Χ. Μπάρδας - Παιδικές Βιβλιοθήκες Βόλου (ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ, 2011)
: Καλημέρα σας. Μετά από τα πολύ όμορφα και πολύ σημαντικά πράγματα που ακούσατε, θα προσπαθήσω σκληρά να σας μεταφέρω βέβαια κάπου αλλού και να σας μιλήσω για τις δράσεις των παιδικών βιβλιοθήκων του Δήμου Γόλδου. Δυστυχώς θα σας πω πολλά πράγματα που τα έχετε ήδη ακούσει, αλλά αυτό είναι καλό γιατί σκέφτομαι ότι όλοι έχουμε την ίδια προσανατολισμό. Ποιος είναι ο ρόλος που καλείται να παίξει σήμερα μια βιβλιοθήκη σε μια περίοδο οικονομικής κρίσης και διοικητικών αλλαγών. Αυτό είναι το έρευμά μας. Μια βιβλιοθήκη σήμερα οφείλει καταρχάς να είναι ένας χώρος αισθητικής, εξοπλισμένος με την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή, με πλούσια και ενημεριουμένη συλλογή και εξειδικευμένο προσωπικό στελεγωμένη, το οποίο να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του σημερινού αναγνώστη, ο οποίος κατακλείζεται με πληροφορίες, πάρα πολλές, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και από το διαδίκτυο φυσικά. Θα ήθελα να χρησιμοποιήσω και κάποιες φράσεις από το κείμενο εισήγηση της Ζωής Βαλάση, από το κείμενο εισήγηση της βιβλίας Το Ράφι. Το βιβλίο διαβάζεται με τα μάτια αλλά και με τα χέρια, με την όσφυση αλλά και την ακοή. Επομένως, θα πρέπει να είναι ένας χώρος που έρχονται τα παιδιά σε επαφή με τα βιβλία και να είναι κατάλληλα διαμορφωμένος, να τα αποκρίνεται σε διαφορετικές ηλικίες και το περιβάλλον να χειμητοποιεί όλες τις αισθήσεις. Το Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών, θα το λέω χαϊδευτικά, στέκει νεάπολης, για να μη σας κουράζω, λειτουργεί σε μια υποβαθμισμένη περιοχή τα τελευταία 10 χρόνια και δεν είναι υπερβολικό να πούμε, ότι χάρη στο στέκκι της νεάπολης, η περιοχή αναβαθμίστηκε. Στη βιβλιοθήκη της νεάπολης τα έπιπλα, ιδικά διαμορφωμένοι χώροι και όλο το περιβάλλον βοηθούν στον αγλιό αυτών τα παιδιά ανήντα και ασφαλεί, μετατρέποντας έτσι τη βιβλιοθήκη σε ένα οικείο μέρος χώρο, όπως αισθάνονται το σπίτι τους. Δεν ήταν ιδανικό βέβαια να μπορούμε να εντάξουμε στο μέλλον σε χατηγορίες αναγνωστών, όπως προεπαιδιά με προβλήματα όρασης και μετανάστες, αν και μετανάστες πολλά παιδιά από άλλες χώρες υπάρχουν και έρχονται στο στέκκι μας. Και η κυρία Γαλάς συνεχίζει, για να μην ξεφεύγω, «Εσείς οι βιβλιοθηκάροι που χειρίζεστε σήμερα τις αλλαγές, μην έχετε αυταπάτες, μην αποδέχεστε άκρητα όλα όσα προβάλλονται ως απόλυτη αναγκαιότητα και μοναδική οδός περιπερβλημένη με την έγκληση προόδου. Χρειάζεται επομένως εξειδικευμένο και ενημερωμένο προσωπικό, φυσικά μιλάμε για βιβλιοθεκονόμους, με άρτια γνώση του αντικειμένου, το οποίο προσωπικό μπορεί να ενημερώσει τα παιδιά για τις παγίδες και τους κινδύνους που κρύβει το διαδίκτυο». Έχουμε την τύχη να εργάζονται και να συνεργάζονται. Δεν μ' άρεσε που άκουσα πολλές φορές τη λέξη συνεργασία. Μεταξύ τους δύο βιβλιοθεκονόμοι στο ΣΤΕΚ της Νεάβολης, η συνάνταφος Κωνσταντίνια Μαγκλάρα και εγώ και μία βιβλιοθεκονόμος, παλιά καραβάνο όπως τη λέμε, στο ΣΤΕΚ Υπεριβιού η κυρία Πινελόπη Πολυχρώμη. Τέλος η κυρία Βαλάση αναφέρει «Μια βιβλιοθήκη με τα ράφια της γεμάτα βιβλία είναι ένα σύμπαν με την αιωνιότητα χωρισμένη σε τόμους». Η ενημέρωση και η συνεχόμενη ανανέωση του υλικού είναι απαραίτητοι ώστε να κεντρίζονται ενδιαφέρον και των μικρών και των μεγαλυτέρων. Το ΣΤΕΚ Υπεριβιού αριθμεί 1500 μέλη και δανείζει περίπου 500 βιβλία το μήνα, ενώ το ΣΤΕΚ της Νέαπολης έχει περίπου 1900 μέλη και δανείζει περίπου 1100 βιβλία το μήνα. Θα καταλάβετε και για ποιο λόγο συμβαίνει να δανείζονται λιγότερα παιδιά στο ΣΤΕΚ Υπεριβιού. Να πω ότι οι βιβλιοθήκες αποτελούν μέλος του δικτύου βιβλιοθηκών του Δήμου Βόλου. Είναι αυτά που λέγαμε εχθές. Ο κατάλογος τους είναι προσβάσιμος από το διαδίκτυο. Ανοίκουν στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και Αρχείων Μουσείων και Βιβλιοθηκών του ΔΟΕΠΑΠ του Δήμου Βόλου λόγω του Καλλικράτειου, όπως θα αναφέραμε. Οι παιδικές βιβλιοθήκες του Δήμου Βόλου ενισχύουν το έργο τους δημιουργώντας και οργανώνοντας εκπαιδευτικά προγράμματα. Είναι ένα σημείο συνάντησης του παρότος με το παρελθόν ένα μέσο κοινωνίας του σύγχρονου ανθρώπου με κοινωνίες άλλων εποχών, ένα ταξίδι στην ιστορία και τον πολιτισμό. Η γνώση δεν προσφέρεται, ανακαλύπτεται και βιώνεται μέσα από το διάλογο, τη συνεργασία, το παιχνίδι, τη μιουργία. Κάθε πρόγραμμα έχει διάρκεια τρεις ώρες και χωρίζεται σε δύο ενότητες. Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει την προβολή και εκτέλεση της δομής του εκάστο και εκπαιδευτικού προγράμματος μέσω οπτικοακουστικού υλικού και εμψίχωσης. Στη δεύτερη ενότητα τα παιδιά έχοντας αποκτήσει ερεθίσματα και εικόνες, δημιουργούν τα δικά τους έργα στα εργαστήρια ζωγραφικής, γραμμικής, κατασκευών κλπ. Δεν θέλω να σας κουράσω. Υπάρχουν τα εκπαιδευτικά προγράμματα ήδη με περισσότερα λόγια, απλά τα αναφέρω και γραμματικά εδώ. Υπάρχουν στην ιστοσελίδα μας, την οποία θα τη δείτε και μέσα στις περιλήψεις των εισηγήσεων και στο τέλος. Γνωριμία, ούτως ή άλλως και από τον τίτλο καταλαβαίνετε πάνω κάτω πού αναφέρονται. Πραγματοποιούμε λοιπόν τα έξις εκπαιδευτικά προγράμματα, γνωριμία με το εκπαιδευτικό πολιτισμό, μια μέρα σε ένα νεολυθικό χωριό, ο ζωγράφος Νικόλαος γύζει σε εποχή και το έργο του, Χριστός γεννάται το Ξάσατε, η επικόνιση της γέννησης της Ψατινή με τα Βυζαντινή και Ευρωπαϊκή τέχνη, είναι το πρόγραμμα που τρέχει για αυτό το μήνα γιατί είναι χριστόγεννιατικο, τα ζώα της πατρίδας μου, το αλφαβιτάρι της θάλασσας, μια μέρα στο βασίλειο των ζώων, ανακαλύπτοντας τον Χοάνν Μηρό μια εικαστική συνομιλία με τα παιδιά, Σ' Αγαπώ στον το Αλάτι είναι ένα από τα πιο πετυχημένα μας προγράμματα αφορά την ιστορία της διατροφής, τα ζώα της Ελλάδος, το ΠΑΜΑ Βιβλιοθήκη που έχω την τιμή να το έχω αναλάβει και το άγαλμα που κρύωνε. Αυτό το άγαλμα που κρύωνε μιλάει για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνό, όλοι γνωρίζουμε εκείνο το άγαλμα το οποίο έχουν φέρει πρόσφυγες από τη Σμήνη το 1922, το οποίο έχει γίνει και ο βιβλίο από τον κ. Χρήστο Μπουλώτη. Σας δείχνω επιγραμματικά μερικές εικόνες από τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα. Αυτό αφορά το εκπαιδευτικό πρόγραμμα το ΠΑΜΑ Βιβλιοθήκη, Σ' Αγαπώ στον το Αλάτι για τη διατροφή. Στο εργαστήριο της κεραμικής, όπου τα παιδιά μπορούν να φτιάξουν το δικό τους αγαπημένο πιάτο ή κάποιο επάγγελμα που σχετίζεται με τη διατροφή, όπως κύριος η φωτογραφία. Πιστεύτε με, τα παιδιά φτιάχνουν απίστεπτα έργα, πρέπει να έρθουν να τα δείτε από κοντά. Και στη ζωγραφική, στο εργαστήριο της ζωγραφικής, έτσι μόνο και μόνο για να πάρτε κάποιες ιδέες σαν κάποιες εικόνες. Θέλω να αναφερθώ και στο πολύ σημαντικό μας εκπαιδευτικό πρόγραμμα με ένα βιβλίο ΠΑΜΑ. Στην προηγούμενη χρονιά είχε πραγματοποιηθεί ένας κύκλος εκδηλώσεων από τις παιδικές βιβλιοθήκες του Δημοκόλου, με αφορμή την Παγκόσμια Μέρα Παιδικού Βιβλίου, στις 2 Απριλίου, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο ΚΕΕΤΕ της Αθήνας. Βασισμένα σε γνωστά λογοτεχνικά έργα, στο Κίνηματο Θέατρο Αχίλιον, παράλληλα πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών από στο ΣΤΕΚ της Νέα Πόλης, από το Κιονίση και τη Ζωή Βαλάση, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα με ένα βιβλίο ΠΑΟΣΙΝΕΜΑ με θέμα τη σχέση του κινηματογράφου με τη λογοτεχνία, το πρόγραμμα παρακολούθησαν μαθητές των τελευταίων τάξεων δημοτικού και κυμνασίου. Συνολικά στα εκπαιδευτικά μας πρόγραμματα μέχρι σήμερα, από τότε που έχουν ξεκινήσει, έχουν λάβει περίπου μέρος 16.000 παιδιά. Εκτός από τα εκπαιδευτικά μας πρόγραμματα, ασχολούμαστε με αριθές εκδηλώσεις που αφορούν το βιβλίο, όπως ανοιχτά θεατρικά εργαστήρια, εργαστήρια ζωγραφικής χατασκευών. Έχουμε την πολύ μεγάλη χαρά να έχουμε συγγραφείς και εικονογράφους, να προσκαλούμε συγγραφείς και εικονογράφους παιδικών βιβλίων. Από το 2004 ξεκίνησε ένας πρωτοποριακός κύκλος εκδηλώσεων για τα παιδιά του VOLU, με τίτλο «Παιχνίδια με την τέχνη. Καλλιτέχνες γράφουν για τη ζωή τους, ζωγραφίζοντας με τα παιδιά», ο οποίος συνεχίζεται μέχρι σήμερα με μεγάλη επιτυχία. Στόχος του προγράμματος είναι τα παιδιά να συνομιλήσουν με τους ίδιους τους καλλιτέχνες, να μάθουν στοίχεια για τη ζωή τους, να δουν πρωτότυπα έργα τους. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις και τις απορίες τους, και πιστέψτε με είναι πάρα πολλές απορίες, να προβληματιστούν για τα έργα που είδαν και διάβασαν μαζί με τον καλλιτέχνη. Ανακαλύπτω τώρα, με αυτόν τον τρόπο, πώς οι καλλιτέχνες επνέονται από τη φύση, το περιβάλλον και της ανάγκης της καθημερινής ζωής. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με τη διτουργία εργαστηρίου, που κάθε φορά είναι διαφορετικό, γιατί αφορά τα μέσα και τα εργαλεία που χρησιμοποιεί ο κάθε καλλιτέχνης για να εκφραστεί και δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να δημιουργήσουν τα δικά τους έργα, εμπνευσμένα από το έργο του καλλιτέχνου. Σε αυτόν τον κύκλο είναι καλεσμένοι οι καστικοί, συγγραφείς, οικονογράφοι. Παράλληλα, στο πλαίσιο του κύκλου εκδηλώσεων παιχνίδια με τη τέχνη, οργανώνεται εκθέσεις, να το αναφέρω αυτό, πρωτότυπων έργων οικονογράφων, παιδικών βιβλίων, που πραγματοποιούνται και εκπαιδευτικά προγράμματα με τα σχολεία. Συγχνά υπάρχει συνεργασία και με τα βιβλιοβολίες της πόλης, χάρηκα πολύ που χθες το ανέφερε και μια κυρία προς το τέλος στην εισήγησή της για τη συνεργασία μεταξύ βιβλιοθήκης και βιβλιοβολίων. Καθώς και με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, το ευχαριστούμε πάρα πολύ και από το ΒΕΜ αυτό, είχαμε τη δυνατότητα με τη συνομιλία λόγου και εικόνας μια εκδήλωση, το Φεβρουράι του 2011, που αποχωρούσε τα 100 χρόνια από το θάνατο του Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Μέχρι σήμερα έχουν εκθέσει έκατους η εικονογράφη συγγραφής, Σοφία Ζαλαπούκα, Βασίτης Παπατσαρούχας, Βαλιλιάπη, Οξαννατσάος, Πουτινίστεφανίδη, Χρήστος Δήμος, Ελένη Βλάχο, Εφηλαδά και Τιμήτρη Μοράρος. Να αναφερθώ στα αναλόγια παιδικής λογοτεχνίας, είναι ο κύκλος αναλογιών παιδικής λογοτεχνίας με συνοδεία ζωντανής μουσικής και δημιουργικά εργαστήρια για παιδιά ηλικίας από 7 στον τομέα των εικαστικών και της προώθησης ανάγνωσης και της φυλαναγνωσίας και του βιβλίου συνεργάζεται με τους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς και είναι πολύ σημαντικό να πούμε ότι τα τμήματα όλων των τμήματων των παιδικών σταθμών ενώ του οργανισμού του κέντρου παιδιού παρακολουθούν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα κάθε χρόνο στο χώρο του κέντρου. Τέλος, το στέκι μας της Νεάπολης συνεργάστηκε με τα ΚΑΠΙ του Δημοβόλου και συνεργάστηκαν σε ένα εργαστήρι προφορικής αφήγησης με υπεύθυνο τον παιδακοπό Στέλιο Πελασγό. Αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας ήταν η έκδοση δύο βιβλίων. Το πρώτο ήταν για το εργαστήρι προφορικής αφήγησης και το δεύτερο χρόνος έγινε λόγος ένας σε όλες μέσα από προφορικές αφηγήσεις. Τώρα, επειδή είπαμε και εν μέσο οικονομικής κρίσης και δικητικών ανάγκων, όπως μας είπα χάρηκα πολύ που η ανάγκη για ευρύτερη και ουσιαστική συνεργασία είναι παραπάνω από επιτακτική, πιστεύουμε όμως, σαν Επιτερικές Βιβλιοθήκες του Δημοβόλου, ότι χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί όλο το επιστημονικό και πνευματικό δυναμικό της κάθε πόλης και να πραγματοποιηθούν συνεργασίες με τοπικούς φορείς και συλλόγους και θέλουμε να γίνουμε λίγο πιο πρακτικοί, περισσότερο ίσως από όσο έχουμε γίνει ήδη. Υπάρχει σκέψη, σαν σκέψη μονάχαλη, για καταβολή ενός πολύ μικρού ατιτήμου σε αυτές τις κοινές μας εκδηλώσεις, σε αυτές τις κοινές μας δράσεις, άλλωστε όταν συνεργάζονται δύο βιβλιοθήκες είναι καλύτερο και ευκολότερο το αποτέλεσμα, δουλεύουν περισσότερο άτομα πότε μοιράζεται η δουλειά. Και θα μας επιτρέψει λοιπόν να ανανεώσουμε ένα μικρό ατιτήμο αν μαζευτεί τη συλλογή μας και να περιορίσουμε τα έξοδά μας. Δεύτερον, συνεργασία με τοπικούς φορείς που θα βοηθούσαν στην επίτευξη των στόχων της βιβλιοθήκης μας, των βιβλιοθήκων μας για την ακρίβεια, όπως το Πανεπιστήμιο της Αλίας που έχουμε την τύχη να το έχουμε στον πόλεμο μας, κάθε πόλη σχεδόν, σχεδόν όλες τις πόλεις έχουν ένα πανεπιστήμιο. Έχουμε συνεργαστεί με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων για παραγωγή θεατρικής παράστασης βασισμένη σε βιβλίο, έχουμε συνεργαστεί με το Παιδαγωγικό Τμήμα, έχουμε συνεργαστεί και με τη Βιβλιοδίκη του Πανεπιστήμιου, εκεί είχα και τη χαρά και την τιμή να γνωρίσει και την κυρία Μπαπάζογλου, είχαμε συνεργασία με την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και κάτι που θα ήθελα να αναφέρω στο τέλος, δεν ξέρω αν αναφέρθηκε χθες, συνεργ την προσωπική μας θέση και ό,τι έχουμε ζήσει το βίωμά μας, ο χώρος, η παιδική βιβλιοθήκη του ΣΤΕ και παιδιού, στεγάζεται σε κτίριο που έχει παραχωρηθεί δωρεάν από την ΕΡΑ Μητρόπολη Δημητριάδος, γιατί το άλλο ΣΤΕ στο οποίο βρίσκονταν του Δήμου δεν λειτουργεί πια για λόγω λειτουργικών λόγων και τα λοιπά, ήταν δύσκολο να συνεχίσει τη λειτουργία του και αυτό ήθελα να σας το αναφέρω, τη φετινή χρονιά λοιπόν πραγματοποιούμε εκδηλώσεις και πολύ χαμηλό προϋπολογήμου αξιοποιούμε το δυναμικό της πόλης, να αναφέρω και κάτι τελευταίο, ότι από όλους όσους θα καλέσουμε φέτος, μόνο η κυρία Φωτίνη Στεφανίδη και ο κύριος Μπουλώτης έρχονται από Αθήνα, όλη η πόλη πειναιά από το Βόνι το πρόγραμμα μας περιλαμβάνει ανοιχτά θεατρικά εργαστήρια, βασισμένα σε βιβλία, αναλόγια παιδική λογοτεχνίας με τίτλο «Ήμουν κι εγώ παιδί έκθεση της εικονογράφης Φωτίνης Στεφανίδη εκεί κάπου βάζουμε και το παράγοντα βιβλιοπωλείο εκδήλωση και παρουσίαση του βιβλίου του κυρίου Μπουλώτη «Ο ρομαντικός γάτος του βυθού» και εικονογράφηση της κυρίας Φωτίνης Στεφανίδη και επιπλέον εκπαιδευτικά προγράμματα οι εκδηλώσεις διοργανώνονται, να το πούμε, από τις διευθύνσεις εκπαίδευσης και αρχιών μουσίων και βιβλιοθήκων του ΕΠΑΠ του Δημοβό τελειώνοντας χρειάζεται να πούμε το αυτονόητο, τα παιδιά χρειάζονται εκεί και ελαστούς και πρόθυμους βιβλιοθοικονόμους κάθε παιδί ο οποιασδήποτε γενιονικής τάξης έχει το δικαίωμα να ξεκλείσει το ωραιότερο βιβλίο, να έχει πρόσβαση στο βιβλίο να χαθεί μέσα στον μαγικό κόσμο της γνώσης που αυτό χαρίζει ή να αναφέρω τα δικαιώμά του, όπως και όλων μας και με ένιμνα της κοινωνίας μας να προσφέρουμε και να παρέχουμε αυτό το δικαίωμα σ' όλους τους πολίτες μικρούς και μεγάλους Σας ευχαριστώ πάρα πολύ, ευχαριστώ την κυρία Κατουπούλου, την κυρία Αλισθανβράκη, την κυρία Παπάδου και τον κύριο Πολίτη Ευχαριστώ πάρα πολύ, ευχαριστώ πολύ.