,7%. Αναμένεται να ολοκληρωθεί η μελέτη ακόμα 6.600 εμμοδωτών ώστε να έχουμε έναν αριθμό κοντά στις 10.000. Σε δεύτερη μελέτη, που μελετά δείγματα από εναπομείνοντες ωρούς και αφορά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο και διανεργείται από το Πανεπιστήμιο Θεασαλίας με συντονιστή τον καθηγητή κ. Χατζηκριστοδούλου σε συνεργασία με άλλα πανεπιστήμια της χώρας, από 2.569 εξετασταίντα δείγματα έως σήμερα είχαμε εννέα θετικά δείγματα, δηλαδή ποσοστό 0,35%. Αυτή είναι η τεράστια επιτυχία της Ελλάδας και των Ελλήνων. Με βάση στα αρχικά αυτά αποτελέσματα, πολύ λιγότερο από το 1% του πληθυσμού μολύνθηκε. Θα με συγχωρέσετε, πρέπει να αναφερθώ και σε μια άλλη επιτυχία της πατρίδας μας. Σήμερα έχουν συνολικά καταγραφεί 173 θάνατοι. Σεβαίνω με τις πληροφορίες που έχω από την καθηγήτρια κυρία Σίψα, με το καλύτερο δυνατό σενάριο σχετικά με τη θυμητώτα του ιού, δηλαδή ένα 0,55% και χωρίς τα αστηρά περιοριστικά μέτρα, δηλαδή μια μείωση των επαφών του πληθυσμού περίπου 10%, ο αριθμός των θανάτων θα έχει μια μέση τιμή 13.685 θανάτους. Ενώ με μια μείωση των επαφών κατά 20% θα ήταν 7.015 θάνατοι. Τα χειρότερα σενάρια δεν τα αναφέρω, γιατί έστω και αργά κάποια μέτρα φυσικά και θα τα παίρναμε, όπως συνέβη σε άλλες χώρες. Τότε όμως θα ήταν αργά. Στις 26 Μαΐου στην Ελλάδα μας καταγράφονταν συνολικά 16 θάνατοι ένα εκατομμύριο πληθυσμού, 1 αντί 815 στο Βέλγιο, 574 στην Ισπανία, πάντα ένα εκατομμύριο πληθυσμού, 555 στο Ηνωμένο Βασίλειο και 544 ένα εκατομμύριο πληθυσμού στην Ιταλία. Αν ξέχναγα τις μαθηματικές εκτιμήσεις και στη χώρα μας είχαμε αντίστοιχα περίπου 500 θανάτους ένα εκατομμύριο, λιγότερους από αυτούς που σας λέω, θα αναμένουμε περίπου 5.400 θανάτους. Η επιστροφή στην κανονικότητα έχει ξεκινήσει. Με προσοχή. Ο ιός εξακολουθεί να υπάρχει. Δεν έχει χάσει την ιδιότητα της διασποράς του. Οι δύο όταν βρει τις κατάλληλες συνθήκες διασποίρεται εύκολα. Όταν έχω συμπτώματα του ιού πρέπει να ελέγχομαι, να ειδοποιώ τους δικούς μου, να απομονώνομαι, να παίρνω έγκαιρα και όταν χρειάζεται η θεραπεία. Σαν παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, θα ρίσω όλη η γη, έγινε ένα. Ζήσαμε και ζούμε δύσκολες καταστάσεις με εκατομμύρια ανθρώπους να πέρασαν τον κάβο του ιού και εκατοντάδες άλλες χιλιάδες να μην τα καταφέρνουν. Χρειαζόμαστε την ταχεία κινητοποίηση των υγειονομικών αρχών αλλά και όλης της ιατρικής κοινότητας, της ηγεσίας, της πολιτικής μας προστασίας η οποία μας βοήθησε πάρα πολύ σε αυτή τη μάχη απέναντι στον ιό, στους ερευνητών μας για να αναγνωρίσουμε τις καλύτερες μεθόδους διάγνωσης, πρόληψης και θεραπείας. Ήδη γίνεται. Εμείς συνεχίζουμε να αναλύουμε τα δεδομένα για τον ιό, για τις νοσηλίες, για την έκβασή τους, για τη χορεία της θεραπευτικής χρήσης φαρμάκων στην πατρίδα μας. Σημαντική έρευνα πραγματοποιήθηκε και συνεχίζει να πραγματοποιείται στην πάλη απέναντι στον ιό. Έρευνα με κανόνες διαφάνειας. Μια έρευνα που θα πρέπει να υπηρετεί τη δημόσια υγεία. Και για το τελικό προϊόν, είτε αυτό λέγεται διαγνωστικό εργαλείο, είτε θεραπεία, είτε εμβόλιο, θα εξασφαλίζει μη αποκλειστικές άδειες και αδειοδοτήσεις και θα υπάρχει η πρόβλεψη της πρόσβασης στον απλό κόσμο. Ταυτόχρονα η επιφυλακή και η εγρήγορση για ένα τυχόν δεύτερο κύμα που θα φορά αυτόν τον ιό είναι σημαντική. Διαδικασίες ηχνηλάτησης, παρέμβασης, απομόνωσης είναι σημαντικές και σε αυτές μας βοήθησε πάρα πολύ και θα μας βοηθήσει και θα συνεχίσει να μας βοηθά στο μέλλον το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας. Το Υπουργείο Υγείας παραμένει σε επικοινωνία με τον Παγκόσμιο Εργασμό Υγείας, με τις ελληνικές ιατρικές εταιρίες για γενικότερα θέματα ασφάλειας των ασθενών σε σχέση με τον ιό και θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Πρέπει τώρα, εκτός από τον ιό, να σκεφτόμαστε όλο και περισσότερο και άλλους τομείς υγείας για την ανάγκη, για τη συνέχιση της φροντίδας των ασθενών, είτε πέρασαν τον ιό και τα κατάφεραν, είτε των υπόλοιπων που απειλούνται από λοιμόδι και μη λοιμόδι νοσήματα, από άλλες λοιμώξεις όπως οι πνευμονίες, η φυματίωση, το HIV, οι γρύπι και άλλα λοιμόδι νοσήματα, η λιγιονέλα που είναι και ένα νόσημα του καλοκαιριού και από τα χρόνια νοσήματα όπως τα καρδιακ υποήθειες, οδιαβήτης και άλλα. Οι χρόνιες φαρμακευτικές αγωγές είναι προτεραιότητα. Αυτή η προσέγγιση θα αφορά εκτίμηση κινδύνου για όλους τους τομείς υγείας μέσα στο περιβάλλον του κοροναϊού και βέβαια την ασφάλεια των ασθενών. Την υγεία δηλαδή σαν ένα ενιαίο αφήγημα από την πρωτοβάθμια φροντίδα ως τα νοσοκομεία. Η επίγουσα φροντίδα θα πρέπει να συνεχίσει να παρέχεται σε ψηλό επίπεδο. Η επάνωδο σταδιακά στη χωρίς φόβο πρόσβαση στην φροντίδα είναι πρώτη προτεραιότητα. Από όσο γνωρίζω, το Υπουργείο Υγείας και η Γενική Γραμματεία Υπηρεσιών Υγείας υλοποιεί σχέδιο πιστοποίησης ποιότητας στο χώρο της υγείας με τη χρήση ειδικών δικτών και πρωτοκόλων εναρμονισμένων με τις διεθνείς οδηγίες. Με αυτή την ευκαιρία πρέπει να τονίσω πως καταγράφεται από πολλαπλές πηγές σε παγκόσμιο επίπεδο σημαντική μείωση των εμβολιασμών που προσεγγίζει το 50% στις ηλικιακές ομάδες κάτω των 2 ετών και υπερβαίνει το 70% στις μεγαλύτερες ηλικίες. Το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε γι' αυτό το θέμα και απέστειλε στο Αρμόδιος Φορείς Επιστημονική Ενημερωτική εγκύκλιο με θέμα την επικυροπήση των συστάσεων εμβολιασμών για παιδιά και ενήλικες κατά την περίοδο της πανδημίας. Ο Υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας μου έκανε την τιμή και με όρισε εκπρόσωπο του Υπουργείου για το νέο κορωνοϊό, ξεκίνησα μαζί με το επιστημονικό μου έργο και την ενημέρωση της ελληνικής κοινωνίας για τις εξελίξεις που αφορούν την πανδημία. Όπως με έμαθαν οι δάσκαλοι μου και εμένα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, παρέμεινα μαθητής περισσότερο παρά καθηγητής, σε μια κατάσταση με συνεχής αβεβαιότητες, τις οποίες κατά καιρού σας παρουσίασα. Κάποιοι μίλησαν για αντιφάσεις, χωρίς να παρακολουθούν τις διεθνείς επιστημονικές εξελίξεις, χωρίς να γνωρίζουν τα πραγματικά δεδομένα, χωρίς να χρησιμοποιήσουν επιστημονικά επιχειρήματα. Προσπάθησα να μην εμπλακώσε τέτοιο διάλογο. Δεν ήθελα να δώσω αφορμές για αναπαραγωγή του μη επιστημονικού λόγου. Σε μοναδικές στιγμές της ιστορίας, ίσως στη δυσκολότερη στιγμή μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, πολύ εύκολα μπόρεσαν και αναμείθηκαν το ψέμα με την αλήθεια, για να αναπαραχθεί το ψέμα ως αλήθεια, το παρανοϊκό να παρουσιαστεί ως λογικό. Τέτοιες συμπεριφορές δεν βοήθησαν, ούτε βοηθούν, ούτε και θα βοηθήσουν βέβαια στο μέλλον. Ο σύγχρονος κόσμος κλήθηκε ενωμένος να αντιμετωπίσει την απειλή με δύσκολους όρους. Σε μια χρονική συνέχεια που η επιστημονική ιστορία που αφορά το νέο ιό μετατράπηκε πολύ γρήγορα και σε παγκόσμιο επίπεδο σε πολιτική ιστορία, στην προσπάθεια επανόδου των κοινωνιών στην κανονικότητα. Σε αυτή την περίοδο βρήκε πρόσφορο έδαφος η έννοια του κοινωνικού τέλους του απογορευτικού, έναντι του επιστημονικού και με κανόνες. Η επιστήμη όμως παραμένει πιστή στους κανόνες και θα συνεχίσει να βρίσκεται κοντά στην πολιτεία και τους πολίτες όταν αυτό τους ζητείται. Με μόνο εφόδιο την ειλικρίνεια και την προσπάθεια να αναλύσω επιστημονικά τα δεδομένα και με τη βοήθεια μιας Επιτροπής 26 Εμπειρογνωμώνων, στην οποία συμμετέχω υπό το Γενικό Γραμματεία Δημόσιας Υγείας τον κ. Πρεζεράκο, καθώς και τη στήρεξη και τη συμβολή της ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας, τους Υπουργούς κ. Κικίλια και κ. Κοντοζαμάνη, καθώς βέβαια και την ανεκτοίνητη βοήθεια από την πολιτική προστασία και τον Υπουργό κ. Χαρδαλιά, προσπάθησα επί τέσσερις μήνες να δίνω χρήσιμες πληροφορίες, να απαντώ στα ερωτήματα που έθεταν οι συμπολίτες μας μέσα των δημοσιογράφων και κάποιες φορές να εμψυχώνω από τη δική μου πλευρά μια κοινωνία που αγωνιούσε. Επανέλαβα πολλές φορές αυτό που είναι το μοναδικό δεδομένο στην επιστήμη, η αδεβαιότητα, η εντιμότητα του να πει κανείς δεν γνωρίζω. Όλο αυτό τον καιρό δεν αισθάνθηκα κάτι διαφορετικό από όλους σας, απλά ένας άνθρωπος απευθυνόμενος στους συνανθρώπους του, ένας άνθρωπος με αδυναμίες, ένας άνθρωπος που φυσικά και δεν πρέπει να προβάλλετε σαν πρότυπο. Αναπάντεχα και απροσδόχητα βρέθηκα κοντά σας, τόσο κοντά σας, μέσω του τηλεοπτικού φακού και μέσω απαγορευτικού και αισθάνθηκα κοντά σας, κι ας μην επικοινωνούσαμε με φυσικό τρόπο. Η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων είναι πνευματικό εφόδιο και μια παρηγοριά στο μυστικό πόλεμο με το άγνωστο, με τον ίδιο το χειρότερο εχθρό μας, που τον αγκαλιάσαμε με ένα παράξενο τρόπο, που τον τιμούσαμε σε ισαγωγικά, αναφέροντας ενοχλητικά νούμερα και στατιστικές. Στην πατρίδα μας, παρά τις απώλειες, επιτρέψτε μου να πω και να επαναλάβω. Δεν είχε τον τελευταίο λόγο και γι' αυτό δεν του κάνω τη χάρη να ξαναναφερθώ σε αυτόν. Η ζωή θα συνεχίσει να νικά. Η πιο δύσκολη περίοδος ήταν αυτή του απογορευτικού, του lockdown. Γενναία και επιβεβλημένη εισήγηση των επιστημών και απόφασης πολιτείας. Αλλά αφού τηρήθηκε, αποτέλεσε και απόφαση όλων μας. Των απλών ανθρώπων που έμειναν σπίτι να προστατέσουν τους γονείς, τους παππούδες, τις γιαγιάδες μας, τους ηλικιωμένους, τις ευπαθείς ομάδες. Των γονιών που έμειναν σπίτι με τα παιδιά τους αγωνιώντας για το εργασιακό τους μέλλον. Των συμπολιτών μας που δεν έμειναν σπίτι γιατί έπρεπε να εργαστούν όλο αυτό το διάστημα για όλους μας. Των αθανών ιρών στα νοσοκομεία και στην κοινότητα. Αντέξαμε. Όλοι μαζί, σε αυτή την πρώτη φάση, περιορίσαμε τη μετάδοση του ΥΥ. Σχαριτήρια σε όλους σας. Τέσσερις μήνες μετά επιστρέφουμε σταδιακά στην κανονικότητα. Η επιστήμη κάνει παγκοσμίως ό,τι μπορεί σε ένα εξαντλητικό αγώνα δρόμου. Να βρει αποτελεσματικές θεραπείες και όσο γρηγορότερα γίνεται ασφάλειας και αποτελεσματικό εμβόλιο. Σε αυτό τον αγώνα δρόμου φυσικά και ως επιστήμονας και ως επιστήμονες και μέλη της επιτροπής θα παραμείνω και θα παραμείνουμε κοντά σας. Θα βοηθήσω τις επόμενες εβδομάδες όπως έκανα τόσο καιρό τον Υπουργό και την Επιτροπή σε θέματα που σχετίζονται με το νέο ιό και σταδιακά θα ασχοληθώ και εγώ με θέματα που αφορούν τους αγαπημένους μου ασθενείς, τους φοιτητέλους μου στον πανεπιστήμιο που τους είδα χτες. Θέλω και εγώ σταδιακά να επιστρέψω και στα υπόλοιπα καθήκοντα. Είναι τώρα η ώρα, μιας και η επιδημιολογική μας εικόνα είναι καλή, τόσο καλή χάρη σε όλους σας και δεν χρειάζεται αυτή η τακτική ενημέρωση. Ο πραγματικός αναπαραγωγικός ρυθμός πανδημίας σύμφωνα με τον επιδημιολόγο του Ιωδή, τον κ. Λίτρα, ένα ανεκτοίμητο βοηθό στην όλη προσπάθειά μας, το πραγματικό ρο ήταν χθες το βράδυ 0,33 πολύ κάτω από το 1. Πλέον θα έχουμε καθημερινή γραπτή αναφορά ως 31 Μαΐου και αν όλα συνεχίσουν καλά τον Ιούνιο μια φορά τη βδομάδα θα ενημερώνεστε από το Υπουργείο Υγείας με μια γραπτή ανακοίνωση για την εξέλιξη της νόσου. Όπως ακριβώς γίνεται κάθε χρόνο με τη γρήπη. Φυσικά για τον νέο ΥΟ θα συνεχίσουμε τη συνεχή μας επιδημιολογική επαγρύπνηση και επιτήρηση όλο το καλοκαίρι. Ας ελπίσουμε ότι η συμπεριφορά μας θα παραμείνει καλή με προσήλωση στους κανόνες υγιεινής με τα μέτρα που λέμε τόσο καιρό και ας ευχηθούμε τηρώντας αυτά τα μέτρα να μην χρειαστεί να επανέλθουμε σε έκτακτες ή τακτικές τηλεοπτικές ενημερώσεις. Ελπίζω όλοι μαζί να συνεχίσουμε να προχωράμε μπροστά, να συνεχίσουμε να τα καταφέρνουμε. Φτάσαμε με πολύ κόπο πολύ μακριά για να επιτρέψουμε οποιοδήποτε πισογύρισμα. Εγώ θα κρατήσω την αγάπη σας που εισέπραξα αυτόν τον καιρό και θα ήθελα να με συνοδεύουν οι ευχές σας όπως αυτή που έλαβα από ένα σωματίο παιδιών με ειδικές δεξιότητες που μου εμήνισαν πως οι άγγελοι στη γη από το δικό τους μετερίζι μας σκέπτονται. Όχι εμένα, όλους μας. Θα ήθελα να τελειώσω αυτή την ενημέρωση με ένα πόσφασμα από τον Οδυσσέ Ελήτη. Μπορώ να γίνω ευτυχισμένος με τα πιο απλά πράγματα και με τα πιο μικρά, με τα καθημερινότερα των καθημερινών. Μου φτάνει που οι εβδομάδες έχουν Κυριακές. Μου φτάνει που μ' αγαπάνε τέσσερις άνθρωποι. Πολλοί. Μου φτάνει που αγαπάω τέσσερις ανθρώπους. Πολλοί. Μου φτάνει που δεν φοβάμαι να θυμάμαι. Μου φτάνει που δεν με νοιάζει να με θυμούνται. Μου φτάνει που μπορώ και κλαίω ακόμα και που τραγουδάω μερικές φορές. Μου φτάνει που υπάρχουν μουσικές που με συναρπάζουν και βοδιές που με γοητεύουν. Σας ευχαριστώ για όλα. Εμείς σας ευχαριστούμε κύριε Καθηγητά. Το λόγο έχει ο κύριος Καραδαλιάς. Καλησπέρα σας από την Πολιτική Προστασία. Βρισκόμαστε σε μια νέα φάση της προσπάθειάς μας με την επανεκκίνηση των περισσότερων δραστηριοτήτων να έχει ξεκινήσει ή να έχει δρομολογηθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, όπως είπε ο κύριος Καθηγητής, οι ενημερώσεις θα συνεχιστούν, όχι όμως με τον έκταχτο χαρακτήρα που είχαμε μέχρι σήμερα. Έχουμε επανέλθει σε μεγάλο μέρος τη νέα μας καθημερινότητα. Για οποιοδήποτε ζήτημα προκύπτει, θα υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση και από εμάς στην Πολιτική Προστασία, αλλά και από τα αρμόδια Υπουργεία. Δεν βρισκόμαστε πλέον στην περίοδο του lockdown, ώστε να υπάρχει ανάγκη να είμαστε κάθε απόγευμα εδώ, όπως έγινε όλη αυτή την περίοδο. Και ελπίζουμε ότι δεν θα προκύψει ξανά ποτέ αυτή η ανάγκη. Αν μας ξαναδείτε να κάνουμε καθημερινά ενημέρωση με τον κύριο Τσιόδρα, και ότι τα πράγματα έχουν δυσκολέψει ξανά, πιστεύω ότι δεν θα συμβεί, αν εκτός από τις εξελίξεις στον ιατρικό τομέα, η Πολιτεία λειτουργήσει συντεταγμένα, όπως έκανε όλο αυτό το διάστημα, και όλοι οι πολίτες λειτουργήσουμε με αίσθημα ευθύνης, όπως έκανε η συντριπτική πλειοψηφία σε αυτή την πρωτόγνωρη για όλους μας περίοδο. Την ερχόμενη Δευτέρα ανοίγουν Δημοτικά, ανοίγουν Υπιαγωγία και Βρεφωνηπιακή Σταθμή. Έχει εξηγηθεί και από τον κύριο Τσιόδρα, γιατί αυτό είναι καλό για τα παιδιά και για τις κογένιές τους. Επίσης έχουν ανακοινωθεί από την Υπουργό Παιδείας και Κανόνες. Πιο συγκεκριμένα τα Δημοτικά και τα Υπιαγωγία θα επαναλειτουργήσουν τη Δευτέρα 1 Ιουνίου και τα μαθήματα θα παραταθούν έως και την Παρασκευή 26 Ιουνίου. Τα τμήματα Σχολείων και Υπιαγωγίων θα λειτουργούν με έως 15 μαθητές στη φορά και με 1,5 μέτρο απόσταση στα θρανία, τα οποία θα έχουν τον ίδιο προσανατολισμό. Αν οι μαθητές περβαίνουν τους 15, τότε το τμήμα θα διαιρείται σε 2 υποτμήματα και θα λειτουργούν εκ περιτροπής. Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή το ένα, Τρίτη, Πέμπτη το άλλο και την επόμενη εβδομάδα το αντίθετο. Αν οι μαθητές δεν περβαίνουν τους 15, τότε το τμήμα θα λειτουργεί κανονικά. Στις αίθουσες θα υπάρχουν αντισυπτικά, προβλέπεται καθαρισμός δυό φορές την ημέρα και κατά τη διάρκεια λειτουργίας σχολείου και μετά το πέρας αυτού. Προβλέπονται διαλύματα σε διαφορετικές ώρες για τη μείωση του συγχροτισμού και προβλέπεται απαγόρευση λειτουργίας των κηλικίων. Προβλέπεται επίσης φυσικός αερισμός των εθουσών, ενώ η χρήση της μάσκας είναι προοριετική για εκπαιδευτικούς και μαθητές και στο σχολείο αλλά και στα σχολικά λεωφορεία. Οι δικές οδηγίες του ΕΟΔΙ θα αποσταλούν τις επόμενες ημέρες σε όλες τις δομές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και σημαντικό μέρος της πρώτης ημέρας θα φιερωθεί στην επεξήγηση των οδηγιών αυτών. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα πουσίας μαθητή στη βάση απλής υπεύθυνης δήλωσης του γονέα και δαιμόνα περί ύπαρξης ατόμου στο σπίτι που ανοίξει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου ή που νοσεί. Από την 1η Ιουνίου 2020 ανοίγουν κανονικά μαζί με τα δημοτικά σχολεία και τα νηπιαγωγεία της χώρας και οι παιδικοί και βρεφικοί σταθμοί. Οι κανόνες επαναλειτουργίας των παιδικών σταθμών είναι ακριβώς οι ίδιοι με κίνους για τα δημοτικά αλλά και τα νηπιαγωγεία. Οι δημοτικοί, παιδικοί και βρεφικοί σταθμοί λειτουργούν κανονικά έως της 31 Ιουλίου 2020. Επίσης έχουν τεθεί οι υγειονομικοί κανόνες για το πώς κινούμαστε σε σχολεία, σε εστιατόρια, σε παραλίες, σε εκκλησίες. Σήμερα μάλιστα απογερτάζουμε και την Ανάσταση μέσα μαζικής μεταφοράς. Από την τήρησή τους εξαρτάται να συνεχίσουμε την καλή πορεία που έχουμε ως τώρα. Ένα είναι το σίγουρο ότι δεν ξεμπλέξαμε με την πανδημία. Ο ιός θα βρίσκεται κοντά μας για μεγάλο διάστημα ακόμη και δεν σηκώνει παιχνίδια όπως έχει αποδειχθεί σε πάρα πολλές χώρες όλου του κόσμου. Εμείς ευτυχώς αποφύγαμε να ζήσουμε φυαλτικές καταστάσεις. Χρειάζεται και στις επόμενες φάσεις να δείξουμε την ίδια σοβαρότητα, την ίδια πειθαρχία. Σε αυτούς τους δυο μήνες καθημερινών σας επικοινωνίας προσπαθήσαμε δίχως ερωποιήσεις να δίνουμε με ειλικρίνεια τα πραγματικά στοιχεία και να εξηγούμε τι κάνουμε. Μπορεί κάποιος να συμφωνεί ή να διαφωνεί με τον Α ή τον Β χειρισμό, με το ένα ή με το άλλο μέτρο. Ουδής έχει το αλάθιτο και πάντα ήμασταν ανοιχτοί σε κριτική που είναι ένα συστατικό στοιχείο της ίδιας δημοκρατίας μας. Αλλά ήμασταν πάντα ειλικρινείς και ποτέ δεν κρύψαμε την πραγματικότητα. Ειλικρίνεια θεωρούμε ότι είναι το βασικό στοιχείο για να χτιστεί μια σχέση πραγματικής άδωλης εμπιστοσύνης. Αγαπητοί μου συμπολίτες, κυρίες και κύριοι. Βρισκόμαστε στην τέταρτη βδομάδα της δεύτερης φάσης που αφορά σταδιακή αποκλιμάκωση και άρση των περιορισμών. Από το δύσκολο μένουμε σπίτι έχουμε περάσει το εξίσου δύσκολο, μένουμε ασφαλείς. Το να μείνουμε ασφαλείς, δηλαδή το να τηρούμε τους όρους ατομικής υγιεινής και προστασίας είναι το μεγάλο στίχημα που θα μας οδηγήσει οριστικά και αμετάκλητα από εδώ και πέρα στη νέα καθημερινότητά μας. Βρισκόμαστε με αυτήν την κοινή συνέντευξη με τον κ. Τσιόδρα 72 ημέρες από τις 16.03 σχεδόν καθημερινής ενημέρωσης. Να είστε σίγουροι ότι με τον καθηγητή θα συνεχίσουμε καθημερινά την εξαιρετική συνεργασία μας πίσω από τις κάμερες των 6 παρακολουθώντας κάθε μέρα τις εξελίξεις. Παραμένει άλλωση το δικό μας μοναδικό στίχημα ευθύνης που από την πρώτη στιγμή κληθήκαμε να διαχειριστούμε και να επικοινωνήσουμε μαζί σας. Από αύριο λοιπόν και η επικοινωνία μας μπαίνει σε μια νέα φάση προσαρμοσμένη στα νέα δεδομένα που σιγά σιγά διαμορφώνονται. Ένας κέκλος κλείνει αλλά παραμένουμε σε γρήγοση παραμένουμε σε επιφυλακή παραμένουμε συνεπής στην τήρηση των κανόνων και των ειδηγιών και παραμένουμε υπεύθυνοι στην καθημερινότητά μας. Αγαπητοί μου συμπολίτες κυρίες και κύριοι από την πολιτική προστασία και από το φιλόξενο Υπουργείο Υγείας καλή δύναμη καλή συνέχεια σε όλους μας. Μένουμε ασφαλείς βγαίνουμε νικητές στην πολιτική προστασία δεν σταματάμε. Παραμένουμε σε επιφυλακή πάντα έτοιμοι σε κάθε γειτονιά σε κάθε χωριό σε κάθε πόλη σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας. Σας ευχαριστώ. Ευχαριστούμε κύριε Υπουργέ να περάσουμε σε ερωτήσεις. Η κυρία Βλεπάκη από τον τηλεοπτικό σταθμό Open. Ο Πρωθυπουργός κάλεσε σήμερα τους Γερμανούς τουρίστες να επισκεφθούν την Ελλάδα από τις 15 Ιουνίου. Έχει εισηγηθεί επιτροπή από οποίες άλλες χώρες μπορούμε να δεχτούμε με ασφάλεια τουρίστες. Υπάρχουν χώρες που η Επιτροπή θεωρεί απαγορευμένες αφετηρίες για τουρίστες στη χώρα μας. Υπάρχει μια ειδική υποεπιτροπή η οποία λειτουργεί βέβαια στα πλαίσια της Επιτροπής και ασχολείται με το θέμα του τουρισμού γενικότερα και των επιδημιολογικών κριτηρίων με το οποίο θα πρέπει κανείς να επιτρέπει ή να λέει ότι καλό είναι να βάλετε το ταξίδι από και προς αυτές τις περιοχές όπως έγινε και στην αρχή της επιδημίας. Καταλαβαίνετε ότι δεν είναι κάτι εύκολο, είναι κάτι δύσκολο. Ευτυχώς αυτή τη στιγμή περισσότερες χώρες με τα περιοριστικά μέτρα έχουν καταφέρει να περιορίσουν σε μεγάλο βαθμό την κυκλοφορία του ιού και τη διασπορά στην κοινότητά τους και αυτό βέβαια τα δείχνει και τα αποτελέσματα από τους ελέγχους που κάνει το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας και Υπουργός. Δεν θέλω να πω ότι θα απογορεύεται η είσοδος έξω από την χει ψηχόρα. Σίγουρα υπάρχουν πολλές χώρες που έχουν παρόμοια επιδημιολογική κατάσταση με τη χώρα μας όσο περνάει ο καιρός θα είναι και καλύτερη αυτή η κατάσταση και γι' αυτό είναι δυναμική και η απάντηση στο ερώτημα της αγαπητής δημοσιογράφου. Δεν μπορούμε να απαντήσουμε τώρα με σαφήνια ποιες θα είναι αυτές οι χώρες, αλλά σίγουρα υπάρχουν ήδη χώρες οι οποίες είναι εντός κάποιων καλών επιδημιολογικών δεδομένων και νομίζω αυτές οι χώρες θα αυξηθούν με την πάροδο του χρόνου. Άρα μπορούμε να σας συνημερώσουμε και γραπτός όταν θα έχουμε περισσότερα από την υποεπιτροπή που ζητά αυτό το θέμα. Μάλιστα νομίζω υπάρχει μια συνάντηση ακριβώς αυτή την ώρα που μιλάμε για τα κριτήρια γιατί καταλαβαίνετε μια περιοχή γεωγραφικά σε μια χώρα μπορεί να έχει περισσότερα κρούσματα από μια άλλη. Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ισπανία που στην κορύφωση της επιδημίας είναι 15-12% του πληθυσμού να είναι επηρεασμένος στην περιοχή της Μαδρίτης και μόλις 2% στην περιοχή της Μαγιόρκας. Άρα δεν είναι μόνο χώρες, είναι και περιοχές εντός χωρών και αν θυμάστε στην αρχή της επιδημίας η υπαρχία Βουχάν, μάλλον η πόλη Βουχάν και μετά η υπαρχία Χουμπέι ήταν στις ταξιδιωτικές οδηγίες. Και εγώ αναμένω, ιδιαίτερα αν υπάρξει δεύτερο κύμα του Ιου, ελπίζω όχι το καλοκαίρι αλλά το αυθηνόπωρο, να υπάρχουν αντίχειες ταξιδιωτικές οδηγίες από χώρες οι οποίες θα ζουν ένα μεγάλο ή ύψιλό δεύτερο κύμα. Το αντέυχομαι, το απέφχομαι, συγγνώμη, αλλά δεν το αποκλείω να γίνει. Η κυρία Προκόπη από την ιστοσελίδα newsbomb.gr. Κύριε Καθηγητά, μπορούν να λειτουργήσουν τοπικές καραντίνες σε τουριστικούς φορορισμούς σε περίπτωση έξαρσης κρουσμάτων. Η Επιτροπή έχει λόγο στη λίστα των χωρών για τις οποίες θα απεληθερώνονται οι πτήσεις και τι αναμένεται γι' αυτές με μεγάλο ρεθμό κρουσμάτων όπως η Βρετανία ή οι ΗΠΑ. Τελικά το άνοιγμα στον εξωτερικό τουρισμό έχει επιστημονικό έρισμα ή είναι μόνο οικονομικοί οι λόγοι. Νομίζω ότι απάντησα εν μέρει στο ερώτημα αυτό με αυτά που σας είπα προηγουμένως για τις χώρες και τον ορισμό των χωρών οι οποίες θα είναι ασφαλές να ταξιδέψει κανείς. Σίγουρα είναι πολλαπλέση η διαστάση του προβλήματος τουρισμός και ανήγειο τουρισμός και αν χώρες όπως η Βρετανία, οι ΗΠΑ που έχουν αυτή τη στιγμή περιοχές με αρκετά μεγάλη αύξηση των κρουσμάτων. Υπάρχουν και περιοχές οι οποίες μειώνονται τα κρουσμάτα και στην Αμερική ακόμα και στην Αγγλία. Μέσα στην Αγγλία υπάρχουν περιοχές οι οποίες μειώνεται σταδιακά επιδημία και άλλες περιοχές οι οποίες έχουν περισσότερα κρουσμάτα όπως κάποιες περιοχές της Βόρειας Αγγλίας στο Βόρειο Ενωμένο Βασίλειο. Άρα θέλει προσοχή το πώς χαρακτηρίζει μια περιοχή και ποιά επιδημιολογικά δεδομένα χρησιμοποιείς. Τα κρουσμάτα που καταγράφονται, θάνατοι που καταγράφονται, ο αριθμός των ελέγχων που γίνονται, το ροο, ο αναπραγωγικός ρυθμός επιδημίας, τον οποίο δεν δημοσιεύουν και οι περισσότερες χώρες. Θέλει λοιπόν μια ενδελεχή επιστημονική αξιολόγηση και αυτό θα συνεχίσουμε να κάνουμε στην Επιτροπή μαζί με το Γραφείο Ταξιδιωτικής Ιατρικής του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας, οι οποίοι είναι δημοσιευτικούς επιστήμονες, που ασχολούνται χρόνια με την ταξιδιωτική ιατρική, την κ. Παυλή και την ομάδα της και θα αξιολογούμε τα δεδομένα και θα αποφασίζουμε για το αν πρέπει να βγει κάποια ταξιδιωτική οδηγία. Τώρα το αν το άνοιγμα του τουρισμού έχει οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό χαρακτήρα ή προέρχεται από τα επιστημονικά δεδομένα, εγώ θα σας πω την απόφαση της Ευρωπαϊκής, του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία λέει ότι από το 15 Ιουνίου και μετά θα πρέπει με κάποιο τρόπο να ανοίξουν τα ευρωπαϊκά, τουλάχιστον, σύνορα. Νομίζω δεν θα γίνει χωρίς προσοχή στα επιδημιολογικά δεδομένα, είναι αδύνατον αυτή τη στιγμή, με την φασαρία και την όλη επέλαση αυτής της επιδημίας του κορωνοϊού σε όλο τον κόσμο, από κάποια χώρα να πει ότι τα ανοίγω μόνο για οικονομικούς λόγους. Καμία χώρα δεν το έκανε αυτό, η δημόσια υγεία βγήκε περισσότερο μπροστά από την οικονομία σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής και αυτή τη στιγμή η οικονομία και η πολιτική ακολουθεί την επιτυχημένη εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων και την άρση τους. Νομίζω έτσι θα κινηθούμε. Εμείς θα είμαστε αρρωγοί σαν επιστήμονες σε τυχόν επιστημονικά ζητήματα που θα τεθούν και φυσικά οι αποφάσεις θα λαμβάνονται από την πολιτεία, αλλά νομίζω ο γνώμονας σε αυτό το πολιτικό χειρισμό της επιδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Και ακόμα αν θέλετε να μου επιτρέψω να κάνω και ένα σχόλιο εδώ. Σε κάποιες χώρες δεν το περίμενε κανένας. Είδα τι είπα τις πιο έτοιμες οικονομικά χώρες. Από κάποιες χώρες δεν τις θεωρούσαμε τόσο έτοιμες οικονομικά. Αυτή η έγκαιρη εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων οδήγησε σε καλύτερα αποτελέσματα. Και νομίζω για μένα αυτό είναι και παραμένει το πιο σημαντικό. Ότι η δημόσια υγεία παραμένει στην υπηρεσία των πολιτών και του λαού και νομίζω συνεργάζεται με την πολιτεία και βάζει επιστημονικούς κανόνες. Κύριε Τσιόδρα, είμαστε όπως είπατε και εσείς και ο κ. Χαραταλιάς στην επόμενη φάση της μάχης κατά του ΥΥ. Δεδομένης της απουσίας εμβολίου και συγκεκριμένης θεραπείας όμως, τι είναι αυτό που θα σημαίνει καμπανάκι πως είμαστε ενόψει πισογυρίσματος, ποιοι είναι οι τομίσεις που σας ανησυχούν περισσότερο και τι μπορεί να φέρει σε εκείνη την όντως καλή μας φορεία. Νομίζω κάποια από τα πράγματα που έχουμε συζητήσει πολλές φορές σε αυτό το δελτίο τύπου, οπωσδήποτε είναι η αύξηση του αριθμού των κρουσμάτων, η αύξηση των τοπικών επιδημιών, η αύξηση των εισαγωγών και των οσυλειών στα νοσοκομεία και σε ΜΕΣ, η αύξηση των θανάτων, δίκτες που χρησιμοποιήσαμε και στο παρελθόν, το πραγματικό ρο, το οποίο παρακολουθούμε επί καθημερινής βάσεως αυτή την περίοδο, και οι αυξήσεις του πέραν από το 1, γιατί πάνω από το 1 είναι εκεί που η επιδημία αρχίζει και διασπείρεται και δεν σταματιέται εύκολα. Θα σας θυμίσω εδώ πέρα ότι αυτά τα πράγματα είναι δυναμικά και τα παρακολουθεί κανείς συνέχεια. Άρα όλες αυτές οι παράμετρη έχουν να κάνουν σε σχέση με πιθανόν πυσογύρισμα όσον αφορά την επιδημία. Ελπίζω ότι δεν θα συμβεί, αλλά είμαστε σε επαγρύπνηση. Αυτό σημαίνει να είσαι σε επειδημιολογική επαγρύπνηση, δηλαδή σε νύψη, δηλαδή σε προσοχή, ώστε να ανοιχνεύσεις τέτοιου είδους επιδημίες και ιδιαίτερα επιδημίες που αφορούν ευάλωτες ομάδες, αυτές παραμένουν στο επίκεντρο της προσοχής μας ακόμα και μετά αυτή η επιτυχημένη πορεία, οι μετανάστες, οι Ρωμά, άνθρωποι που ζουν σε ειδικές συνθήκες, τα γυροκομία, τα νοσοκομία μας, οι χώροι παροχής υπηρεσιών υγείας, νευροπαθείς, οι φυλακές, όλα αυτά έχουν την ιδιαιτερότητά τους. Πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση να παρακολουθούμε τυχόν επιδημίες σε αυτά τα μέρη και βέβαια και στην κοινωνία μετά. Επίσης μας ανησχύει το να βρίσκουμε κρούσματα στο οποία δεν θα μπορούμε να διαπιστώσουμε την πηγή μετάδοσης, αυτή για προς 2 ώρες την πηγή μετάδοση και αυτό είναι σημαντικό σημαντική παράμετρος. Είμαστε ακόμα περισσότερο έτοιμοι να τα αντιμετωπίσουμε τώρα και θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να συνεχίσει αυτή η διαδικασία ηχνηλάτησης των επαφών, που κάναμε επιτυχημένα όλο αυτό τον καιρό με τη βοήθεια της πολικής προστασίας και της απομόνωσης των κρουσμάτων και να σταματούν οι κύκλοι μετάδοσης του ΥΟΥ. Η κυρία Βέργο από την εφημερίδα των Συντακτών. Κύριε Τσιχιόδρα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διακόπτει τις έρευνες διαχωρήγησης ασθενείς με COVID-19, χλωροκίνης και ιδροξυχλωροκίνης, καθώς απαιδείχθηται ότι το όφελος είναι μικρότερο από τους κινδύνους. Στην Ελλάδα πόσοι ασθενείς έχουν λάβει τη συγκεκριμένη θεραπεία ενδονοσοκομιακά, πόσοι εξονοσοκομιακά και με ποιον τρόπο παρακολουθούνται. Πόσοι οι υγειονομικοί στο πλαίσιο της χημιοπροφύλακσης όπως έχετε ανακοινώσει λαμβάνουν τη θεραπεία. Εσείς τη λαμβάνετε. Και οι σήμερα δεδομένα λήψεις του φαρμάκου στη χώρα μας τι δείχνουν, συμπίπτουν με τη μελέτη του lancet που επικαλείται ο POI, θα συνταχθούμε με τον POI και θα σταματήσουν οι μελέτες στη χώρα μας ή θα συνεχίσουμε τη χορήγηση χλωροκίνης τόσους τους ασθενείς μέσα και έξω από το νοσοκομείο όσο και τους υγειονομικούς. Εν τέλει, ποια θεραπεία κερδίζει, αδερφούς, για την Covid-19? Πολλαπλά ερωτήματα, αισθάνεται καθώς να με προβολούν με όλα αυτά τα ερωτήματα. Να σας πω, η όλη θεραπεία του κορωνοϊού είναι μια κατάσταση μεγάλης αβεβαιότητας, η οποία έχει πολλαπλά πολλαπλές μικρές λεπτομέρειες και πτυχές, σε οποίες αναφέρεται σε κάποιες από αυτές δημοσογράφους, όχι σε όλες, αλλά θα σας προσπαθήσω να το αναπτύξω σύντομα, να μη σας κουράσω. Πρώτον, μελέτη του Lancet, η οποία αναλύει δεδομένα παρατήρησης, δεν είναι τυχιοποιημένη κλινική μελέτη, δεκάδες χιλιάδες ασθενείς, η οποία βλέπει ότι οι βλάδοι, μάλλον, παρά το όφελος υπερέχουν στη χρήση χλωροκίνης και της υδρόξης χλωροκίνης, τα δυο ξαδερφάκια, τα οποία το ένα έχει μέσο χρόνο εμείς σε ζωή, αρκετό καιρό, το άλλο πολύ λιγότερο, αλλά πέντε μέρες το ένα και τριάντα με 60 μέρες το άλλο, που σημαίνει ότι παραμένουν και αρκετό καιρό στον οργανισμό σου. Φάρμακα τα οποία με εργαστηριακά δεδομένα είναι αποτελεσματικά για τον κορωνοϊό, άρα έχουμε εργαστηριακή υποστήριξη των δεδομένων, δεν έχουμε ακόμα τυχιοποιημένα κλινικά δεδομένα. Βγαίνει λοιπόν αυτή η μετα-ανάλυση που αναλύει μεγάλη πληροφορία από πολλές περιοχές στον κόσμο, σε κάποιες περιοχές άλλες δόσεις, σε κάποιες περιοχές άλλα θεραπευτικά σχήματα και βλέπει αυτό το σήμα. Ένα σήμα, το λέω σε εισαγωγικά, κινδύνου. Ο ΠΟΙ λοιπόν αποφασίζει να βάλει, κατά κάποιον τρόπο, ένα πώς. Δεν τη σταματάει. Ζητάει να επαναξιολογηθούν τα δεδομένα από το συγκεκριμένο κλάδο κλινικής μελέτης που κάνει και με άλλα φάρμακα, για να δει τι δεδομένα έχει. Γιατί η μελέτη του ΠΟΙ είναι τυχιοποιημένη κλινική μελέτη. Άρα είναι μια μελέτη που θα μας δώσει δεδομένα τα οποία μπορούν να πιστέψουμε πολύ περισσότερα από τα δεδομένα παρατήρησης της μελέτης του Λάνσετ. Άρα δεν το σταματάει ο ΠΟΙ. Ο ΠΟΙ λέει ότι θα το εξετάσω και μέχρι να το εξετάσω και να είμαι σίγουρος, αφού έχω αυτή την πρώτη μελέτη, μεγάλη μελέτη, με δεκάδες χιλιάδες περιεστατικά, θέλω να είμαι σίγουρος. Η Ελλάδα τι κάνει. Η Ελλάδα έχει οθετήσει αυτό το σχήμα στο θεραπευτικό της αλγόριθμο και αμέσως με το που δημοσιεύεται η μελέτη του Λάνσετ, το ίδιο απόγευμα, στέλνω email εγώ και ταυτόχρονα τρία άλλα μέλη της επιτροπής ο ένας τον άλλον και λέμε πρέπει να συνενδριάσουμε εκτάκτως να δούμε αν τα δεδομένα αυτά είναι αρκετά ώστε να αλλάξουμε το θεραπευτικό μας αλγόριθμο. Και θα συζητήσουμε άμεσα, μάλιστα και σήμερα γίνεται μια προσπάθεια για τηλεδιάσκεψη για να δούμε αν πρέπει να αλλάξουμε αλγόριθμο αυτά τα δεδομένα, αν πρέπει να περιμένουμε. Έχουμε πάρα πολύ λίγους ασθενείς πλέον στο νοσοκομείο. Ασθενείς οι οποίοι έχουν πάρει θεραπεία με αυτό το φάρμακο στο νοσοκομείο δεν υπάρχουν πολύ αυτή τη στιγμή. Τώρα βοηθάει ή δεν βοηθάει μεταβάζει τα ελληνικά δεδομένα. Έχουμε το Μητρό Ασθενών που έχει ολοκληρωθεί και γρήγορα θα αξιολογηθεί. Έχουμε το Σύστημα Φάρμακο Επαγρύπνηση του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, στο οποίο έχουν δηλωθεί τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες από φάρμακο που χρησιμοποιήθηκαν αυτό τον καιρό. Μόνο τρεις ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούσαν τη χλωροκίνη και την εντροξιχλωροκίνη. Καμία από αυτές δεν είχε την καρδιολογική επιπλοκές και άλλες δύο αφορούσαν άλλα φάρμακα. Το Σύστημα Φάρμακο Επαγρύπνηση είναι πάρα πολύ σημαντικό, και αυτό γίνεται πάρα πολύ καλά στις κλινικές μελέτες. Στην κλινική μελέτη, γι' αυτοίς χάρη της Remdesiviris, του άλλου φαρμάκου που χρησιμοποιείται και προκρίνεται αυτή τη στιγμή από τους ανθρώπους που ασχολούνται με τη θεραπεία του κορονοϊού, και που δόθηκε και στην Ελλάδα σε περισσότερος από 50 ασθενείς με κλινική μελέτη, είχε μία ανεπιθύμητη ενέργεια αναφοράς με μικρή υπατική συμμετοχή. Είναι σημαντικό αυτοπλή δημοσγράφος να συνεχίσουμε να καταγράφουμε τις παρενέργειες και να συνεχίσουμε να καταγράφουμε με Συστήματα Φάρμακου Επαγρύπνησης τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες. Πάντως δεν είχαμε κάποιο σήμα για ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση χλωροκίνησης. Μένει να το επιβεβαιώσουμε με την ανάλυση όλων μας των δεδομένων. Όσον αφορά την προφυλακτική χορήγηση του φάρμακου σε υγειονομικούς, αυτή έγινε μεμονωμένα, ήταν σε εθελούσια βάση, δεν έγινε σε μεγάλο αριθμό ασθενών και επειδή υπάρχει και ο φόβος πάντα όταν δίνεις ένα φάρμακο, έγινε σε αυστηρά πλαίσια υγειονομικής επιτήρης με τον θεράποντα γιατρό τους ή τον λιμοξιολόγο του νοσοκομείου, έγινε σε αυστηρά πλαίσια χορήγησης σε κάποιες τοπικές επιδημίες με ασθενείς που είχαν σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως τις επιδημίες στα γεροκομεία και στους νευροπαθείς, πάλι με αυστηρή επιτήρηση από τον γιατρό χωρίς σοβαρές ανεπτύμητες ενέργειες και τα αποτελέσματα αξιολογούνται. Το αν εγώ την πήρα, δεν την πήρα τη θεραπεία αυτή σαν προφύλαξη, είχα επανειλημμένες εκθέσεις ασθενείς με κορωνοϊό, αλλά πάντα με μέτρα προστασίας και θεώρησα σκοπιμότερο και πιο χρήσιμο να πάρω θεραπεία εάν εμφανίσω τη νοσο. Θέλω να πω εδώ όμως ότι η θεραπεία είναι κάτι που εξελίζεται. Η χλωροκίνη είναι αυτινό φάρμακο, ένα φάρμακο που μπορεί να το πάρει κανείς από το στόμα, γι' αυτό προκρίθηκε από τις περισσότερες χώρες του κόσμου χωρίς σκληρά δεδομένα και φυσικά και από την πατρίδα μας. Νομίζω οι πλήρες αξιολόγες του φαρμάχου χλωροκίνη θα γίνουν με τα αποτελέσματα τυχιοποιημένων κλινικών μελετών, άρα είναι νωρίς να το καταδικάσουμε. Και ο WHO, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν το καταδίκασε, έβαλε απλά ένα stop μέχρι την αξιολόγηση και θα πρέπει να περιμένουμε λίγο ακόμα, πριν πούμε την τελική κουβέντα για τη χλωροκίνη. Φαίνεται ότι αυτή τη στιγμή η θεραπεία κινείται σε δύο επίπεδα. Το ένα είναι μάλλον θα είναι συνδυαστική, δηλαδή θα περιέχει αντιϊκό και φάρμακα που αφορούν την εμφάνιση φλεγμονής και φαίνεται ότι θα είναι χρήσιμη, ίσως και πιο πρώημα. Ακόμα δεν έχει αποδειχθεί, αλλά γίνονται μελέτες γι' αυτό σε όλο τον κόσμο, ότι αν την πάρεις γρήγοροτερα, πιθανώς θα βοηθάει περισσότερο. Στις περισσότερες από τις μελέτες που αναφέρεστε, η θεραπεία χορηγόταν όταν ασθενείς ήταν ήδη βαριά. Άρα, άλλος ένας ακομασκόπελος να αξιολογήσει το όφελος από ένα φάρμακο. Ελπίζω να απάντησα σε όλα. Ο κ. Βενιζέλος από την εφημερίδα Παραπολητικά και την Άθηνες Voice. Κύριε Καθηγητά, μπορούμε να διατυπώσουμε ως υπόθεση εργασίας του ενδεχόμενο η Ελλάδα να ανοίγει στις χώρες με υψηλά ποσοστά ασυμπτωματικών κρουσμάτων της νόσου COVID-19, συνεπώς να υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες ο νέος κορονοϊός να κυκλοφορεί κάπως πιο ευρείο στη χώρα μας αλλά μέσω ασυμπτωματικών και ήπια νοσούν των ασθενών. Μήπως η κανό ποσοστό ασυμπτωματικών και ήπια νοσούν των ασθενών με COVID-19 αποτελεί επίσης το λόγο για τον οποίο δεν έχουμε δει ορατές συνέπειες από τις μαζικές συναθροίες σε πλατείες και παραλίες στη χώρα μας. Ναι, άλλη μια ερώτηση με αρκετές επιστημονικές πτυχές από τον αγαπητό δημοσιογράφο. Να πω εδώ σύντομα πάλι ότι φαίνεται ότι ένα ποσοστό που δεν γνωρίζουμε καλά των ανθρώπων που έχουν τον νεό είναι ασυμπτωματική ή προσυμπτωματική. Ποια είναι διαφορά του ενός από το άλλο. Ο προσυμπτωματικός δεν έχει συμπτώματα και θα αναπτύξει, φαίνεται του μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που δεν έχουν συμπτώματα κάποια στιγμή αναπτύσσουν συμπτώματα και υπάρχει μια τρίτη κατηγορία. Η κατηγορία το ήπια συμπτωματικών, δηλαδή αυτό που έχουν μια καταβολή, μια μυαλγία και ένα πονόλεμο δεν ελέγχονται και έχουν τον νεό. Σε καμία από τις μελέτες που έχω δει μέχρι τώρα δεν έχει γίνει πλήρης αξιολόγηση όλων των συμπτωμάτων του ΥΥ. Γιατί στην αρχή λέγαμε πυρετός και βύχας και βλέπετε αργότερα περίπου ένα με έναμιση μήνα μετά ο WTO προσθέτει και συμπτώματα όπως η ανοσμία, το να μην μυρίζεις καλά, που μπορεί να φίλετε και σε άλλους λόγους, οι μυαλγίες ή τα ρήγη και νομίζω δεν μπορεί κανείς με ακρίβεια να απαντήσει 100% το ερώτημα του αγαπητού δημοσιογράφου, από 5% μέχρι 80 δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Τι μας δίνει αυτή την παραπάνω επιστημονική σιγουρία? Τα αντισώματα. Με τα αντισώματα βλέπουμε ότι αυτό που λέει δεν ισχύει. Γιατί με τα αντισώματα θα περιμέναμε πολύ μεγαλύτερο ποσότο ανθρώπων να έχουν θετικά αντισώματα. Φαίνεται ότι και αυτοί με τελευταία δεδομένα αυτής της εβδομάδας που περνάνε ήπια την όσο ανεβάζουν ικανό αριθμό αντισωμάτων. Αλλά θα περιμέναμε να δούμε κάποια παραπάνω ποσοστά αντισωμάτων στον γεν που εκτιμήσαμε με την σωστή μας επιτήρηση, με τα ακριβή μας σκληρά δεδομένα, νοσηλείες, θανάτους, μεθ, διασολυνομένοι και με τα μαθηματικά μας μοντέλα επιβεβαιώνεται και με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις των αντισωμάτων. Άρα μάλλον δεν συμβαίνει αυτό. Τώρα γιατί οι συνοστισμίσεις στις πλατείες, που ήταν βέβαια και αγωνία όλων μας, δεν ανέβασαν το ρο, ήταν γιατί το είχαμε κατεβάσει πολύ χαμηλά. Η επιδημία ο ιός έχει κατέβει σε πάρα πολύ χαμηλά επίπεδα. Αυτή ήταν η επιτυχία όλων μας. Αυτή ήταν η επιτυχία του κινήματος «μένω σπίτι», «προσέχω τις επαφές μου», «αποφεύγω τις επαφές με εφαθείς ομάδες». Όλο αυτό το πράγμα εκεί αντικατοπτρίζεται. Άρα το κοινωνικό τέλος της επιδημίας, όπως το νομίζω εγώ, αυτές τις συναθρίσεις, ευτυχώς έγινα σε μια περίοδο που δεν κυκλοφορούσε εκτεταμένο ιός. Και ελπίζω ότι θα παραμείνουμε με προσεκτική, γιατί ο ιός υπάρχει ακόμα, δεν έχει εξαφανιστεί. Και βέβαια με το άνοιγμα του τουρισμού μπορεί να έρθει και περισσότερος ιός από τις έξω χώρες. Γι' αυτό θα χρησιμοποιηθούν και θα εξετάζονται τα ισχυρά επιδημιολογικά κριτήρια. Γι' αυτό πρέπει να παραμένουμε σε επαγρύπνηση. Όποιος έχει συμπτώματα να ελέγχεται, να απομονώνεται να περιορίσουμε τους κύκλους μετάδοση του ιού. Η κυρία Τσιβίκα από το μόνο news.gr. Κύριε καθηγητά, πρόσφατα μας παραθέσατε όλα τα επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ της επαναλειτουργίας των δημοτικών σχολείων. Τα οφέλη αυτά σε τι χρονικό πλαίσιο έχουν διαπιστωθεί, δεδομένου ότι πρόκειται μόνο για 4 εβδομάδες, 20 μέρες. Πιστεύετε ότι πραγματικά θα υπάρξει καθοριστικό όφελος για τα παιδιά, τους γονείς, την κοινωνία και την οικονομία σε σχέση με τους πιθανούς κινηδινούς. Υπάρχει εικόνα για το ποσοστό των μαθητών γυμνασίων και λυκείων που δεν έχει επιστρέψει στα θρανία παρά την επαναλειτουργία τους. Νομίζω, είπα σε αυτή την ανάλυση που είχα κάνει ότι δεν υπάρχει σαφής απάντηση υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Τοποθετούμαστε περισσότερο υπέρ της μίας πλευράς, γιατί βλέπουμε τα δεδομένα υπέρ της μίας πλευράς περισχύουν. Και δεν είναι δεδομένα ελληνικά μόνο, είναι δεδομένα παγκόσμια, έτσι, και υιοθετούνται από το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής κοινότητας στον κόσμο. Και υιοθετούνται από πολλές χώρες, όπως είχα πει και είναι το δελτιοτύπου. Και αφορούν και άλλες παραμέτρους πλήν της οικονομίας, στην οποία αναφέρεται η συνάδελφος, παραμέτρους που αφορούν την πνευματική και ψυχική υγεία των παιδιών, ακόμα κι αν είναι λίγες μέρες. Και παραμένω σε αυτά τα επιχειρήματα, δεν νομίζω ότι πρέπει να τα επαναλάβω. Όσον αφορά το τι ποσοστό πηγαίνει από τα παιδιά στο σχολείο και τι ποσοστό θα πάει και αν αυτό το όφελος των ολιγοήμερων παρουσίων στο σχολείο ξεπερνάει πιθανώς κινδύνους από διασφαρά της επιδημίας, τονίζω ξανά ότι αυτή είναι η καταλληλότερη ώρα, με βάση τα επιδημιολογικά μας δεδομένα. Το εάν θα πάει κάποιος στο σχολείο και φοβάται τον κίνδυνο διασποράς και ότι αυτό θα έχει αντίκτυπο σε κάποια ευπαθή ομάδα στο σπίτι του, στο οικογενειακό του περιβάλλον, το έχουμε προβλέψει. Και όσο μ' οδηγίζει αυτό, με μια απλή άδεια, να αναφέρεται ότι στο οικογενειακό περιβάλλον υπάρχει κάποιο άτομο ευπαθής ομάδα χωρίς να είναι αυτόνομαστικό και να μην εκτίθεται το παιδί στο περιβάλλον του σχολείου. Όσον αφορά τι ποσοστό των γυμνασίων και ηλικίων παρακολουθεί, σίγουρα αυτό είναι μικρότερο στη στάξη της τρίτης λυκείου που ετοιμάζονται για τις πανελλαδικές και ούτως ή άλλως αυτές τις μέρες ετοιμάζονταν για τις εξετάσεις τους και υποκανονικές συνθήκες στην κοινωνία με την υπουργόπαιδείας ότι γύρω στο 50% με 60% παρακολουθεί. Είναι ένα σημαντικό ποσοστό και το ποσοστό που δεν παρακολουθεί σίγουρα συμμετέχει σε αυτή τη διαδικτυακή μάθηση. Νομίζω αυτοί οι κανόνες σιγά σιγά θα μας συντροφεύσουν, ιδιαίτερα αν υπάρξει ένα δεύτερο κύμα της επιδημίας του κορωνοϊού το Φθινόπωρο και νομίζω ήταν σημαντικό αυτή την περίοδο που έχουμε τα καλά επιδημιολογικά δεδομένα να γίνει αυτή η άσκηση η οποία δεν είναι πείραμα καθόλου, νομίζω έχει περισσότερα οφέλη παρά ζημία. Τους διαπιστευμένους συντάκτες Υγείας για τον επαγγελματισμό τους και τη συνεργασία την εξαιρετική που είχαμε όπως επίσης φυσικά και τους τεχνικούς των τηλεοπτικών σαθμών ιδιαίτερα της ΕΡΤ για την κάλυψη αυτής της ενημέρωσης. Σας ευχαριστούμε πολύ.