2ο Επαναληπτικό Μάθημα / 22η διάλεξη - Βαρσακέλης Νικόλαος (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2014)
22η διάλεξη: ...τημών εισοδήματος. Μπίλι Έγγελ σχεδιάζεται στον χώρο... ...τιμών εισοδήματος. Σας δίνω εναλλακτικές που έχουν δοθεί. Δεν χάσετε να το γράφετε έτσι. Δηλαδή δίνω διάφορους χώρους. Τιμών εισοδήματος. Ποσοτήτων. Εισοδήματος τιμής. Εισοδήματος ποσότητας. Άρα θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας πως γένει... ...και σε ποιο χώρο είναι η Καμπίλι Έγγελ. Για να μπορέσετε να απαντήσετε. Γενικά μου αρέσουν οι ερωτήσεις χώρου. Δηλαδή οι φοιτητές οι οποίοι έχουν κατανοήσει... ...τα διάφορα αντικείμενα... ...έχουν κατανοήσει τον χώρο μέσα στον οποίο δουλεύουμε. Δηλαδή αυτοί οι οποίοι έχουν χωνέψει τα πράγματα... ...έχουν κατανοήσει και τον χώρο. Γι'αυτό και πολλές φορές... ...όχι τώρα σε αυτό το έτος... ...αλλά στο τρίτο έτος που κάνω μάθημα... ...και ζητώ από τους φοιτητές. Παρόλο που δεν σας αρέσει από τη φάνη και από τις αξιολογήσεις... ...η διαδικασία της βιντεοσκόπησης. Δεν νιώθετε ελεύθεροι. Και είμαι και πιο στρίκτ στο μάθημα. Αλλά τι να κάνουμε. Αυτά είναι ένα κόστος το οποίο πρέπει να πληρώσουμε... ...για την τεχνολογία. Πάντως υπάρχουν ερωτήσεις σε χώρο. Για το χώρο. Και γι'αυτό και στο τεστ που σας έβαλα... ...σας είχα πει θέλω συγκεκριμένα να γράψετε ποιοι είναι οι χώροι. Δηλαδή όταν κάνατε το διάγραμμα... ...εάν δω διάγραμμα για παράδειγμα σε τεστ... ...το οποίο δεν έχει σχεδιασμένο το χώρο... ...δηλαδή σε ποιο χώρο αναφέρεται... ...δηλαδή όταν κάνεις μια καμπύλη σαν κι αυτή... ...εδώ έτσι. Εδώ έτσι. Τι είναι αυτό. Βάλε εδώ. I1. Βάλε εδώ α, β, γ, δ. Βάλ' τα όλα. Εκτός από το χώρο. Τι λέει το διάγραμμα. Τι ρώτησε. Μπορεί να είναι θερμοδυναμική. Μπορεί να είναι κυβαντική. Μπορεί να είναι οικονομικά. Μπορεί να είναι λογιστικά. Μπορεί να είναι χημεία. Μπορεί να είναι οτιδήποτε. Ποιος είναι ο χώρος στον οποίο δουλεύουμε. Δεν το λέω αυτό το πράγμα... ...επειδή έχω βίτσιο με το χώρο. Αλλά ο χώρος δηλαδή... ...το να ορίσουμε πού δουλεύουμε... ...καθορίζει τελικά και το αποτέλεσμα το οποίο παίρνει. Δηλαδή τι εξηγούμε. Τι εξηγούμε σε ένα διάγραμμα στο οποίο δεν δείχνουμε το χώρο. Γιατί αυτό το I1... ...να είναι καμπύλες αδιαφορίας... ...να μην είναι μίτσος ή οτιδήποτε άλλο. Εντάξει. Είναι πολύ κρίσιμο και για τα υπόλοιπα τα μαθήματα να το ξέρετε. Και σαν οδηγία... ...το να γνωρίζετε και να ξεκαθαρίσετε... ...το χώρο θα σας βοηθήσει να απαντήσετε σωστά και στην ερώτηση. Δηλαδή ο χώρος είναι αυτός ο οποίος σας βοηθάει... ...να απαντάτε σωστά στις ερωτήσεις. Άρα να ξέρετε επειδή έχω αυτή την εμμονή... ...θα υπάρχει σίγουρα μία, δύο ή τρεις ερωτήσεις για χώρο. Αυτό να ξέρετε ότι θα υπάρχει πάντα. Εντάξει. Μια άλλη ερώτηση η οποία έχει μπει... ...ετσι και αυτού του τύπου οι ερωτήσεις που μου αρέσουν είναι... ...πώς περνάμε από το ένα πακέτο ανάλυσης στο άλλο. Δηλαδή πώς περνάμε από τις καμπύλες αδιαφορίας στην καμπύλη έγγελ. Πώς περνάμε από τις καμπύλες αδιαφορίας στις τιμές. Δηλαδή πώς κατασκευάζουμε την καμπύλη έγγελ. Με τις διαδοχικές αυξήσεις μεταβολές του εισοδήματος. Διαδοχικά άριστα σημεία. Και παίρνουμε μετά στο επόμενο χώρο... ...και σχεδιάζουμε την καμπύλη έγγελ. Αυτή η διαδικασία είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσα για ερωτήσεις. Αυτές είναι από τις ερωτήσεις τις καλές. Δηλαδή αυτοί οι οποίοι έχουν διαβάσει. Δεν είναι από τις εύκολες. Αλλά είναι από τις καλές ερωτήσεις. Δηλαδή αυτού του τύπου ερωτήσεις είναι συνήθως... ...με τα διαγράμματα και αυτά τα οποία σας λέω τώρα είναι... ...στις 10, 12, 13 δύσκολες ερωτήσεις. Τώρα, θα μου πεις, τις αύξησα λίγο, έτσι σε σχέση με χθες. Ήταν 10 χθες, σήμερα πήγαν στις 13, θα δούμε. Μέχρι να τελειώσουν τα μαθήματα θα πάνε και στις 15. Εντάξει. Κάποια ερώτηση γι' αυτό. Κάποια ερώτηση γι' αυτό. Άρα όλοι θα απαντήσετε... ...σα αυτές τις ερωτήσεις με τα διαγράμματα. Τώρα, ένα άλλο κομμάτι των ερωτήσεων σε σχέση με τις μεταβολές... ...είναι να παίξουμε λίγο με το ισοδηματικό αποτέλεσμα... ...και το αποτέλεσμα υποκατάστασης. Καλή ώρα σαν την ερώτηση που είχα βάλει στο τέστ. Δηλαδή, αν έχουμε ένα κατώτερο αγαθό... ...το αποτέλεσμα το υποκατάστασης είναι αρνητικό... ...το ισοδηματικό αποτέλεσμα είναι θετικό, οι απόλυτες τιμές κλπ. Δηλαδή, πάνω σε αυτή τη σχέση αποτελέσματος υποκατάστασης... ... ισοδηματικό αποτελέσματος προσήμων και απολύτων τιμών... ...υπάρχει ένα ωραίο πακετάκι και προϊόντων και τύπων αγαθών... ...υπάρχει ένα πακετάκι ερωτήσεων που παίζω κάθε φορά εναλλακτικά... ...για να βγει μία ή δύο ερωτήσεις. Συνήθως μία ερώτηση είναι από αυτά. Αυτό πρέπει να το έχετε πολύ καλά στο μυαλό σας. Στη συνέχεια με τις ελαστικότητες... ...όσον αφορά... όσον αφορά τις ελαστικότητες... ...έχουμε και όλα εδώ μέσα. Καταρχήν θα ήθελα να σας πω το εξής. Όπως έχετε καταλάβει, η όλη συζήτηση που κάνουμε εδώ πέρα είναι γενική. Δηλαδή μην πείτε «Α, ωραία, μας είπε για έγγελ θα πάει να βάλει έγγελ». Αυτά τα πράγματα δεν γίνονται. Δηλαδή όταν κάθομαι να βγάλω θέματα... ...ότι έχουμε πει προχθές και σήμερα δεν μετράει. Για να σας πω πώς βγάζω θέματα, κάνω μια ανασκόπιση όλων των μαθημάτων... ...τι συζήτησα μέσα στην τάξη κατά τη διάρκεια του εξαμήνου. Αυτή είναι η διαδικασία με την οποία βγάζω θέματα. Άρα, αυτοί οι οποίοι παρακολούθησαν το μάθημα και διάβασαν λίγο, λογικά πρέπει να περάσουν. Παρεκτός κι αν έχουν, έχω βλέπω εδώ έναν δευτεροετή εφητητή, ο οποίος νομίζω κόπηκες, πέσει. Και ήρθε σήμερα εδώ πέρα, πιθανόν ακούσει τα θέματα. Παρόλο που παρακολουθούσε, καθόταν μπροστά γι' αυτό τον θυμάμαι... ...παρόλο που παρακολουθούσε, δεν ξέρω κατά πόσο διάβασε, νομίζω δεν διάβασε. Και οριακά κόπηκε, με τρία. Τώρα, το επόμενο θέμα είναι οι ελαστικότητες. Για τις ελαστικότητες έχουμε δύο τύπους ερωτήσων. Ο ένας τύπος ερωτήσων είναι ερωτήσεις που δίνεται η ελαστικότητα να χαρακτηρίζεται το αγαθό. Είτε η ελαστικότητα είναι τιμής, είτε είναι η ελαστικότητα η ισοδηματική, είτε είναι η ελαστικότητα η σταυροειδής. Δηλαδή να χαρακτηρίσουμε τις σχέσεις μεταξύ των αγαθών. Αυτή τη θεωρώ πολύ εύκολη ερώτηση. Δηλαδή, εάν κάποιος, για παράδειγμα, απαντήσει 13 ή 14 ερωτήσεις, πάει στο 4,5. Εάν δεν έχει απαντήσει σωστά σε αυτού του τύπου της ερωτήσεις, δεν υπάρχει περίπτωση να τον περάσουν. Δηλαδή είναι αδιανόητο να περάσει κάποιος τη θεωρία του κατανοήτη χωρίς να έχει κατανοήσει και να μην μπορεί να διαχειριστεί την έννοια της ελαστικότητας. Μπορεί να έχει απαντήσει Lagrange, να τα έχει λύσει, να τα έχει κάνει και να έχει κοπεί στην ελαστικότητα. Να μην έχει απαντήσει σωστά της ελαστικότητας, δεν θα πάρει τη μισή μονάδα. Άρα, το θεωρώ πολύ σημαντικό την κατανοήτηση της ελαστικότητας. Άρα, το πρώτο είναι αυτό. Η δεύτερη ερώτηση, ο δεύτερος τύπος ερωτήσεων είναι αυτές οι οποίες αφορούν την ελαστικότητα ως προς την τιμή και τα έσοδα που έχουμε κάνει. Δηλαδή, αν η απόλυτη τιμή της ελαστικότητας ως προς την τιμή είναι μικρότερη από τη μονάδα ή μεγαλύτερη από τη μονάδα και κατά πόσο η αύξη της τιμής, η μείωση της τιμής οδηγεί σε αύξη των εσόδων ή μείωση των εσόδων. Αυτή είναι επίσης άσκηση. Δηλαδή, θα σας δοθούν αριθμοί μέσα σε ένα προβληματάκι. Και μέσα σε αυτό το πρόβλημα θα λέει ότι ο μάνατζερ αποφάσισε, για παράδειγμα, μείωση της τιμής και αξιολογήστε κατά πόσο αυτή η μείωση της τιμής θα οδηγήσει σε αύξη των εσόδων, μείωση των εσόδων, σταθερά έσοδα ή δεν θα επηρεάσει τα έσοδα και ούτω καθεξής. Άρα, αυτού του τύπου οι ερωτήσεις, όπως και της ελαστικότητας, είναι με άσκηση. Ο τρίτος τύπος ερωτήσεων σε σχέση με την ελαστικότητα είναι να σας δοθεί συναρτήση και να βρείτε την ελαστικότητα. Υπάρχουν, όπως έχουμε πει, δύο τύποι συναρτήσεων. Η συναρτήση, η οποία μπορεί να γίνει γραμμική σε λογαρίθμους τύπου Cobes-Douglas που έχουμε κάνει και υπόλοιπες συναρτήσεις, τις οποίες πρέπει να κάνουμε άλλους υπολογισμούς. Εάν κάποιος γνωρίζει καλά, θα πρέπει να γνωρίζει ότι ο εκθέτης αυτής της συναρτήσης είναι η ελαστικότητα. Αυτό το θεωρώ πολύ γρήγορα να το κάνετε. Δηλαδή, όταν μπαίνει μια τέτοιου τύπου συναρτήση, υποθέτω ότι μπορείτε να απαντήσετε αυτή την ερώτηση σε χρόνο ΔΕΤΕ. Είσα δεκαπέντε δευτερόλεπτα. Ίσα-ίσα να διαβάσετε τις απαντήσεις. Τώρα, η δεύτερη συναρτήση, αν σας δοθεί μια τέτοια συναρτήση, εκεί θα πρέπει να υπολογίσετε την ελαστικότητα. Πάντα δίνουμε τιμές, γιατί εδώ θα είναι η ελαστικότητα σημείου. Εδώ έχουμε σταθερή ελαστικότητα. Άρα, θα δίνετε η τιμή, π1, π2, m και θα ρωτιέται, η ερώτηση θα είναι, ποια είναι η ελαστικότητα στο σημείο που η τιμή π1 είναι ίσο τόσο, η τιμή π2 είναι ίση με τόσο και η m είναι ίση με τόσο. Άρα, εσείς θα πρέπει να βρείτε το q, το dq. Και στη συνέχεια να πάρετε τον τύπο της ελαστικότητας, να πάρετε την παράγωγο α και να υπολογίσετε την ελαστικότητα. Συνήθως πάνω σε μία συναρτήση δίνονται παραπάνω από μία ερωτήσεις, γιατί πιάνουμε και τις τρεις ελαστικότητες, και τη σταυροειδή και την ισοδηματική και την ελαστικότητα ως προς την τιμή. Άρα, η πρώτη ερώτηση μπορεί να είναι ότι το αγαθό του οποίου η συναρτήση είναι κανονικό, κατώτερο ή ουδέτερο ή οτιδήποτε άλλο. Εάν τα αγαθά μεταξύ τους είναι συμπληρωματικά ή υποκατάστατα ή ουδέτερα ή οτιδήποτε άλλο. Μια ερώτηση η οποία θα μπορούσε να τεθεί είναι η εξής, γι' αυτό το συγκεκριμένο αγαθό έχει υπολογιστεί αυτή η συναρτήση συζήτησης. Εδώ θα έχουμε αριθμούς α, β, γ είναι αριθμοί. Και ο δικητής της εταιρείας θεωρεί για τις προβλέψεις για το επόμενο έτος ότι θα αυξηθεί, θα αυξηθούν οι πωλήσεις της επιχείρησης. Εάν, θα σας δώσω αριθμούς, εάν η τιμή π1 παραμείνει σταθερή, η π2 παραμείνει σταθερή και το εισόδημα της οικονομίας, το κατακεφαλήν εισόδημα παραμείνει σταθερό 0, έχει δίκιο ο μάναζερ ή δεν έχει δίκιο. Άρα θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την ελαστικότητα ως προς το εισόδημα. Εάν η ελαστικότητα ως προς το εισόδημα είναι κανονική, δηλαδή είναι θετική ή είναι αρνητική, ή αν είναι μεγαλύτερη από τη μονάδα, έτσι ώστε να μπορέσουμε να δώσουμε την συγκεκριμένη απάντηση. Άρα εδώ έχουμε ένα ωραίο πακετάκι ασκήσων που μπορούμε να παίξουμε. Θεωρώ ότι αυτές οι ερωτήσεις είναι γενικά εύκολες, δεν είναι δύσκολες. Ίσως οι πιο δύσκολες είναι όταν θα προσπαθήσετε να κάνετε μια ερμηνεία, δηλαδή να απαντήσετε κάνοντας μια ερμηνεία των αποτελεσμάτων τα οποία βγάζετε. Κάποια ρώτηση εδώ. Οι εκθέτες είναι οι αντίστοιχες ελαστικότητες. Τώρα για λόγους ευκολίας, όταν σας ζητάει να χαρακτηρίσετε το αγαθό, αν είναι κανονικό, κατώτερο και λοιπά, δεν χρειάζεται να υπολογίσετε στην ελαστικότητα, διότι το πρόσημο της ελαστικότητας δίνεται από την παράγογο. Άρα εάν το γ είναι θετικό, για αυτό λέω ότι είναι εύκολη αυτή η ερώτηση, εάν το γ είναι θετικό, κατευθείαν λέτε ότι το αγαθό είναι κανονικό. Εάν το γ είναι αρνήτικο, είναι κατώτερο. Δηλαδή το πρόσημο της ελαστικότητας δίνεται πάντα από το πρόσημο της παραγόγου. Άρα δεν χρειάζεται να κάνετε ολόκληρο τον υπολογισμό. Αν ανοίγουμε την ελαστικότητα και αρκετές κάνει καλύτερα ευκολία, δηλαδή δεν θα αρκετήσει κάποια πόλεση. Προσέξτε κάτι, η κατωτερότητα ή η κανονικότητα αφορά το εισόδημα. Άρα η εισοδηματική ελαστικότητα μας βοηθά να κατανοήσουμε κατά πόσο το αγαθό είναι κανονικό, κατώτερο ή πολυτελείας. Άρα υπολογίζουμε την εισοδηματική ελαστικότητα και βλέπουμε το πρόσημο. Εάν το πρόσημο είναι αρνητικό, σημαίνει ότι το αγαθό είναι κατώτερο. Αν το πρόσημο είναι θετικό, είναι τουλάχιστον κανονικό. Αν και η τιμή της εισοδηματικής ελαστικότητας είναι και μεγαλύτερη από τη μονάδα, τότε είναι πολυτελείας. Αυτός είναι ο μηχανισμός με τον οποίο σκεφτόμαστε. Η λογική είναι αντίστροφη. Η ελαστικότητα μας βοηθά να χαρακτηρίσουμε τα αγαθά. Επειδή δεν έχουμε την πληροφορία, χρειαζόμαστε ένα εργαλείο. Το εργαλείο το οποίο έχουμε είναι η ελαστικότητα για να μπορούμε να διαπιστώσουμε την άποψη του καταναλωτή για τα συγκεκριμένα αγαθά. Όχι επειδή η ελαστικότητα είναι αρνητική ή θετική, το αγαθό είναι κατώτερο. Δεν είναι αυτή η λογική. Η ελαστικότητα είναι εργαλείο για να μπορούμε να διαπιστώσουμε. Όπως έχετε δει και στα παλιά θέματα εξετάσων, σε αυτού του τύπου της ερωτήσεις... Τώρα τα έχω ψιλομπερδέψει εδώ... Δεν έχω καμία εδώ πέρα τώρα συναρτήσης ζήτησης. Αλλά γενικά τέτοιου τύπου ερωτήσεις μπαίνουν. Δηλαδή να σας δοθεί μια συναρτήση και να δουλέψετε με αυτήν. Άλλη ερώτηση... Άρα τα θεωρείτε όλα κατανοητά πλέον. Που σημαίνει ότι θα γράψετε καλά. Αυτό το οποίο θα ήθελα να σας πω είναι... Επειδή κάποιοι από εσάς γράψατε ότι... Το έχω διαπιστώσει κι εγώ απλώς είχα πολύ φόρτω για να βγάλω ένα διορθωτικό για τις ασκήσεις του βιβλίου. Όσοι έχετε πάρει το βιβλίο και προσπαθείτε να λύσετε, κάπου υπάρχουν κάποια ψιλολαθάκια σε σχέση με τις ερωτήσεις. Τώρα όσοι από εσάς θέλετε, αφού τελειώσουν οι εξετάσεις βέβαια, μετά δώστε μου σε ένα χαρτί με το όνομά σας, για να μπει και το όνομά σας στην επόμενη έκδοση, ότι βοηθήσατε στη διορθωσή. Και σε οποιοδήποτε άλλο κομμάτι, αν θεωρείτε ότι κάτι πρέπει λίγο να διορθωθεί, ευχαρίστως να το δω. Λοιπόν, σας εύχομαι καλό διάβασμα.