Μ. Μαλακάτα: Καταστατικό Συλλόγου «Φίλων Βιβλιοθήκης» (ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ, 2011)
: Η φίλη κυρία Κεράστα με κάλυψε πάρα πολύ γιατί έχει την εμπειρία του σωματίου των φίλων της βιβλιοθήκης. Εγώ λίγο θα αναφερθώ σε κάποια ίσως νομικά θέματα. Ως αναγνώστρια ξεκίνησα να ασχοληθώ με αυτό το θέμα, χάρη στην κυρία Αλεξάνδρα Παπάζοβλου και στη βιβλιοθήκη του ψυχικού, της οποίας η ψυχή είναι η κυρία Παπάζοβλου. Επειδή σχηματίστηκε μια ομάδα από φίλους και σταθερούς αναγνώστες, σκεφτήκαμε ότι πρέπει, χρειάζεται να φτιάξουμε ένα νομικό σχήμα. Και για να μπορέσουμε ακριβώς να βοηθήσουμε και τη βιβλιοθήκη να συνεργαστούμε μαζί, αλλά και να προωθήσουμε και το ίδιο το βιβλίο. Έτσι λοιπόν έκατσα κι εγώ λιγάκι να διαμορφώσω κάποιες σκέψεις νομικές πάνω στο σχήμα, που θα μπορούσε να πάρει αυτή η ομάδα των φίλων. Αυτό το κάτι παραπέρα που διευρύνει τους ορίζοντες μιας βιβλιοθήκης, όπως είπε και η κυρία Κεράστα, και τη φέρνει πιο κοντά στον κόσμο είναι η συνεργασία της με ιδιόντες και φορείς, που θα συνεισφέρουν βέβαια και οικονομικά και στη διέκριση του σκοπούτης. Οι εξωστρεπείς επίσης εκδηλώσεις των βιβλιοθήκων, όπως είναι οι λέσχες, οι εκδηλώσεις για παιδιά, δημιουργούν προϋποθέσεις για δημιουργία αυτών των φίλων της βιβλιοθήκης. Οι φίλοι των βιβλιοθήκων, προκειμένου να διαχειριστούν συλλογικά και αποτελεσματικά, διοικητικά, οικονομικά και λοιφά ζητήματά τους, είναι σκόπιμο να έχουν μια νομική μορφή. Και αυτή η μορφή μπορεί να είναι είτε σωματίο, είτε αστική μικροοδοσκοπική εταιρεία. Η επιλογή της μιας ή της άλλης μορφής που θα φτιάξουμε αυτή τη λέσχημα των φίλων, εξαρτάται από τις προϋποθέσεις και τα δεδομένα κάθε βιβλιοθήκης και των ανθρώπων που θα απαντήσουν τα μέλη της. Οποιαδήποτε νομική μορφή έχει μια λέσχη βιβλιοθήκη, σωματίο ή αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, ο σκοπός ή η σκοπή της, σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να είναι κερδοσκοπική. Και στις δυο περιπτώσεις, δηλαδή είτε σωματίο επιλέξουμε, δηλαδή αυτή τη νομική μορφή να έχει το σωματίο των φίλων, είτε αστική μη κερδοσκοπική, απαιτείται καταρχήμ μια συμφωνία, δηλαδή μια σύμβαση ή αλλιώς καταστατικό ή συστατική πράξη, στην οποία θα αναφέρουμε την επονία, την νεύρα, τους σκοπούς ή το σκοπό, τα ονόματα των μελών ή των εταίρων, τον τρόπο της διήγησης, της εκπροσώπησης, τους χώρους, τον τρόπο λήψης αποφάσεων, τη λύση, την εκαθάριση κτλ. Κοινό γνώρισμα των δυο αυτόν νομικών σχημάτων είναι η μη διανομή κερδών στα μέλη ή τους εταίρους τους. Τώρα, δυο βασικές διαφορές μεταξύ των δυο αυτόν νομικών σχημάτων που έχουν κάποια σημασία, πρακτική σημασία είναι, πρώτο, για τη σύσταση του σωματίου απαιτούνται τουλάχιστον 20 μέλη, ενώ για την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία τουλάχιστον 2. Συνεπώς, το σωματίο ενδείκνειται εκεί που έχουμε περισσότερα μέλη που θα καταβάτουν και αναλογικά μικρότερες εισφορές από μια μη κερδοσκοπική αστική εταιρεία που θα έχει λίγα μέλη ή εταίρους. Δεύτερον, το καταστατικό του σωματίου ελέγχεται ως προς την ομιμόπτυτά του από το δικαστήριο σε ειδική διαδικασία μετά υποβολή αίτησης των ιδρυτών του. Μόνον όταν το δικαστήριο εγκρίνει το καταστατικό με τελεσίδικη απόφαση, εγγράφεται το σωματίο στα διβλία σωματίων του πρωτοδικίου και αποκτά νομική υπόσταση. Αντίθετα, για την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία δεν απαιτείται δικαστική απόφαση προκειμένου να βεβαιωθεί η νομιμόπτυτα του καταστατικού της. Περίληψη του καταστατικού της υποβάλλεται στον πρωτοδικείο της έδρας της και με τη δημοσίευση της η εταιρεία αποκτά νομική υπόσταση. Συνεπώς, έχει μια σημασία αυτό, γιατί το λέω αυτό και γιατί το αναφέρω, διότι για να συσταθεί ένα σωματίο πρέπει να περάσει μια ολόκληρη διαδικασία που συνεπάγεται δικηγόρους, δικαστήρια, προσδιορισμούς, δικασίμους, δηλαδή θέλει τουλάχιστον 1,5 χρόνο με τα δεδομένα της Αθήνας, δηλαδή όπως λειτουργούν τα δικαστήρια της Αθήνας για να μπορέσει να αποκτήσει νομική υπόσταση και ανάλογα έξοδα. Ενώ η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία δεν απαιτεί τέτοια δαπάνω. Συνήθως οι φίλοι των βιβλιοθηκών λειτουργούν ομικά ως σωματεία όπως και οι φίλοι της βιβλιοθήκης Λιβαδιάς και όχι ωσαστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες. Και τούτον διότι η εταιρεία από τη φύση της καταρχήν έχει σκοπό οικονομικό. Ο οικονομικός σκοπός βέβαια δεν είναι κατανάγητο, είναι εμπορικός. Μπορεί να περιέχει και παροχές με οικονομική αξία. Επιτυχημένως οποιοδήποτε χαρακτηρισμό δώσουμε εμείς στο νομικό σχήμα που θέλουμε να φτιάξουμε αυτός ελέγχεται από φορολογικής πλευράς. Και επειδή έχει γίνει στο παρελθόν κατάχρηση από τις αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες λεγόμενες μη κερδοσκοπικές και υπό το μανδία των οποίων υποκρύπτονταν εμπορικές δραστηριότητες και αυτό το λόγο από φορολογικής πλευράς η αστική ιτερία κερδοσκοπική μη πλέον αντιμετωπίζεται από τον νόμο ως επικειδευματίας και έχει τις ίδιες με αυτών υποχρεώσεις όπως τη ρήση του κώδικα βιβλίων και στοιχείων βιβλία β' κατηγορίας, έκδοση στοιχείων, βιβλία εσόδων εξόδων, αποδείξεις για πράξεις παράδοσης αγαθών και παροχής επιρροσιών. Αντίθετα τα σωματεία δεν θεωρούνται εξορισμού κερδοσκοπικά και από φορολογικής πλευράς δεν υποχρεούνται καταρχήν στην τήρηση των βιβλίων του κώδικα βιβλίων και στοιχείων εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται ρητά από τον κώδικα αυτό. Εν πάση περιπτώσει, σε φόρο υπόκεινται μόνον έσοδο από εκμίστος εκείνητον ή από κινητές αξίες ή από επιχειρηματικές εμπορικές συναλλαγές, όχι όμως οι συνδρομές ή εγγραφές των μελών που στερούνται των γνωρισμάτων εισοδήματος. Για τις συνδρομές αυτές εκδίδονται απλές αθεώρητες αποδείξεις ύσπαξης. Επίσης ευκαιριακές εκδηλώσεις για πραγματοποίηση εσόδων για επίτευξη του μικρατοσκοπικού νομικού προσώπου αυτές απαλάσσονται από τη φορολογία. Δηλαδή, συμβαρασματικά θα πρέπει να σταθμίσουμε σε κάθε περίπτωση τι εξυπηρετεί καλύτερα τους κοκούς μας και αναλόγως να δούμε τι μορφή θα πάρει αυτό το σχήμα που θέλουμε να φτιάξουμε. Από τη στιγμή που θα φτιάξουμε το καταστατικό το σωματίό μας είναι σκόπιμο αρχικά τουλάχιστο να συμβουλευτούμε έναν φοροτεχνικό προκειμένου να έχουμε την επιβαλόμενη τάξη για διαφάνεια στα οικονομικά μας. Και δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι όσο πιο τακτικά ενημερώνονται τα μέλη για τα οικονομικά και την εγγένεια διαχείριση του σωματίου, δηλαδή όσο μεγαλύτερη διαφάνεια υπάρχει τόσο καλύτερα θα λειτουργεί αυτό. Αυτό ήθελα να σας πω μόνο και στα σχέδια ενός καταστατικού μιας αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας, έχει αναρτηθεί μου η κυρία Μπαζοβλου ήδη στο διαδίκτυο, καταστατικά για σωματεία υπάρχουν πάρα πολλά. Απλώς εδώ έκανα τη διάκριση γιατί πολλές φορές γεννάται το ρόδο γιατί να επιλέξω τη μία ή την άλλη νομική μορφή, τι εξυπηρετεί το ένα ή τι εξυπηρετεί το άλλο. Αυτά ήτανε οι δύο βασικές διαφορές που πρέπει να έχουμε υπόψη μας, δηλαδή η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία είναι όταν έχουμε μέλη που θέλουν να συνησφέρουν με κάποια περιουσιακά σχεχεία σοβαρά. Υπάρχουν να γίνουν σοβαρές δωρές. Δεν μας ενδιαφέρει ο αριθμός των μελών ούτε περιμένουμε ίσως πολλά από τα μέλη. Όταν αυξηθεί ο αριθμός των μελών μας μπορούμε να δούμε μια άλλη μορφή. Αυτά.