Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή - Η οικογένεια - Ε'-ΣΤ' Δημοτικού Επ. 164 (Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, 2020)
: ... Γεια σας παιδιά! με λένε Σοφία Πανταζή. Είμαι δασκάλα σε δημοτικό σχολείο... Και σήμερα είμαι εδώ για να συζητήσουμε περισσότερο για ένα θέμα που, όπως γράφω εδώ, είναι η οικογένεια, παιδιά. Τι σκοπό έχει το σημερινό μας μάθημα. Έχει σκοπό να δούμε τι είναι η οικογένεια, να ορίσουμε τη λέξη οικογένεια, να δώσουμε τον ορισμό της τι είναι λοιπόν η οικογένεια. Και ποιες μορφές οικογένειας υπάρχουν, παιδιά. Δεν υπάρχει μόνο ένα είδος οικογένεια, μόνο μία μορφή οικογένειας. Και θέλω κι εσείς να μου πείτε ποια μορφή έχει η δική σας οικογένεια. Θα δούμε το ρόλο μας μέσα στην οικογένεια. Όλοι έχουμε, παιδιά, ένα ρόλο μέσα στην οικογένεια. Θα δούμε ποιος είναι ο δικός σας ρόλος. Θα το σκεφτείτε κι εσείς βέβαια. Και θα συζητήσουμε και λιγάκι για τις σχέσεις που σχηματίζονται, για τις σχέσεις μάλλον που αναπτύσσονται μέσα στην οικογένεια. Τις υποχρεώσεις μας, τα δικαιώματά μας, αλλά και, παιδιά, τις δυσκολίες μας. Όταν υπάρχει μια δυσκολία στην οικογένεια, τι κάνουμε? Τα λύνουμε όλα, παιδιά. Για πάμε να δούμε αυτή την όμορφη λέξη που λέγεται οικογένεια, να την αναλύσουμε λίγο. Οικογένεια. Από ποιες λέξεις αποτελείται, είναι σύνθετη λέξη. Για πάμε να δούμε, τις έχετε κάνει τις σύνθετες λέξεις στο σχολείο. Από ποια δύο συνθετικά αποτελείται η λέξη οικογένεια, παιδιά. Για πάμε να δούμε. Ωραία. Για πες μου εσύ λοιπόν, να μας λέτε και το όνομά σας. Να σας γνωρίζω κι εγώ, ναι. Πολύ ωραία, η Κυριακή λέει ότι είναι 20. 20. Πολύ ωραία. 20 λοιπόν, από την λέξη 20 και από την άλλη λέξη, η άλλη λέξη, εσύ. Ναι, νίκη και είναι το γένος. Πολύ σωστά. Τι γενιά θα λέγαμε, εντάξει, θα το δεχτώ κι αυτό. Λοιπόν, 20 και γένος, γενιά, το ίδιο είναι, θα το δεχόμαστε κι αυτό. Ωραία, παιδιά. Η γενιά μας είναι οι συγγενείς μας. Ο 20 όμως τι είναι, θα το έχετε ακούσει σίγουρα. Τι είναι ο 20. Και μήπως σας βοηθάνε και τα σπιτάκια που έχω φτιάξει εδώ πέρα. Κάπου το άκουσα. Τα άκουσα, το είπες. Λοιπόν, είπε ένα μικρό παιδάκι ότι ο 20 είναι το σπίτι. Πολύ σωστά. Άρα, λοιπόν, 20. Νάτο το σπίτι. Και μέσα σε αυτό το σπίτι, παιδιά, όπως και στο δικό σας σπίτι, κατοικούν οικογένειες, κατοικούν άνθρωποι, που μεταξύ τους συνάπτουν σχέσεις και συνδέονται μεταξύ τους. Τους ενώνει η καθημερινότητα, τους ενώνει οι δυσκολίες, τους ενώνουν οι όμορφες στιγμές. Έτσι δεν είναι, παιδιά. Όλοι, λοιπόν, έχουμε μια οικογένεια στην οποία εντασσόμαστε, από την πρώτη στιγμή, παιδιά, που γεννιόμαστε. Με το που γεννιέτε, καθένας από εσάς τι συμβαίνει. Εντάσσετε σε μια οικογένεια. Η οικογένεια, λοιπόν, είναι μία κοινωνική ομάδα. Πολύ ωραία. Κοινωνική ομάδα. Κοινωνική ομάδα, λοιπόν, στην οποία εντασσόμαστε με τη γέννησή μας. Αλλά, παιδιά, για να δούμε εσείς με τις φωτογραφίες που σας έχω βάλει. Βλέπετε κάπου κάτι να σας θυμίζει από την οικογένειά σας. Για να δούμε αυτά τα σπιτάκια, που εδώ θα είναι και οι βασικές μορφές οικογένειας της ελληνικής κοινωνίας. Εντάξει, παιδιά, γιατί ζούμε και στην Ελλάδα. Και για να δούμε, λοιπόν, τι θα μου πείτε. Ναι, για πες μας εσύ. Η Γεωργία σου θυμίζει κάποια φωτογραφία με το παιδάκι. Εδώ, πολύ ωραία. Λοιπόν, για να έρθω να τη δούμε. Εδώ βλέπουμε μία μαμά και ένα παιδάκι. Αυτή, λοιπόν, η οικογένεια ονομάζεται, παιδιά, μονογονεϊκή οικογένεια. Μονογονεϊκή. Άντε πάλι μια συνθέτη λέξη, παιδιά. Μονογονεϊκή, λοιπόν, είναι μόνο, μόνος. Ένας θα λέγαμε, δηλαδή. Ένας. Γονέας. Μόνος ένας γονέας. Ωραία, παιδιά. Λοιπόν, είναι όντως μία μορφή οικογένειας. Σε αυτή τη μορφή οικογένειας, παιδιά, υπάρχει ένας γονιός. Μπορεί να είναι η μαμά. Μπορεί να είναι ο μπαμπάς. Εντάξει. Για κάποιους λόγους, λοιπόν, αν το ζευγάρι έχει χωρίσει ή έχει συμβεί κάτι άλλο, και οι γονείς βρίσκονται σε απόσταση, μπορεί να ζει η μαμά ή ο μπαμπάς με το παιδάκι, ή με ένα παιδί με δύο. Εντάξει, δεν έχει σημασία. Εδώ, απλώς στην φωτογραφία, που είναι οι φωτογραφίες που υπάρχουν και στο βιβλίο σας, την κοινωνική και πολιτική αγωγή, είναι ένα το παιδάκι. Μονογονεϊκή, λοιπόν, οικογένεια, ένας γονέας. Πάμε, άλλο παιδάκι, που του θυμίζει τη δική του οικογένεια κάποια από τις υπόλοιπες φωτογραφίες. Για πάμε να δούμε. Για πάμε να δούμε, παιδιά. Τι ωραία σήμερα που μιλάμε για την οικογένεια, που είσαστε κι εσείς στο σπίτι, έτσι, σας βλέπω με τις οικογένειές σας. Ωραία. Λοιπόν, για να δούμε ποιος θα μας πει κάτι άλλο. Λοιπόν, έλα εσύ. Η Στεφανία. Στεφανία, λοιπόν, ποια οικογένεια, ποια φωτογραφία σου θυμίζει τη δική σου οικογένεια. Α, αυτή με τα δύο παιδιά. Ωραία, αυτή εδώ λοιπόν η οικογένεια. Βλέπω, μαμά, μπαμπά και δύο παιδιά. Ωραία, αυτή λοιπόν η οικογένεια ονομάζεται πυρυνική οικογένεια. Για να το γράψουμε. Πυρυνική οικογένεια, πυρυνική. Ωραία, ονομάζεται πυρυνική, εδώ μονογονεϊκή. Ωραία, πυρυνική οικογένεια, λοιπόν, είναι μια οικογένεια που έχει τους δύο γονείς, μπαμπά, μαμά και παιδιά, μπορεί να έχει ένα, δύο παιδιά. Ωραία, πάμε στην επόμενη. Πάμε στην επόμενη, στο επόμενο σπιτάκι, για να χτυπήσουμε. Ποια πόρτα θα χτυπήσουμε τώρα, από ποιο παιδί θα χτυπήσουμε την πόρτα και θα έχει πίσω αυτό το είδος της οικογένειας, αυτή τη μορφή της οικογένειας. Λοιπόν, ναι, πες μας εσύ. Η Πατία. Πολύ ωραία, η Πατία λοιπόν μένει εδώ, λέει, στην πολύ μεγάλη οικογένεια. Παιδιά, τι γίνεται εδώ? Όχι, λάθος, σ' αυτήν, σ' αυτήν, συγγνώμη. Στην πάνω λοιπόν οικογένεια, μου λέει τώρα η Πατία. Λοιπόν, εδώ βλέπω μαμά, μπαμπά, βλέπω ένα, δύο, τρία, τέσσερα παιδιά. Τι γίνεται, πολλά παιδιά βλέπω, όταν μία οικογένεια, που υπάρχει μπαμπάς, μαμά, έχει πάνω από τρία παιδιά, τέσσερα, πέντε, έξι, εφτά, τότε, παιδιά, αυτή η οικογένεια λέγεται πολύτεκνη. Πολύ ωραία! Είναι πολύτεκνη, υπάρχουν στην Ελλάδα αρκετές πολύτεκνες οικογένειες. Πάλι συνθετη λέξη, πολύτεκνη, είναι τα πολλά, είναι μία οικογένεια που αποτελείται από πολλά τέκνα. Ε, θα μου πείτε τώρα τι είναι τα τέκνα. Ε, κάποιος από εσάς θα βρει μέχρι εγώ να γράψω, πολλά τέκνα, μέχρι να το γράψω εγώ, κάποιος από εσάς σίγουρα θα έχει σηκώσει χέρι. Ναι, εσύ για πες μας. Ναι, ο Φώτης λέει ότι τα τέκνα είναι τα παιδιά. Πολύ ωραία! Τέκνα λοιπόν είναι τα παιδιά, άρα μία οικογένεια που έχει πολλά παιδιά, πάνω από τρία, δάξει, λέγεται πολύτεκνη. Και πάμε τώρα στην τελευταία μορφή οικογένειας που συναντάμε εδώ στην Ελλάδα. Για να δούμε εδώ παιδιά. Βλέπω μπαμπά, βλέπω μαμά, βλέπω πολλά παιδιά, αλλά βλέπω και κάποιους εδώ τώρα. Αυτή την κυρία ή εδώ πέρα μπορεί να είναι μία... Τι μπορεί να είναι βασικά να μη σας το πω εγώ. Τι μπορεί να είναι. Έλα Παναγιώτη. Ναι, μίλησες και πριν. Λοιπόν, είναι η πολύτεκνη οικογένεια, αλλά είναι διευρυμένη οικογένεια. Μέσα σε αυτή την οικογένεια. Μπορεί να μην το βλέπετε εσείς τώρα. Είναι και ο παππούς, είναι και η γιαγιά. Μπορεί οι παιδιά να είναι τα ξαδέλφια, μπορεί να είναι ηθή. Δηλαδή, τι συμβαίνει τώρα. Συμβαίνει ότι σε αυτό το σπίτι, παιδιά, δεν ζουν μόνο μπαμπάς, μαμά και δυο παιδιά. Μπορεί να ζουν οι γιαγιάδες, μπορεί να ζουν οι ηθή, μπορεί να ζουν τα ξαδέλφια. Μέσα, ναι, ναι, ναι, ναι, βλέπω ότι κάποια μπορεί να είναι μέσα στο ίδιο το σπίτι. Και συμβαίνει πολλές φορές, παιδιά, χρειάζονται την ανάγκη μας, μπορεί ένας παππούς, μια γιαγιά. Και έτσι τους παίρνουν οι πιο νέοι στο σπίτι. Άρα, λοιπόν, αυτή η οικογένεια μπορούμε να πούμε ότι είναι και διευρυμένη, συγγνώμη, και πολύ τεκνή επειδή έχει πολλά παιδιά, αλλά διευρυμένη κυρίως, διευρυμένη. Ωραία. Η διευρυμένη οικογένεια, λοιπόν, είναι αυτή. Και πάμε τέλος με τις μορφές, παιδιά, της οικογένειας. Ωραία. Πάμε να δούμε τώρα το ρόλο μας μέσα στην οικογένεια, παιδιά. Η οικογένεια έχει αυτά τα μέλη. Είτε είναι μονογονέκη, είτε είναι πυρηνική, είτε είναι οποιοδήποτε, είτε ανήκει, είτε η μορφή της είναι οποιαδήποτε μορφή. Κάθε ένας μέσα εκεί είναι ένα μέλος και έχει ένα ρόλο. Και ένα σπουδαίο ρόλο. Σίγουρα θα έχετε και εσείς ένα σπουδαίο ρόλο μέσα στην οικογένεια. Και ο κάθε ένας με το ρόλο του, με αυτά που κάνεις στην οικογένεια, βοηθάει στο να αναπτυχθεί μέσα στην οικογένεια, να αναπτυχθούν σχέσεις αγάπης, σχέσεις εμπιστοσύνης, φροντίδας, βοήθειας. Μπορεί να πει κάποιο παιδί ένα παράδειγμα που συνέβη στην οικογένειά του και ένιωσε αυτή τη σχέση, είτε της φροντίδας, είτε της αλληλοβοήθειας. Να δούμε. Ναι. Για σκεφτείτε παιδιά, πότε στην οικογένειά σας νιώσατε ότι υπάρχει αυτό που σας λέω, το δέσιμο, ότι τα μέλη της οικογένειας είναι σαν μια μεγάλη αλυσίδα. Πες μας. Ναι, ωραία. Ακριβώς, παιδιά. Μας λέει λοιπόν εδώ ένα παιδάκι ο Αλέξανδρος ότι πριν δύο μήνες είχε σπάσει το πόδι του, παιδιά. Χρειάστηκε να μείνει μισό μήνα, δύο εβδομάδες στο νοσοκομείο και δύο μήνες στο σπίτι του με σπασμένο το πόδι, ακίνητο στο κρεβάτι. Λοιπόν, τι έκαναν οι γονείς του, τι έκαναν τα αδέλφια του για αυτό να τον βοηθήσουνε. Η μαμά του του πήγαινε το φαγητό στο κρεβάτι. Ο μπαμπάς του τον σήκωνε και τον πήγαινε να κάνει τον μπάνιο του, να πάει ένα περίπατο. Αυτά. Η αδελφή του τι μπορεί να έκανε σε αυτή την περίπτωση, εσείς τι θα κάνατε. Η αδελφή του παιδιά πήγαινε στο σχολείο και παίρνε τα μαθήματα. Και μάλιστα τον βοηθούσε και όταν γυρίζει από το σχολείο να λύσουνε τις ασκήσεις, τις απορίες που του είχε μεταφέρει η δασκάλα. Άρα λοιπόν αυτό είναι ένα ωραίο παράδειγμα. Πάμε παιδιά να δούμε και κάτι πολύ βασικό που κάθε ένας μας έχει μέσα στην οικογένεια. Για να το γράψω εδώ. Είναι, παιδιά, τα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Εδώ λοιπόν είναι ένα θέμα πολύ σημαντικό για την οικογένεια. Τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των μελών της οικογένειας. Ωραία. Πάμε να δούμε λοιπόν. Ανάλογα με το ρόλο που έχει ο καθένας, παράδειγμα ας πούμε, εδώ η μαμά μπορεί να πηγαίνει στη δουλειά. Δουλεύει, έχει το ρόλο να πηγαίνει έξω να εργάζεται, να φέρνει τα χρήματα στο σπίτι. Ο μπαμπάς μπορεί να βοηθάει πάρα πολύ τα παιδιά στο βιάβασμα. Εδώ σε αυτή την οικογένεια που είναι και διευρυμένη, η γιαγιά βοηθάει τα παιδιά και όλη την οικογένεια στο μαγείρεμα. Μαγειρεύει, έχει αυτό το ρόλο. Εδώ η μαμά και δουλεύει και φροντίζει το σπίτι επειδή είναι μόνη της. Αλλά και το παιδάκι εδώ πέρα έχει αναλάβει το ρόλο και να διαβάζει και να βοηθάει τη μαμά με τα πιάτε ή το ξεσκώνισμα. Εδώ πάλι σε αυτή την οικογένεια, εδώ σε αυτή την οικογένεια δουλεύει ο μπαμπάς, έχει το ρόλο του να δουλεύει έξω. Εδώ η μαμά είναι στο σπίτι και βοηθάει με τις δουλειές αλλά και τα παιδιά και όλοι έχουν εδώ πέρα κάποιο ρόλο και ζουν στο σπίτι τους. Δικαιώματα ή υποχρεώσεις τώρα παιδιά. Τι είναι τα δικαιώματα? Ποια δικαιώματα έχετε εσείς μέσα στο σπίτι για να καταλάβουμε ότι ξέρετε τι σημαίνει η λέξη. Δικαιώματα, ναι. Εγώ για παράδειγμα έχω το δικαίωμα αυτή τη στιγμή να μιλάω και να σας λέω τη γνώμη μου. Εσείς τι δικαίωμα έχετε. Ναι, πολύ ωραία, για πάμε να ακούσω ιδέες. Δικαίωμα λοιπόν, ναι, να ακούει μουσική στο δωμάτιό του. Λοιπόν, ακούω μουσική, πολύ ωραία, εννοούμε στο σπίτι ή στο δωμάτιό μας. Εντάξει, για το σπίτι μιλάμε τώρα παιδιά. Πάμε, δεύτερο δικαίωμα. Ναι, εσύ, ναι, να παίζω μπάλα. Πάρα πολύ σημαντικό παιδιά, να παίζω μπάλα. Εφόσον είσαστε παιδιά τώρα θέλετε και να παίξετε, να παίζω μπάλα. Να ακούσουμε τώρα και ένα δικαίωμα. Να ακούσουμε παιδιά τώρα και ένα δικαίωμα από ένα γωνιό. Βλέπω ότι υπάρχουν και γονείς δίπλα σας, μαμάδες, μπαμπάδες. Έχουν δικαιώματα οι γονείς. Φυσικά έχουν, παιδιά. Για να ακούσουμε και κάποιο δικαίωμα των γονιών, για να καταλάβετε και την πλευρά των γονιών. Μάλιστα, ναι, η κυρία Νίτσα μας λέει πως έχει το δικαίωμα να πηγαίνει, να ξαπλώνει το μεσημέρι. Ξεκούραση λοιπόν, το δικαίωμα για ξεκούραση, να το πούμε. Ωραία αυτά λοιπόν τα δικαιώματα, παιδιά. Θέλετε να παίξετε, θέλετε να διαβάσετε, θέλετε οι γονείς σας να σας πάρουν ένα παιχνίδι. Υποχρεώσεις όμως, παιδιά, έχετε? Έχετε και υποχρεώσεις, παιδιά. Και να ξέρετε ότι είναι πολύ σημαντικό να είμαστε εντάξει, να είμαστε τυπικοί απέναντι στις υποχρεώσεις μας. Και να ακολουθούμε τους κανόνες της οικογένειας. Ποιο παιδί ξέρει ότι αυτό που κάνει στην οικογένειά του είναι υποχρέωση, όπως π.χ. να διαβάζει, να ακούει μουσική. Τι είναι αυτό που κάνουμε και είναι υποχρέωσή μας να το κάνουμε. Καμιά φορά δεν μας αρέσει. Αλλά πρέπει να το κάνουμε, γιατί έτσι βοηθάμε την οικογένεια. Για πάμε να ακούσω. Ναι, για πες μου εσύ. Ναι, πολύ ωραία. Λοιπόν, εδώ η Μαρία μας λέει ότι έχει υποχρέωσει, παιδιά, να διαβάζει τα μαθήματα του σχολείου. Να διαβάζει, λοιπόν, τα μαθήματα του σχολείου. Σωστά, είναι υποχρέωση βασικά του μαθητή, παιδιά, όπως είσαστε εσείς. Η πρώτη υποχρέωση και κυριότερη υποχρέωση είναι να διαβάζει τα μαθήματά σας. Να διαβάζει, λοιπόν, τα μαθήματά της. Ωραία, να διαβάζει τα μαθήματά της. Λοιπόν, πολύ ωραία υποχρέωση, δηλαδή είτε το θέλετε, είτε δεν το θέλετε, παιδιά, αυτή είναι η δουλειά σας. Και με το διάβασμα και με το να είστε καλοί μαθητές, με αυτό θα προχωρήσετε στη ζωή σας, έτσι? Πάμε δεύτερη υποχρέωση τώρα, ναι? Ωραία, ο Κώστας, να βγάζει το σκύλο του βόλτα. Κώστα, όταν στον πήρε η μαμά, ήσουν χαρούμενος, αλλά πρέπει να τον βγάζεις βόλτα. Είμαι σίγουρη ότι σου λέει πρέπει να τον βγάζεις βόλτα το σκύλο. Κώστα, γιατί εσύ δεν τον ήθελες. Αυτό είναι μια υποχρέωση. Την ώρα δηλαδή που ζητάμε κάτι και έχουμε δικαίωμα να πάρουμε ας πούμε το σκύλο. Πρέπει στο πίσω μέρος του μυαλού μας, παιδιά, να ξέρουμε ότι έχουμε και υποχρέωση να τον πάμε βόλτα, να τον ταΐσουμε, να τον φροντίσουμε. Άρα λοιπόν, να πάω το σκύλο βόλτα. Ωραία, κάποιοι το θεωρούν μεγάλη ευχαρίστηση. Και είναι μεγάλη ευχαριστή να πηγαίνεις ένα κατοικίδιο ζώο βόλτα, αλλά κάποιοι άλλοι, όταν είναι και μικρά παιδιά, το θεωρούν κουραστικό να πάω το σκύλο βόλτα. Όμως είναι υποχρέωση. Είτε σου αρέσει, είτε όχι, πρέπει να το κάνεις. Λοιπόν, να πάω το σκύλο βόλτα, πάμε και μια τρίτη υποχρέωση, που έχει κάποιος από εσάς. Λοιπόν, τώρα πάλι γονιός. Όπως είδαμε εδώ ότι έχει ανάγκη ο γονιός από ξεκούρας. Να δούμε τώρα πάλι έναν γονιό για να καταλάβετε. Σύμφωνα με αυτό που θα πει ο μπαμπάς ή η μαμά, τι υποχρέωση έχει ο γονιός, ας πούμε. Ναι, πολύ ωραία εσείς. Ναι, ναι, ναι. Ο κύριος Γιώργος λοιπόν μας λέει πως έχει υποχρέωση να πάει στη δουλειά. Είτε παιδιά θέλει, είτε όχι, είτε είναι λίγο άρρωστος, είτε δεν είναι καλά, είτε δεν έχει όρεξη μια μέρα να πάει για δουλειά, παιδιά πρέπει να πάει. Πρέπει να πάει για να φέρει τα χρήματα στο σπίτι, για να πάρετε εσείς τα βιβλία, τα τετράδια, να πάρετε το σκύλο, έτσι όλα αυτά. Λοιπόν, άρα έχουμε λοιπόν εργασία. Να πάω στην εργασία μου, εντάξει. Να πάω στην δουλειά μου, στην εργασία μου. Ωραία παιδιά, ωραία μέχρι εδώ. Και πάμε τώρα να πάω στην εργασία μου. Αυτά λοιπόν ήτανε, παιδιά, κάποια χαρακτηριστικά, κάποια πράγματα που συναντάμε σε μια οικογένεια. Τα μέλη της να θέλουνε πράγματα, να ζητάνε τα παιδιά τα δικά τους, να βγουνε βόλτα, να παίξουνε, να ξεκουραστούνε, να ακούσουν μουσική. Από την άλλη γονείς να θα έχουνε τα δικά τους δικαιώματα, όπως να ξεκουραστούνε. Γι' αυτό παιδιά πρέπει να είσαστε εντάξει στις υποχρόσεις σας και όταν είσαστε εντάξει με τις υποχρόσεις σας και διαβάζετε τα μαθηματά σας, αναλαμβάνετε αυτά που έχετε υποσχεθεί στους γονείς, τότε όλα είναι μια χαρά. Αυτά καλά τα βλέπω τα σπίτια. Ωραίες, χαρούμενες οικογένειες όπως είναι και οι δικές σας. Υπάρχουν όμως, παιδιά, στιγμές που υπάρχουν δυσκολίες στην οικογένεια. Ε, φυσικά. Είναι δυνατόν να μην υπάρχουν δυσκολίες στην οικογένεια. Πάμε να δούμε. Αν υποθέσουμε τώρα ότι αυτή είναι μια καλή στιγμή στην οικογένεια, σας θυμίζει κάτι αυτή εδώ η εικόνα. Ότι ανά πάσα στιγμή εδώ, σε αυτό το σπίτι, μπορεί κάποιος να αρρωστήσει και τότε από την ευχάριστη ώρα του παιχνιδιού, να πρέπει το παιδάκι αυτό, αντί για να παίξει, να φροντίσει τη μαμά του, να της δώσει το φαρμακό της. Και τότε, παιδιά, ο ρόλος σας είναι πολύ σπουδαίος. Ή ακόμα κι αυτή, κι αυτή εδώ τη φωτογραφία. Αν ας πούμε εδώ, σε αυτό το σπίτι, συμβεί αυτό εδώ. Από εκεί που είναι όλοι αγαπημένοι, βρεθεί ένα παιδί, όπως μπορεί να έχετε βρεθεί κι εσείς και όλοι μας, με τους γονείς να έχουν κάποια διαφωνία. Παιδιά, αυτά συμβαίνουν. Σίγουρα θα υπάρχουν δυσκολίες σε κάθε οικογένεια. Τι κάνουμε, πώς το λύνουμε, με συζήτηση, με επικοινωνία, ερχόμαστε κοντά και θα γράψω αυτές τις λέξεις και θα τελειώσουμε, παιδιά. Τι θα γράψω, λοιπόν. Πώς λύνονται οι δυσκολίες μας, παιδιά, σε μια οικογένεια. Πώς λύνονται, λοιπόν, οι δυσκολίες, παιδιά. Δυσκολίες, λοιπόν, με συζήτηση. Συζήτηση, παιδιά, συζητάμε. Λέμε το πρόβλημά μας. Συζήτηση, λοιπόν, συζητάμε με διάθεση καλή. Έχουμε διάθεση, είτε όταν έρθει ο δελφός μας, είτε όταν έρθει η μητέρα μας, να μας πει μια δυσκολία που έχει ένα πρόβλημα, δεχόμαστε, είμαστε θετικοί. Θετική διάθεση. Θετική, λοιπόν, διάθεση, που είναι πολύ σημαντική. Και πολύ-πολύ προσπάθεια, ωραία, προσπάθεια να λυθούν όλα τα προβλήματα. Λοιπόν, παιδιά, εγώ δεν έχω κάτι άλλο να σας πω. Σ' όποια οικογένεια και αν ανήκετε, να ξέρετε ότι είναι πάρα πολύ σπουδαίος ο ρόλος που έχετε. Και αν τηρείτε, αν έχετε δικαιώματα, παιδιά, να τα διεκδικείτε, να τα ζητάτε από τους γονείς σας, αλλά και τις υποχρεώσεις σας, να τις κάνετε όπως πρέπει. Και για κάθε δυσκολία μην ξεχνάτε ότι γινόμαστε πιο δυνατοί, ερχόμαστε πιο κοντά. Χαμογελάμε, είμαστε αισιόδοξοι και κάθε μπόδιο για καλό, παιδιά! Σας ευχαριστώ που ήσασταν και σήμερα στο μάθημα. Καλή συνέχεια!