Φυσικές Επιστήμες-Πειράματα-Σβούρα χρωμάτων - Νηπιαγωγείο Επ. 55 (Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, 2021)
: [♪ Μουσικήattering Γεια σας παιδιά, είμαι η κυρία Κατερίνα... και είμαι νηπιαγωγός. Σήμερα θα κάνουμε μαζί άλλη μία δραστηριότητα. Ξέρω πόσο πολύ σας αρέσει να ζωγραφίζετε και να βάζετε τόσο πολλά χρώματα στις ζωγραφιές σας. Αλλά σήμερα θα κατασκευάσουμε κάτι, θα είναι και σαν πείραμα, θα φτιάξουμε μία σβούρα χρωμάτων. Και πώς συμβεί αυτό, θα σας πω αμέσως. Θα χρειαστούμε μερικά πολύ απλά υλικά. Πρώτα απ' όλα, τους πολύ αγαπημένους σας μαρκαδόρους. Είμαι σίγουρη ότι κάπου εκεί κοντά σας βρίσκονται. Τι άλλο, ένα λευκό χαρτί Α4 ή και χαρτόνι λευκό. Τώρα το άλλο υλικό το οποίο θα χρειαστούμε είναι ένα χαρτονάκι χοντρό. Αν δεν έχετε χαρτόνι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το χαρτί από το κούτι των Δημητριακών σας. Όπως ακριβώς έχω φέρει και εγώ εδώ σήμερα μαζί μου. Και τι άλλο θα χρειαστούμε, ένα ψαλιδάκι, μία κόλλα, είτε ρευστή είτε σταθερή. Και θα πάρουμε και ένα αντικείμενο με στρογγυλή επιφάνεια, είτε ένα ποτηράκι ή ένα μικρό βαζάκι ή πιατάκι για να μπορέσουμε να κάνουμε κύκλους. Είστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε. Λοιπόν, τι θα κάνουμε. Παίρνουμε το λευκό χαρτί και το χαρτόνι. Θα σχεδιάσουμε δύο κύκλους, δύο κύκλους ίδιους. Παίρνω το αντικείμενο και το τοποθετώ πάνω στο χαρτόνι. Θα πάρω τώρα ένα μαρκαδόρο, θα πάρω το χαλάζιο. Μπορείτε να πάρετε ακόμα και το ομογλύβι σας, ό,τι εσείς επιθυμείτε. Ξεκινάω λοιπόν να φτιάξω τον κύκλο. Κρατάω το μαρκαδόρο αργά και σταθερά. Κάντε κι εσείς το ίδιο και πάμε να ξεκινήσουμε. Σχηματίζω έναν ωραίο κύκλο με το μαρκαδόρο μου. Και θα κάνω ακριβώς το ίδιο και στο άλλο χαρτόνι. Άρα θα έχουμε δύο όμοιους κύκλους. Πολύ ωραία και συνεχίζω. Και τώρα τι θα κάνουμε. Παίρνουμε το ψαλιδάκι μας να κόψουμε. Κόβουμε τον κύκλο από το χαρτόνι. Με πολύ προσοχή, όπως πολύ καλά ξέρετε, θα κόψουμε σταθερά πάνω στη γραμμή τον κύκλο. Κόβουμε αργά και σταθερά. Και εντάξει, αν και λίγο μας ξεφύγει το ψαλιδάκι, μπορούμε να συνεχίσουμε. Ή μπορούμε να ξανασχεδιάσουμε έναν κύκλο, άμα δεν τα καταφέρουμε. Πρέπει να έχετε πολύ υπομονή. Κόβω σιγά σιγά τον κύκλο. Και συνεχίζω μέχρι να περάσω στον επόμενο κύκλο. Είναι πολύ ωραίες οι κατασκευές, ξέρω πόσο πολύ συσκεδάζεται. Και ολοκληρώνω το πρώτο μου χαρτόνι. Τοποθετώ το υπόλοιπο στην άκρη. Και πάμε τώρα να πάρουμε και το χοντρό χαρτόνι. Το χοντρό χαρτόνι θέλει αργά και σταθερά, γιατί είναι λίγο χοντρό και το ψαλιδάκι μας μπορεί να δυσκολευτεί λίγο. Αλλά ξέρετε πόσο πολύ εύκολο είναι, αν κρατάτε σταθερά το ψαλίδι, να τα καταφέρετε. Και εντάξει, κι αν δεν τα καταφέρετε, ζητήστε τη βοήθεια από κάποιον μεγάλο. Κόβουμε λοιπόν σιγά σιγά πάνω στη γραμμή. Συνεχίζουμε, άλλο λίγο έμεινε, για να πάρουμε τους δύο κύκλους. Και τώρα πώς θα συνεχίσουμε, παιδιά. Αφού έχουμε έτοιμους τους δύο κύκλους, θα κολλήσουμε τον έναν πάνω στον άλλον. Παίρνουμε λοιπόν την κόλλα, θα τοποθετήσουμε τον λευκό κύκλο στον χοντρό χαρτόνι. Βάζουμε λίγη κόλλα και με προσοχή τοποθετούμε τον λευκό κύκλο. Κοιτάξτε, έτοιμο! Και θα μου πείτε πού είναι η σβούρα. Άλλο λίγο και θα σας το αποκαλύψω. Πάμε τώρα να πάρουμε τους μαρκαδόρους μας και να φτιάξουμε ένα σχέδιο. Και εδώ βρίσκεται και η μαγεία της σβούρας των χρωμάτων. Θα χρησιμοποιήσουμε πολλά χρώματα. Μπορούμε να κάνουμε όσα σχέδια θέλουμε. Εγώ σήμερα θα σας δείξω το αγαπημένο μου. Θα μοιάζει μάλλον σαν ουράνιο τόξο. Θα πάρω τώρα το κίτρινο πρώτα και θα δημιουργήσω έναν κύκλο που θα είναι χωρισμένο σε πολλά κομμάτια. Πώς θα γίνει αυτό? Ξεκινάω τραβώντας μία κάθετη γραμμή. Και μετά μία οριζόντια σαν να θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα σταυρό. Και τώρα θα τραβήξετε διαγώνιες γραμμές όσες εσείς θέλετε. Εγώ θα τραβήξω μία διαγώνια από δεξιά προς τα αριστερά. Και μία από τα αριστερά προς τα δεξιά. Και θα δείτε ότι έχουμε χωρίσει τον κύκλο μας σε 8 ίσα μέρη. Και τώρα το κάθε κομμάτι θα το χρωματίσουμε με ένα διαφορετικό χρώμα. Θα ξεκινήσω με το ροζ που είναι το αγαπημένο μου χρώμα. Και θα χρωματίσω το ένα κομμάτι του κύκλου. Χρωματίστε λοιπόν κι εσείς προσεκτικά και να ξέρετε αυτό το σημείο που ζωγραφίζουμε είναι πολύ σημαντικό για τη δραστηριότητα αυτή. Και θα καταλάβετε στο τέλος γιατί. Χρωματίζουμε λοιπόν προσεκτικά χωρίς να αφήνουμε κενά. Σιγά σιγά και κάθε φορά θα χρησιμοποιούμε άλλο χρώμα. Ολοκληρώνουμε το ροζ χρώμα και τώρα θα πάρω το πορτοκαλί. Εσείς βέβαια μπορείτε να πάρετε τα δικά σας αγαπημένα χρώματα. Συνεχίζω με το πορτοκαλί και μετά ποιο χρώμα να διαλέξω, μάλλον νομίζω το μπλε. Λοιπόν, άλλο λίγο μου έμεινε. Ζωγραφίστε κι εσείς μαζί μου. Ωραία, τελείωσα και με το πορτοκαλί και τώρα θα πάρω το γαλάζιο. Και θα φτιάξω άλλο ένα κομμάτι του κύκλου, θα το χρωματίσω. Παίρνει σιγά σιγά μορφή, σαν να μοιάζει με ένα ουράνιο τόξο. Αυτό που φτιάξαμε. Τώρα θα πάρω και το πράσινο. Έχω ζωγραφίσει τα τέσσερα κομμάτια του κύκλου ως τώρα. Μου έχουνε μείνει άρα, για να σκεφτούμε, είχαμε 8 κομμάτια, για να κάνουμε και λίγο μαθηματικά. Κάναμε τα τέσσερα, πόσα μας μείνανε, άλλα τέσσερα. Πολύ ωραία! Και συνεχίζουμε. Και θα πάρουμε τώρα ένα άλλο χρώμα. Θα πάρω... Ποιο χρώμα να χρησιμοποιήσω... Θα χρησιμοποιήσω το κόκκινο. Ζωγραφίζω τώρα και με το κόκκινο. Και μου μείνανε τρία κομμάτια. Και για να σκεφτώ ποιο άλλο χρώμα να βάλω... Μήπως να βάλω το κετρινό. Είναι ωραίο χρώμα το κετρινό. Νομίζω αυτό θα διαλέξω. Λοιπόν, τελείωσα με το κόκκινο. Άλλο λίγο, άλλο λίγο και θα αποκαλυφθεί η σβούρα. Παίρνω τώρα το κίτρινο. Χρωματίζω και με το κίτρινο. Και το τελευταίο χρώμα... Τι χρώμα να το κάνω, τι χρώμα να διαλέξω... Μάλλον θα διαλέξω το σκούρο μπλε, που κι αυτό μου αρέσει πολύ. Λοιπόν... Α, όχι! Μου μείνανε δύο! Έκανα λάθος! Άρα θα πάρω το σκούρο πράσινο πρώτα και μετά το σκούρο μπλε. Λοιπόν, βάζω και το σκούρο πράσινο. Χρωματίζω. Θα δείτε πόσο ομορφή θα βγει η σβούρα μας. Και... Για να δούμε, για να δούμε. Χρωμάτισα τη σβούρα. Ωραία, να κάνω και τα κενά. Εσείς ζωγραφίζετε πολύ καλύτερα από εμένα, είμαι σίγουρη. Γιατί έχετε και πιο πολλή φαντασία και πιο πολλές ικανότητες. Σαν μικροί δημιουργοί. Και παίρνω και το σκούρο μπλε. Και φτιάχνω το τελευταίο μέρος του κύκλου που μου έμεινε. Λοιπόν, για να δούμε τώρα πώς θα συνεχίσουμε αυτή τη δραστηριότητα. Και νομίζω ότι έχω ξεχάσει να σας πω το πιο σημαντικό υλικό που θα χρειαστούμε. Και είμαι σίγουρη ότι όλοι θα το έχετε. Είναι ένα κέρμα. Και γιατί θα χρησιμοποιήσουμε το κέρμα. Κοίταξτε λοιπόν, έτοιμος ο κύκλος μας. Είδατε πόσα πολλά χρώματα βάλαμε σε αυτό τον κύκλου. Τώρα θα μου πείτε πού είναι η σβουρά των χρωμάτων, πώς θα σβουρήσει, πώς θα στριφογυρίσει. Και εδώ είναι η απάντηση για το κέρμα. Θα τοποθετήσουμε ένα κέρμα στη μέση του κύκλου. Θα πάρουμε λοιπόν το κέρμα μας και θα το τοποθετήσουμε σε αυτό το σημείο. Πώς θα το κάνουμε αυτό. Θα πάρετε ένα ψαλίδι και θα κάνετε μια μικρή εγκοπή. Αυτό μπορείτε να το κάνετε είτε μόνοι σας είτε με τη βοήθεια ενός μεγάλου. Παίρνουμε λοιπόν το ψαλίδι όπως είναι χωρίς να ανοίξουμε μπροστά τη μυτούλα του. Και κάνουμε ένα μικρό σκίσιμο στη μέση. Προσέξτε να είναι μικρό και μετά με το κέρμα, όπως θα το πιέσουμε, θα ανοίξει η εγκοπή και θα τοποθετηθεί πολύ σωστά στο σημείο που πρέπει. Έκανα λοιπόν εγώ μια μικρή εγκοπή εδώ πέρα. Μπορείτε να δείτε ότι περνάει λίγο και το δαχτυλάκι μου. Και τώρα θα περάσουμε το κέρμα. Το αποθετώ λοιπόν τώρα το κέρμα στο κέντρο της σβούρας. Και θα δείτε ότι η σβούρα μου έχει από τη μία μεριά φαίνεται η μισή πλευρά από το κέρμα και η άλλη μισή. Και το αποθετήσετε τώρα πάνω στο τραπέζι. Για να δούμε. Μπορείτε να σβουρίξετε γρήγορα τη σβούρα σας. Να το κάνουμε δεξιόστροφα. Για να δούμε τι θα γίνει. Ωχ! Να το κάνουμε και αριστερόστροφα. Ωπ! Κοιτάξτε πόσο γρήγορα πηγαίνει. Όσο περισσότερη δύναμη βάλω, τόσο περισσότερη ταχύτητα έχει. Για να προσπαθήσω άλλη μια φορά. Ωχ! Και βλέπω κάτι μαγικό. Για να παρατηρήσω καλά. Παρατηρήστε κι εσείς μαζί μου τι συμβαίνει στα χρώματα. Γιατί είπαμε ότι αυτό είναι ένα παιχνίδι. Τι παιχνίδι παίζουν τα χρώματα τώρα μαζί μας. Για να δούμε. Όταν παρατηρώ τη σβούρα και είναι ακίνητη, τι βλέπω? Βλέπω τα χρώματα. Βλέπω το πορτοκαλί, το γαλάζιο, το ανοιχτό πράσινο, το κόκκινο, το κίτρινο, το σκούρο πράσινο, το μπλε και το ροζ. Αλλά όταν στριφογυρίζει, όταν σβουρίζει γύρω από τον άξονά της, που άξονάς της ποιος είναι, μα φυσικά από το κέρμα, γιατί εκεί πάνω στηρίζεται, κάτι συμβαίνει. Κάτι μαγικό. Για να ξαναδούμε. Το βλέπω με ένα άλλο χρώμα. Δεν μπορούν τα ματάκια μου να αντιληφθούν τόσα πολλά χρώματα. Και σαν να φαίνεται λευκό, σαν να φαίνεται μπεζ. Πράγματι παιδιά, θα το παρατηρήσετε κι εσείς. Όταν τοποθετούμε στον κύκλο τόσα πολλά χρώματα, και τα πιο πολλά είναι και του ουράνιου τόξου, όταν στριφογυρίζει τόσο γρήγορα με τόσο μεγάλη ταχύτητα, τα ματάκια μας δεν μπορούν να αντιληφθούν αυτό που βλέπουν. Βλέπουν μία μίξη, ένα ανακάτεμα χρωμάτων. Τα χρώματα παίζουν ένα παιχνίδι μαζί μας, και έτσι τα ματάκια μας βλέπουν ένα άλλο χρώμα. Βλέπουν ένα λευκό, ένα ουρβέτερο. Αν το κάνουμε δεξιώστροφα, βλέπουμε αυτό το λευκό χρώμα που μόλις σας είπα. Αν το κάνουμε αριστερόστροφα, λέτε να παρατηρήσουμε κάτι διαφορετικό. Για να δοκιμάσω όλη μία φορά. Όχι, θα δείτε ότι συμβαίνει ακριβώς το ίδιο. Αν όμως το στριφογυρίσουμε με λιγότερη ταχύτητα, δηλαδή γυρίσει η σβούρα μας πιο αργά, θα δείτε ότι όσο μειώνεται η ταχύτητα, μπορούμε να διακρίνουμε όλα τα χρώματα που υπάρχουν. Έτσι, λοιπόν, είδαμε πώς γίνεται το ανακάτεμα των χρωμάτων. Αυτή τη δραστηριότητα μπορείτε να την κάνετε και με άλλους τρόπους. Για παράδειγμα, θα δείτε εδώ ότι έχω φτιάξει μία σβούρα με δύο χρώματα. Δηλαδή έχουμε το μπλε και το κίτρινο. Αν τη σβουρήξουμε γρήγορα, φαντάζεστε αν αναμοιχθούν αυτά τα χρώματα. Τι χρώμα θα δούμε? Μα φυσικά το πράσινο. Και αν πηγαίνει πιο αργά η σβούρα μας, θα μπορούμε να τα διακρίνουμε πολύ καλά και τα δύο χρώματα. Άρα βλέπουμε ότι παίζει ρόλο η ταχύτητα. Όσο πιο γρήγορα γυρνάει, τόσο λιγότερα χρώματα βλέπουμε, γιατί γίνεται η μίξη, το ανακάτεμα. Όσο πιο αργά, μπορούμε να διακρίνουμε τα χρώματα που υπήρχαν στην αρχή. Αυτό, λοιπόν, το παιχνίδι μπορείτε να το κάνετε είτε με δύο χρώματα. Δηλαδή μπορούμε να βάλουμε το μπλε και το κόκκινο. Αν βάλουμε το μπλε και το κόκκινο, τι χρώμα θα έχουμε? Μα φυσικά, το μοβ. Και τι άλλο μπορούμε να κάνουμε? Μπορούμε να φτιάξουμε σβούρες με διάφορα σχέδια. Για παράδειγμα, εδώ, σας έχω φτιάξει ένα λουλούδι. Ανάλογα τα σχέδια που βάζουμε, θα μας δίνει και διαφορετικό αποτέλεσμα. Βλέπετε, θα βλέπουμε τα παιχνίδια που κάνουν τα χρώματα, σαν να είναι μια οφθαλμαπάτη. Θυμάστε τι είναι η οφθαλμαπάτη. Είναι κάτι που το βλέπουμε να συμβαίνει, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένα παιχνίδι των ματιών. Δεν μπορούμε να αντιληφθούμε αυτό που γίνεται. Γιατί τα ματάκια μας δεν βλέπουν πάντα αυτό που συμβαίνει μπροστά τους, γιατί μπορεί να γίνεται πολύ γρήγορα. Έτσι, λοιπόν, παιδιά, είδατε πώς μπορούμε να φτιάξουμε μία σβούρα χρωμάτων. Φτιάξτε διάφορες σβούρες, βάλτε διάφορα χρώματα. Βάλτε όλα τα αγαπημένα σας χρώματα, βάλτε δύο χρώματα, τρία χρώματα, κάντε σχέδια, κάντε έναν στρόβυλο. Στριφογύριστε, διασκεδάστε, δείτε πώς ανακατεύονται τα χρώματα και πώς γίνεται αυτή η μίξη, η μαγική των χρωμάτων. Και διασκεδάστε, όπως διασκέδασα κι εγώ μαζί σας. Σας χαιρετώ!