Διάλεξη 1 / Διάλεξη 1 / Διάλεξη 1 - Πασχαλίδης Συμεών (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2014)
Διάλεξη 1: Καταρχήν καλή χρονιά. Να σας ευχηθώ μέχρι να ξεκινήσει ο προτζέκτορας, να σας ευχηθώ καλή χρονιά. Να σας καλωσορίσω στο τμήμα Απημαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας και να σας ευχηθώ καλή δύναμη. Να σας συγχαρώ για την επιτυχία σας. Δεν ξέρω αν όλοι αντιμετωπίζετε την εισαγωγή σας στο τμήμα αυτό ως μια επιτυχία, αλλά είμαι σίγουρος ότι στην πορεία των σπουδών σας, εφόσον δείξετε ενδιαφέρον για τις σπουδές σας, θα δικαιωθεί η επιλογή σας αυτή ακόμη κι αν δεν ήταν η πρώτη ή η δεύτερη ή η τρίτη επιλογή σας. Εγώ ονομάζομαι Σημεών Πασχαλίδης, είμαι καθηγητής στο τμήμα Εδόπιμανικής και Κοινωνικής Θεολογίας, καθηγητής της Πατρολογίας και της Αγιολογίας και μαζί θα βρεθούμε σε διάφορα εξάμινα. Δηλαδή εκτός από το εξάμινο αυτό που μαζί θα δούμε, θα ξεκινήσουμε, θα εισαχθείτε στο γνωστικό αντικείμενο της Πατρολογίας, που είναι ένα από τα σημαντικότερα αντικείμενα στις θεολογικές σπουδές, όπως θα δούμε και σήμερα αλλά και στην πορεία των μαθημάτων. Και μαζί θα συνεχίσουμε στα μεγαλύτερα εξάμινα, στο πέμπτο ή το έβδομο εξάμινο θα επιλέξετε ένα σεμιναριακό μάθημα που ονομάζεται «Πατέρες Γραφή Παράδοση» και στο έκτο ή όγδο εξάμινο επίσης θα επιλέξετε το μάθημα της Αγιολογίας, είναι από τα λεγόμενα υποχρεωτικά μαθήματα επιλογής. Αυτό το οποίο θέλω να σας πω είναι ότι, όπως σας είπα και στην αρχή, είναι ότι δεν προφανώς οι περισσότεροι από εσάς, όλες και όλοι δεν έχετε εικόνα για τη σχολή στην οποία έχετε εισέλθει, μια πολύγενική εικόνα έχετε, δεν ξέρω ποια εικόνα έχετε σχηματίσει από το πρώτο αυτό διάστημα της παρουσίας σας εδώ, αλλά να είστε σίγουροι ότι με την πάροδο του χρόνου και με τη συμμετοχή της δικής σας, με το ενδιαφέρον το δικό σας, ο χώρος αυτός της Θεολογικής Σχολής θα γίνει για εσάς ένας οικείος χώρος, ένας χώρος που θα τον αγαπήσετε και να είστε βέβαιοι ότι φεύγοντας από εδώ πολλά χρόνια αργότερα, θα έχετε πολλές αναμνήσεις, θέλω να πιστεύω ότι θα είναι αγαθές οι αναμνήσεις που θα έχετε από τα χρόνια αυτά τα φοιτητικά. Συνήθως λέμε ότι όταν μπαίνουμε στο πανεπιστήμιο θα κάνουμε φοιτητική ζωή. Εντάξει. Α, λέμε τώρα θα κάνουμε φοιτητική ζωή. Είναι ένας όρος, επιτρέψτε μου να σας πω, λίγο παρεξηγημένος. Τον έχουμε παρεξηγήσει αυτόν τον όρο στο μυαλό μας. Θεωρούμε ότι η φοιτητική ζωή είναι ξενιασιά, καφέδες, βόλτες, παρέες και κάπου προς τον Φεβρουάριο, εκεί προς τον Ιανουάριο ή κάπου προς τον Ιούνιο και εξετάσεις. Δεν είναι αυτό η φοιτητική ζωή. Η φοιτητική ζωή είναι και οι παρέες, οι καινούργοι άνθρωποι που θα γνωρίσετε, οι φοιτητές και οι συφτητριές σας, συνάδελφοι σας από άλλα τμήματα, από άλλες σχολές που θα τους γνωρίσετε εδώ στον πανεπιστημιακό χώρο. Ένα χώρο που προσπαθούμε όπως βλέπετε σε δύσκολες συνθήκες και σε μια δύσκολη περίοδο να τον διατηρήσουμε στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, σε μια αξιοπρεπή κατάσταση που να δικαιώνει και τον όρο του πανεπιστήμιου και μάλιστα ενός πανεπιστήμιου όπως είναι το Αριστοτέλιο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το οποίο είναι το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο των Βαλκανίων και είναι και το καλύτερο πανεπιστήμιο στην Ελλάδα από όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια, με βάση όλες τις μετρήσεις αυτές, τις περίφημες μετρήσεις και αξιολογήσεις που γίνονται διεθνώς. Τα τμήματα του Αριστοτελίου Πανεπιστήμιου βρίσκονται συνήθως στα πρώτα 100 πανεπιστήμια της Ευρώπης ή παγκοσμίως μεταξύ 50.000 πανεπιστήμιων στις θέσεις περίπου 200 με 300 ή με 400 κάπου εκεί συνήθως είναι τα τμήματα του Αριστοτελίου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης. Αυτό για να αντιληφθούμε ότι βρισκόμαστε, καταρχήν έχουμε πετύχει την εισαγωγή μας σε ένα πανεπιστήμιο το οποίο έχει ασφαλώς μια ιστορία, όχι πάρα πολύ μεγάλη, η ιστορία του Αριστοτελίου Πανεπιστήμιου δεν είναι πολύ μεγάλη και το Αριστοτέλειο είναι ένα γέννημα κρίσεως. Γεννήθηκε μέσα σε μια κρίση το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο παρότι οι βάσεις του είχαν τεθεί στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, ωστόσο πρωτολειτούργησαν οι πρώτες σχολές μέσα στην γερμανική κατοχή. Και αυτό λέει πολλά για εμάς σήμερα που ζούμε κάποιες κρίσεις που δεν είναι κρίσεις μιας πολεμικής περιόδου, αλλά είναι κρίσεις ασφαλώς στη ζωή του καθενός μας, στην οικογένειά μας, στην κοινωνία μας και πολλές φορές μας δημιουργεί αυτή η κρίση διάφορα προβλήματα τα οποία καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Το Αριστοτέλειο λοιπόν ξεκίνησε, έκανε τα πρώτα του βήματα μέσα σε μια τέτοια περίοδο κρίσεως. Ίσως και πιο σοβαρή, πιο επίφοβη. Σήμερα έχουμε να αντιμετωπίσουμε άλλα πράγματα, αλλά έχουμε αυτή την ιστορία και έχουμε και κάποιες υποδομές τις οποίες, δόξα το Θεό, ακόμη παλεύουμε και οι πρυτανικές αρχές και εδώ η διοίκηση της σχολής, ο Κοσμήτωρας, η πρόεδρη των δύο ατομιμάτων, παλεύουμε για να διατηρήσουμε σε ένα επίπεδο όπως αρμόζει σε μια πανεπιστημιακή σχολή τα πράγματα και το κτίριο και τις άλλες υποδομές. Εδώ τώρα βέβαια, από ότι αντιλαμβάνουμε υπάρχει κάποιο πρόβλημα με τον προτζέκτορα, είναι αυτά όλα τα προβλήματα τα οποία δύσκολα τα αντιμετωπίζουμε, ακόμη και το να αλλάξουμε μια λάμπα σε ένα προτζέκτορα, αλλά θα το αντιμετωπίσουμε αυτό γιατί τα μαθήματα όλα, για όλα τα μαθήματα θα έχουμε και προβολές ούτως ώστε αυτό το στοιχείο να διευκολύνει την επαφή σας με πράγματα τα οποία αντιλαμβάνουμε ότι πολλοί από εσάς πρώτη φορά θα τα ακούσετε. Εντάξει, αλλά που θα πρέπει να ενεργοποιήσετε τον εαυτό σας ούτως ώστε γρήγορα να μπείτε σε αυτήν την διαδικασία της αφομίωσης πραγμάτων και να εκμεταλλευτείτε την παρουσία σας στις παραδόσεις που είναι ένα σημαντικό κομμάτι της φοιτητικής ζωής. Ένα σημαντικό κομμάτι της φοιτητικής ζωής είναι η παρουσία μας μέσα στον χώρο της σχολής. Ναι, και στα διαλύματα θα πιούμε και τον καφέ μας στο κηλυκείο, θα ασθιευτούμε και με την παρέα μας, θα χαλαρώσουμε, αλλά από την εμπειρία μου και ως ενός παλιού φοιτητή που πέρασε από τα ίδια έδρανα, ως ενός καθηγητή εδώ τα τελευταία 15 χρόνια, αυτό το οποίο μπορώ να σας πω είναι ακριβώς ότι το μεγαλύτερο κέρδος για σας θα είναι η παρουσία σας μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Να ξέρετε ότι όσο αποστασιωποιείστε από αυτήν την διαδικασία την εκπαιδευτική, με τα μαθήματα, τις παραδόσεις δηλαδή, με τις όποιες ασκήσεις, θα χρειαστεί ενδεχομένως και που κάποιες ενδεχομένως να σας δημιουργήσουν μια δυσκολία. Λυπούμαι που το λέω, αλλά οι γενιές, οι νεότερες, κάθε γενιά που περνάει, γίνεται και πολύ πιο δύσκολα, αποδέχεται τις δυσκολίες ή αποφασίζει να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες. Σε αυτήν την περίοδο που ζούμε θα πρέπει και αυτό το πράγμα να το συνειδητοποιήσουμε, ότι θα πρέπει τις όποιες δυσκολίες, είτε είναι η δυσκολία σε μια εργασία, είτε είναι μια οποιαδήποτε άλλη δυσκολία στη ζωή μας, θα πρέπει ασφαλώς να την αντιμετωπίσουμε στη ζωή μας κοιτώντας το κάθε πρόβλημα κατάματα και όχι κρύβοντας τα προβλήματα κάτω από το χαλί. Αυτά επιτρέψτε μου έτσι να σας τα πω και ως δάσκαλος εδώ πέρα, ως δάσκαλός σας και ως πατέρας που έχει παιδιά στην ηλικία σας, έχω παιδιά που είναι φοιτητές εδώ πέρα στο πανεπιστήμιο. Έτσι λοιπόν, εγώ από την δική μου πλευρά θα ήθελα να, θα ήμουν πολύ χαρούμενος εάν έβλεπα τα πρόσωπα όλων σας και ένιωθα την ενεργό συμμετοχή σας στα μαθήματα. Οι πανεπιστημιακές παραδόσεις, η διαδικασία της μάθησης στο πανεπιστήμιο διαφέρει από αυτό το οποίο γνωρίζετε ως μοντέλο μάθησης από τα γυμνασιακά και τα ηλικιακά σας χρόνια. Ήδη θα το έχετε ίσως διαπιστώσει και από χθες που ξεκίνησαν τα μαθήματα και σήμερα θα το διαπιστώσετε και στην πορεία των μαθημάτων. Δεν υπάρχει αποσυολόγιο, φυσικά δεν υπάρχει αποσυολόγος, δεν θα οριστεί αποσυολόγος. Ούτε ορίζεται αυτή τη στιγμή στον οργανισμό του ιδρύματος ότι είναι υποχρεωτικές οι παραδόσεις, αυτό όμως βεβαίως δεν ακυρώνει και την όποια παρακολούθηση της παρουσίας σας. Δηλαδή και εγώ όπως και άλλοι συνάδελφοι ενδεχομένως σε κάποια μαθήματα που θα επιλέξουμε θα ζητήσουμε να σημειώσετε τα όνομα σας για να έχουμε μια εικόνα ποιοι είστε παρόντες. Έχει περάσει ένα σημαντικό αριθμός φοιτητών και φέτος στο τμήμα μας. Βλέπω ότι ασφαλώς δεν είναι όλοι όσοι έχουν περάσει. Αυτό ασφαλώς τιμά εσάς που είστε εδώ παρόντες. Δεν αποτελεί ατιμία και μομφή για αυτούς οι οποίοι δεν είναι. Γιατί πολλοί συμφυτητές σας ήδη με βρήκαν κάποιοι από αυτούς που πέρασαν στο πρώτο έτος και μου είπαν ότι έχουν κάποια σοβαρά οικογενειακά προβλήματα, οικονομικά προβλήματα και είναι υποχρεωμένοι να εργάζονται, να εργαστούν. Επειδή ακριβώς βρισκόμαστε σε μια τέτοια περίοδο αυτό το οποίο προσπαθούμε να κάνουμε και έχει θεσμοθετηθεί κατά κάποιο τρόπο και από την πανεπιστημιακή νομοθεσία αλλά και στο τμήμα που μας ιδιαίτερα προσπαθούμε να το τηρήσουμε είναι να λειτουργήσουμε και ως σύμβουλοι σπουδών με την ευρύτερη έννοια του όρου. Όχι μόνο για τα όποια προβλήματα θα αντιμετωπίσετε στην διάρκεια των σπουδών σας σε σχέση με τα μαθήματα, με κάποιον καθηγητή, με κάποιο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσετε αλλά γενικότερα στο πλαίσιο της διευκόλυσης της παρουσίας σας και της προόδου σας μέσα στη περίοδο αυτή, στη διάρκεια αυτή των σπουδών σας. Υπάρχουν σύμβουλοι σπουδών για όλα τα έτη. Εγώ είμαι για παράδειγμα σύμβουλος σπουδών στο πρώτο έτος, σε αυτό το έτος και επίσης σε κάθε έτος θα δείτε από την ιστοσελίδα του τμήματος που αν δεν το έχετε κάνει καλό θα είναι να το κάνετε από τώρα την αρχή να την ψάξετε την ιστοσελίδα. Είναι καινούργια η ιστοσελίδα του τμήματος, έχει περίπου 1,5 χρόνο που την έχουμε ανανεώσει με σκοπό ακριβώς να διευκολύνει τους φοιτητές μας αλλά και όποιους εξωτερικούς ενδιαφέρονται να έχουν κάποια πρόσβαση και κάποια πληροφόρηση από την ιστοσελίδα αλλά για τις σπουδές σας θα σας βοηθήσει νομίζω πολύ η ιστοσελίδα ή αν έχετε κάποιες παρατηρήσεις φυσικά είναι ευπρόσδεκτες να τις κάνετε για να υπάρξουν ανάλογες δελτιώσεις στην σελίδα του τμήματος. Εκεί θα βρείτε και πληροφορίες για τα μαθήματα, για τους καθηγητές σας, για τους συμβούλους των σπουδών, σε ποιους θα απευθυνθείτε αν έχετε οποιοδήποτε πρόβλημα για τις ώρες συνεργασίας που καλό είναι να τις σεβόμαστε τις ώρες συνεργασίας και το λέω αυτό εγώ που είμαι σχεδόν κάθε μέρα στο γραφείο μου στον τρίτο όροφο στο γραφείο 308 αλλά δηλώνουμε ώρες συνεργασίας με τους φοιτητές γιατί οι υποχρεώσεις των καθηγητών σας όλων εδώ των καθηγητών που δουλεύουν είναι μόνο η διδασκαλία δυστυχώς θα ήταν πολύ ευχάριστο για μένα να κάνω μόνο μαθήματα να διδάσκω αλλά έχουμε ένα μεγάλο φόρτο εργασιακό και για τα διοικητικά θέματα του τμήματος για τη συμμετοχή μας σε επιτροπές πανεπιστημιακές αυτήν την περίοδο εγώ προσωπικά είμαι πρόεδρος στο κέντρο βυζανόν ερευνών και είμαι και στην επιτροπή σπουδών που έχει πολύ ενδιαφέρον και το καλό είναι να μπείτε και στην σελίδα της επιτροπής του τμήματος σπουδών του πανεπιστημίου μας θα σας δώσει πληροφορίες για παράδειγμα για τις ανταποδοτικές υποτροφίες ή για άλλες διευκολύνσεις που παρέχονται σε φοιτητές ανάλογα βέβαια με τα προβλήματα που ενδεχομένως μπορεί να αντιμετωπίζει κάποιος οικονομικά προβλήματα στις σπουδές του ή ίσως να έχετε επισκεφθεί τη σελίδα αυτή γιατί υπάρχει και μια ενημέρωση ακόμη και για τα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα ή τα δωμάτια για τους φοιτητές που προέρχονται από άλλες πόλεις Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο γενικά έχει προσπαθήσει και έχει πετύχει εδώ και αρκετά χρόνια να οργανώσει πολύ καλά και ηλεκτρονικά τις υποδομές του και αυτό μας διευκολύνει όλους γιατί ζούμε κακά τα ψέματα στην εποχή της ψηφιακής πληροφορίας σε κάθε επίπεδο είτε εδώ μέσα στο επίπεδο της μάθησης, της εκπαίδευσης είτε στο επίπεδο της έρευνας θα δείτε αν θα επισκεφτείτε την σελίδα της βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου ότι παρέχει πρόσβαση στους φοιτητές σε ένα μεγάλο αριθμό ηλεκτρονικών πηγών και διευκολύνσεων που μας βοηθούν και κάποιες από αυτές θα τις δούμε και στα μαθήματά μας τις πιο βασικές γιατί ασφαλώς δεν είστε στο στάδιο της έρευνας όπως είναι οι φοιτητές που θα μπουν μετά από δυο εβδομάδες στο τμήμα μας στο πρόγραμμα μεταπτυχιακών σκουδών του τμήματος δεν είστε σε ένα επίπεδο ερευνητών αυτή τη στιγμή μη είστε στην βασική έρευνα στο χώρο της επιστήμης της θεολογίας είναι οι προπτυχιακές σας σπουδές και γι' αυτό έχουν ένα γενικό χαρακτήρα οι σπουδές αυτές δηλαδή θα πάρετε τις γενικές πληροφορίες για το γνωστικό πεδίο της πατρολογίας τις γενικές πληροφορίες για τις βιβλικές σπουδές τις γενικές πληροφορίες για τις σπουδές στον χριστιανικό δόγμα ή στην λειτουργική ή στον κανονικό δίκιο κτλ Εκείνο το οποίο επίσης θα πρέπει να σας πω είναι ότι και είναι σημαντικό σε σχέση με αυτό που σας ανέφερα για τη διαφοροποίηση των σπουδών που μέχρι τώρα γνωρίζετε, των σπουδών στο Λύκειο από τις σπουδές στο Πανεπιστήμιο είναι ότι πλέον εισέρχεστε σε έναν χώρο στον οποίο δεν μεταδίδεται μόνο γνώση αλλά παράγεται και νέα γνώση Το Πανεπιστήμιο, τα Πανεπιστήμια είναι η χώρα η παραγωγής νέας γνώσεως Αυτό συμβαίνει ακόμη και στη Θεολογία και στον χώρο των θεολογικών σπουδών δεν έχουμε μόνον την παρακολούθηση και την μίηση των νέων επιστημών σε πράγματα, σε αντικείμενα και σε θέματα τα οποία είναι γνωστά από παλαιότερα αλλά έχουμε και μια συνεχή διαδικασία παραγωγής νέας θεολογικής γνώσεως που γίνεται μέσα στην προκειμένη περίπτωση την δική μας περίπτωση γίνεται μέσα από τη μελέτη και την κριτική αξιοποίηση και αξιολόγηση των θεολογικών πηγών Έχετε επιλέξει, δεν ξέρω πόσοι από εσάς προέρχεστε από θεωρητική κατεύθυνση από άλλες κατευθύνσεις, πόσοι προέρχεστε από την θεωρητική κατεύθυνση μάλλον καλύτερα θα ήταν να πω από άλλες κατευθύνσεις πέραν της θεωρητικής υπάρχουν κάποιοι, όχι γιατί σε προηγούμενα χρόνια είχαμε και από τεχνολογική κατεύθυνση και από τη θετική κατεύθυνση κάποια παιδιά γι'αυτό το λέω έχετε επομένως ήδη μια γενική γνώση για έναν βασικό εξοπλισμό ο οποίος θα σας χρειαστεί για τις σπουδές σας όπως είναι για παράδειγμα η γνώση των αρχαίων εδώ βέβαια δεν είναι ένα τμήμα φιλολογίας που αποκλειστικά και μόνο αντικείμενο της σπουδής είναι η σπουδή στα κείμενα και κυρίως στην γλώσσα των κειμένων δευτερευόντος μας αφορά το θέμα αυτό γι'αυτό και στο πρόγραμμα σπουδών σας όπως είδατε δεν υπάρχουν πολλές ώρες αρχαίων ελληνικών ή ακόμη και λατινικών τόσο τα αρχαία είναι η γλώσσα εκείνη, είναι το όργανο εκείνο το οποίο θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τις πηγές με τις οποίες θα έρθουμε σε επαφή πηγές που προέρχονται είτε από την προχριστιανική βιβλική παράδοση όπως είναι τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης ή και άλλα κείμενα ακόμη και εξοβιβλικά τα κείμενα της Καινής Διαθήκης που όπως θα δείτε και από τα ειδικά μαθήματα είναι κείμενα της λεγόμενης κοινής ελληνιστικής διαλέκτου της γλώσσας δηλαδή της ελληνικής γλώσσας όπως διαμορφώνεται στην ελληνιστική περίοδο από τον πρώτο προχριστό αιώνα μέχρι τον πρώτο μετά Χριστό αιώνα και βέβαια η ελληνική γλώσσα σε όλη τη διαχρονία από την περίοδο από τον δεύτερο αιώνα δηλαδή και μετά που μας ενδιαφέρει εμάς για το αντικείμενο της πατρολογίας και ως την εποχή μας γιατί ακόμη και στην εποχή μας υπάρχουν κείμενα, υπάρχουν θέματα τα οποία εμπίττουν μέσα στην έρευνα της θεολογίας. Είναι λοιπόν καταρχήν αυτό το οποίο θα ήθελα να σας πω και αφορά κυρίως και το μάθημα αυτό της πατρολογίας η θεολογία, η θεολογική επιστήμη είναι μια επιστήμη των κειμένων. Είναι μια επιστήμη η οποία εξετάζει μια κειμενική παράδοση, μια μεγάλη κειμενική δεξαμενή, η οποία δεξαμενή όλων αυτών των κειμένων τροφοδοτεί μια ολόκληρη θεολογική παράδοση. Και γι' αυτό δεν είναι μόνον τα κείμενα, δεν είναι μόνον η μελέτη των κειμένων, αλλά είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό το πνεύμα, η διδασκαλία, το περιεχόμενο αυτό το οποίο εξάγεται μέσα από τα κείμενα αυτά, αυτό που μας ενδιαφέρει μέσα στην θεολογική σχολή. Έτσι λοιπόν η θεολογία εντάσσεται στον ευρύτερο κύκλο των λεγόμενων ανθρωπιστικών επιστημών και πρέπει να σας πω ότι οι ανθρωπιστικές επιστήμες στο πανεπιστήμιό μας έχουν δημιουργήσει μια πολύ σημαντική παράδοση που τις έχει κάνει γνωστές ανατινηφύλιο. Και δεν είναι υπερβολία αυτό που σας λέω τόσο σε τμήματα της φιλοσοφικής σχολής, στο τμήμα φιλολογίας, στο τμήμα ιστορίας αρχαιολογίας ή στα άλλα τμήματα, όσο και εδώ στη θεολογική σχολή υπάρχουν και καθηγητές ή έχουν περάσει από εδώ καθηγητές οι οποίοι επιτέλεσαν ένα πρωτοποριακό έργο με την έρευνά τους, με το επιστημονικό έργο το οποίο παρήγαγαν και θα μπορούσαμε να πούμε ότι άφησαν το στίγμα τους στην πορεία των ανθρωπιστικών σπουδών στο πανεπιστήμιό μας. Αυτό συμβαίνει και στην θεολογική σχολή. Στην θεολογική σχολή, στην οποία από μια τελευταία έρευνα που έγινε στα αρχεία της σχολής, σε ένα πρόγραμμα που οργάνωσε η βιβλιοθήκη του πανεπιστήμιου μας, διαπιστώθηκε ότι στα αρχεία των φοιτητών, στις καρτέλες θα μπορούσαμε να πούμε, γιατί δεν ήταν μηχανοργανωμένα όπως γνωρίζετε οι γραμματίες των τμήματων μέχρι πριν από μερικά χρόνια, έχει κάπου 10 χρόνια που μηχανοργανώθηκαν. Παλαιότερα όλα τα στοιχεία δίνονταν χειρόγραφα. Αυτή λοιπόν η έρευνα στα αρχεία της θεολογικής σχολής, έχει δείξει ότι στην θεολογική σχολή, την ενιαία παλαιότερα και από το 1982, την καταμερισμένη στα δύο τμήματα, που είναι ακριβώς ισότημα και με μια επικάλυψη των γνωστικών αντικειμένων, όχι και της διδασκαλίας σε αρκετά μεγάλο βαθμό, αλλά και με μια διαφοροποίηση σε κάποια, με τα ίδια προσόντα τα οποία παρέχονται στους πτυχιούχους. Το ίδιο πτυχίο δηλαδή θεολογίας παρέχεται και από τα δύο τμήματα. Αυτή η έρευνα λοιπόν που πραγματοποιήθηκε, έδειξε ότι μέχρι τώρα στην σχολή μας, στα προηγούμενα χρόνια έχουν φοιτήσει φοιτητές από 67 χώρες. Δεν ξέρω αν κάποιοι εδώ μεταξύ σας είναι αλωδαποί ή αν θα έρθουν λίγο αργότερα γιατί έρχονται και με ειδικές εξετάσεις. Αλωδαποί φοιτητές έχουμε σε άλλα εξάμινα τώρα που είναι σε εξέλιξη. Έχουμε τέτοιους φοιτητές μέχρι και από την Αποανατολία, από την Ιαπωνία έχουμε φοιτητές. Εντάξει, είναι λοιπόν μια, σας το λέω αυτό για να κατανοήσουμε ότι είναι μια σχολή η οποία έλκει το ενδιαφέρον διεθνώς. Δηλαδή κάποιος ο οποίος ξεκίνησε από την Ιαπωνία να έρθει να σπουδάσει θεολογία στη Θεσσαλονίκη, πρέπει να μας προβληματίσει γιατί το έχει κάνει, γιατί επέλεξε το να σπουδάσει θεολογία και μάλιστα ορθόδοξη θεολογία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Και αυτό αν δούμε την ιστορία της σχολής θα το αντιληφθούμε πάρα πολύ εύκολα. Οι βάσεις οι οποίες στέθηκαν στη θεολογική σχολή ήταν μία από τις πέντε πρώτες σχολές που λειτούργησαν στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης αρχικά, στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Αριστοτέλιο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, το οποίο ήταν ένα κτίριο, είναι αυτό που λέμε εδώ πίσω, η παλιά φιλοσοφική σχολή, αυτό το ωραίο νεοκλασικό κτίριο, αυτό ήταν το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, σε αυτό στεγάζονταν και οι πέντε σχολές με μικρό αριθμό φοιτητών. Η θεολογική σχολή είχε 30 φοιτητές για να αντιληφθείτε. Σήμερα βέβαια η θεολογική σχολή ζωή να έχετε και στα δυο τμήματα έχει κοντά στους 450 φοιτητές της Θεσσαλονίκης. Είναι και αυτό δείγμα του πληθωρισμού των καιρών μας. Αλλά από την άλλη είναι μια ευκαιρία που ο καθένας και μια πρόκληση για τον καθένα που καλείται ο καθένας να την πιάσει και να την εκμεταλλευθεί, την πρόκληση αυτή. Δεν είναι πληθωρικά, γιατί πολλές φορές λέγεται και κυκλοφορεί και μεταξύ σας και τα λοιπά, δεν είναι πληθωρικά τα πτυχία. Προσέξτε το αυτό. Τα πτυχία δεν είναι πληθωρικά. Και σήμερα ακόμη που ας το πούμε σε όλες αυτές τις σχολές, όπως είναι η ειδική μας σχολή, ή τα τμήματα της σχολής μας, ή τα τμήματα της φιλοσοφικής σχολής, ονομάζονται, είναι οι λεγόμενες καθηγητικές σχολές. Δηλαδή οι σχολές που οι απόφυτοί τους κυρίως απορροφώνται στην εκπαίδευση. Και σήμερα ακόμη, το πτυχίο το οποίο θα πάρετε, έχει μια αξία πολύ σημαντική, άσχετα αν δεν οδηγεί στην απασχόλησή σας στην εκπαίδευση, σε αυτή τη φάση. Εντάξει, σε αυτή τη φάση. Υπάρχουν πάρα πολλοί φοιτητές μας από τα προηγούμενα χρόνια, και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε τώρα, δηλαδή να δημιουργήσουμε έναν σύλλογο αποφύτων της θεολογικής σχολής. Αυτό που το έχουν όλα τα ξένα πανεπιστήμια, έχει περίπου δύο χρόνια που ξεκίνησε στο δικό μας πανεπιστήμιο. Δεν υπήρχε σύλλογος αποφύτων του Αριστοτελίου Πανεπιστήμιου, η λεγόμενη ALUMNI. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε και στη σχολή μας, γιατί αφενός με εγκαταδεικνύει ότι πολύ σήμερα επιχειρηματίες στελέχει στη δημόσια διοίκηση, στο δημόσιο, σε διάφορες δημόσια υπηρεσίες, είναι από φοιτη της θεολογικής σχολής και έχουν εισέλθει σε διάφορες εργασίες και στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα με το πτυχίο της θεολογικής σχολής. Το λέω αυτό για να μην υποτιμήσετε ποτέ τις σπουδές σας και το περιεχόμενο και το παραγόμενο αποτέλεσμα των σπουδών σας. Βέβαια δεν θα πρέπει να ζούμε πάντοτε βλέποντας τα πράγματα ωφελημιστικά, δηλαδή ποιο είναι το κέρδος από αυτές τις σπουδές, είναι ένα πτυχίο, τι αξία έχει αυτό το πτυχίο, έχει μικρή ή έχει μεγάλη κτλ. Το κέρδος το μεγάλο είναι αυτό το ταξίδι των σπουδών, αυτό το ταξίδι που θα σας δώσει πάρα πολλά ερεθίσματα και θα σας ανοίξει τους ορίζοντες πραγματικά και εκείνο το οποίο μπορείτε να διαπιστώσετε βλέποντας το πρόγραμμα, το καινούριο πρόγραμμα, το αναμορφωμένο πρόγραμμα του τμήματος μας, είναι δεύτερη χρονιά τώρα που λειτουργεί το καινούριο πρόγραμμα του τμήματος με λιγότερα μαθήματα, πιο συνεκτικό και πιο ευέλικτο. Θα δείτε ότι σας δίνει την ευελιξία ακόμη και στην περίοδο αυτήν των προπτυχιακών σας σπουδών να παρακολουθήσετε για παράδειγμα μαθήματα από άλλα τμήματα, μαθήματα τα οποία ενδεχομένως σας ενδιαφέρουν. Για παράδειγμα μπορεί κάποιον να τον ενδιαφέρει το αντικείμενο της εγκληματολογίας σε σχέση με την πειμαντική ας το πούμε ή την υποστηρικτική δράση ενός επιστήμονα στον χώρο των φυλακών. Τέτοια αντικείμενα και τέτοιες συνδέσεις με άλλους επιστημονικούς χώρους θα δείτε ότι ερεθίσματα γι' αυτές τις συνδέσεις θα δοθούνε στην διάρκεια των σπουδών σας από οι μερίδες που θα γίνουν εδώ, ήδη αν είδατε υπάρχει μια μικρή αφίσα για ένα συνέντρο που θα γίνει τώρα τις επόμενες μέρες, νομίζω την πέμπτη θα γίνει από το άλλο τμήμα με τίτλο Θεολογία και Επιστήμη της Φυσικής. Και έχουμε και εδώ τέτοια μαθήματα, το μάθημα σεμιναριακά, η Θεολογία και η Οικολογία, Θεολογία και Φυσικές Επιστήμες όπου έρχονται και διδάσκουν συνάδελφοί μας από τμήματα των θετικών επιστήμων. Υπάρχει λοιπόν και τονίζεται ιδιαίτερα μέσα στο πλαίσιο της Θεολογίας και υπάρχει μια στροφή και από τους χώρους που παραδοσιακά κινούνταν μέσα σε ένα πλαίσιο αφτάρκειας, υπάρχει όπως είναι ας πούμε ο χώρος των θετικών επιστήμων που στηρίζεται όπως ξέρετε και από τα χρόνια σας από τα μαθήματά σας στο σχολείο, βασίζεται στην παρατήρηση και στο πείραμα. Εδώ πέρα δεν υπάρχει στις ανθρωπιστικές επιστήμες, δεν υπάρχει πείραμα, δεν τίθεται ζήτημα πειράματος. Υπάρχει όμως μια πολύ σημαντική καταγεγραμμένη παράδοση η οποία σχετίζεται με τα αντικείμενα και αυτών των επιστήμων. Όχι μόνο στη Θεολογία αλλά και στη Θεολογία. Για παράδειγμα, οι σημαντικότεροι, οι απαρχαίες της κοσμολογίας, της μελέτης, του σύμπαντος κτλ έχουν την αφετηρία τους στους μεγάλους αρχαίους φιλοσόφους. Σε έναν Αριστοτέλη που αν δούμε εμείς λέμε ο Αριστοτέλης ήταν ο μεγαλύτερος φιλόσοφος της αρχαιότητας αλλά δεν ήταν μόνο φιλόσοφος ο Αριστοτέλης. Ο Αριστοτέλης ήταν και γιατρός, ήταν και κοσμολόγος, συμπαντολόγος, ήταν και ανθρωπολόγος, ήταν πολλά πράγματα. Όπως ήταν όλοι οι επιστήμονες της αρχαιότητας ή ακόμη και των βυζαντινών χρόνων που δεν είχαν τη μονομέρεια ή αυτό που ονομάζουμε σήμερα εξειδίκευση. Τι κάνεις, σπουδάζω θεολογία. Όχι. Αν θα δούμε και θα το δούμε αυτό στην περίπτωση των πατέρων της εκκλησίας θα δούμε ότι υπάρχει μια προσέγγιση του όλου ως επιστητού, ως του επιστητού χώρου. Τον χώρο τον οποίον μπορούμε να γνωρίσουμε. Εντάξει, αυτό θα το δούμε ιδιαίτερα στην περίπτωση των πατέρων της εκκλησίας που και εκεί έχουμε μία αντίστοιχη ενσωμάτωση αυτής της αρχαίας γνώσης ή της αρχαίας των αρχαίων θεωριών γύρω από τη δημιουργία του κόσμου, γύρω από την εξέλιξη του κόσμου, που είναι θέματα πάρα πολύ σοβαρά και τα οποία τα πραγματεύονται και πατέρες της εκκλησίας. Θα δούμε σε αυτό το εξάμινο, όταν θα μιλήσουμε για τους Καπαδόκες, ότι είναι τα κατεξοχήν πρόσωπα, οι πατέρες αυτής της εκκλησίας, ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος Νύσης, που ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τη δημιουργία του κόσμου, με το ζήτημα της δημιουργίας του κόσμου και έχουν γράψει εκτενείς πραγματίες στην εξαήμερο, δηλαδή στην ερμηνεία αυτής της βιβλικής θεώρης της δημιουργίας, αλλά όπως ερμηνεύεται με βάση τις δικές τους γνώσεις και το κοσμοίδωλο της εποχής τους. Αυτό δηλαδή το οποίο προσελάμβαναν στην εποχή τους με βάση αυτά τα οποία είχαν σπουδάσει και γνώριζαν, έχοντας κάνει λαμπρές σπουδές στην Φιλοσοφική Σχολή της Αθήνας και ούτω καθεξής τα πρόσωπα αυτά. Υπάρχει λοιπόν ένα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον διαθεματικό θα μπορούσαμε να πούμε για τα ζητήματα και για τα θέματα τα οποία θύγονται στα θεολογικά κείμενα, στις θεολογικές πηγές. Και όταν μιλούμε για θεολογικές πηγές, ένας από τους σημαντικότερους πόλους θα μπορούσαμε να πούμε, φορείς κλάδους οι οποίοι μεταφέρουν αυτήν τη θεολογική παράδοση είναι ο κλάδος των πατερικών κειμένων. Είναι αυτό το οποίο δηλαδή θα δούμε εμείς στα μαθήματα αυτά, στα μαθήματα αυτού του εξαμίνου. Εκείνο το οποίο επίσης θα ήθελα εισαγωγικά να σας πω είναι ότι στο πλαίσιο αυτό, η διαμόρφωση αυτού του κλάδου της πατρολογίας, όπως θα δούμε χρονολογείται εδώ και αιώνες. Η επιστημονική δηλαδή ενασχόληση με τους πατέρες και τα πατερικά κείμενα. Στην Ελλάδα επίσης έχει μια μακρά ιστορία, όχι πολλών αιώνων, αλλά μετά την απελευθέρωση. Εκείνο όμως το οποίο έχει ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι ειδικά η δική μας θεολογική σχολή, της Θεσσαλονίκης, έχει παγκοσμίως διεθνώς την αναγνώριση ως ενός σημαντικού κέντρου πατερικών σπουδών. Και αυτό ξεκινάει, όπως θα δούμε, από κάποιους επιστήμονες, κάποιους θεολόγους που ασχολήθηκαν με την πατρολογία και δεν ασχολήθηκαν επιφανειακά, αλλά ουσιαστικά με την έκδοση των πατερικών κειμένων, με την διερεύνηση και την προβολή της πατερικής θεολογίας, για να φτάσουμε σήμερα σε αυτή την εικόνα που έχει η Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης ως ενός σημαντικού κέντρου των πατερικών σπουδών. Αυτό έρχεται σε άμεση συνάφεια με αυτήν όλη την λεγόμενη αναγέννηση των πατερικών σπουδών, την λεγόμενη, όπως θα δούμε, στροφή προς τους πατέρες. Έτσι ονομάστηκε ένα κίνημα, θεολογικό κίνημα, μια θεολογική τάση, που ξεκίνησε από τη δεκαετία του 60 στη διάρκεια του 20ου αιώνα και εξελίχθηκε στις επόμενες δεκαετίες με διαμορφωτές αυτού του κίνηματος, κάποια πρόσωπα που δίδαξαν εδώ μέσα και θα μνημονεύσω αυτή τη στιγμή πρωτίστως τον πατέρα, θα μπορούσαμε να πούμε, των Ελλήνων πατρολόγων κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, τον καθηγητή Παναγιώτη Χρήστου. Το όνομά του δεν θα σας είναι γνωστό. Θα σας πω όμως, εδώ πολύ σύντομα, ότι ο Παναγιώτης Χρήστου είναι αυτός ο οποίος έθεσε τις βάσεις για τη μελέτη των πατερικών κειμένων, ένας άνθρωπος που επίσης προήλθε μέσα ακριβώς όπως όλη αυτή η γενιά, οι παλιότεροι, μέσα από την κρίση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και του εμφυλίου στην πατρίδα μας, που σπούδασε και στην Ελλάδα, σπούδασε και στο εξωτερικό και επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη και ως καθηγητής εδώ της Θεολογικής Σχολής πραγματοποιεί σε ένα γιγαντιέων διαστάσεων έργο, επιστημονικό έργο που βασίστηκε κυρίως στην προβολή της λεγόμενης παλαμικής θεολογίας. Τι είναι η παλαμική θεολογία? Η παλαμική θεολογία είναι η θεολογία που καταγράφεται, που υπάρχει μέσα στα έργα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά που είναι ένας από τους πατέρες της εκκλησίας της ύστερης βυζαντινής περιόδου, έζησε τον 14ο αιώνα ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και σας είναι πιθανότατα, θέλω να ελπίζω ότι είναι σε όλες και σε όλους σας γνωστό το όνομα αυτό να το έχετε ακούσει επειδή ήταν ένα πρόσωπο που έζησε στη Θεσσαλονίκη, υπήρξε αρχιεπίσκοπος της Θεσσαλονίκης με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη και εδώ τιμήθηκε και ως Άγιος και προβλήθηκε το πολύ σημαντικό θεολογικό έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά που θα μπορούσαμε να πούμε ότι συνοψίζει την λεγόμενη θεολογία του ησυχασμού μέσα στην παταιρική μας παράδοση είναι μια θεολογία που δεν έχει να κάνει μόνο με το μοναχισμό αλλά έχει να κάνει γενικότερα με την εγχριστώ ζωή όλων των μελών της εκκλησίας και γι' αυτό είναι ακριβώς το λόγο και σήμερα τα έργα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά αναπαράγονται και σε μεταφράσεις και κυκλοφορούν ευρύτατα όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο αλλά σε πάρα πολλές μεταφράσεις και σε δυτικές γλώσσες και οι Ρώσοι ιδίως έχουν ασχοληθεί με τη μετάφραση των έργων του αλλά έχουμε τέτοιες μεταφράσεις όχι μόνο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά γενικότερα της συγχαστικής θεολογίας θα πρέπει να σας πω ακόμη και σε ασιατικές γλώσσες για παράδειγμα στα ιαπωνικά ή στα κορεατικά υπάρχουν μεταφράσεις αυτού των κειμένων και αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι αυτή η θεολογική παράδοση την οποία σήμερα εμείς μελετούμε μέσα στο πλαίσιο των σπουδών μας εδώ πέρα και είναι ακριβώς ένα κίνητρο και ένας πόλος έλξης αυτή η παράδοση που πηγάζει από τη Θεσσαλονίκη για να ρθουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που σας είπα και να σπουδάσουν στη Θεσσαλονίκη. Όχι μόνο βέβαια λόγω αυτής της προήπαρξης μεγάλων πατερικών μορφών και μεγάλων θεολόγων και κατά τη βυζαντινή εποχή και κατά τη μεταβυζαντινή στην Θεσσαλονίκη αλλά και λόγω της παρουσίας αυτών των σύγχρονων θεολόγων που προέβαλαν με το επιστημονικό τους έργο αυτήν την θεολογική παράδοση και κατάλυπο αυτής της σπουδαίας δραστηριότητας του καθηγητή Παναγιώτη Χρήστου που δεν περιοριστήκε μόνο στα όρια στο χώρο της θεολογικής σχολής είναι ένα πολύ σημαντικό επιστημονικό ίδρυμα το οποίο ενδεχομένως θα το έχετε δει αλλά δεν ξέρετε ποιο είναι θα το έχετε δει κοιτάζοντας προς την Ανωπόλη είναι ένα μεγάλο κτίριο με καμάρες που είναι το Πατριαρχικό ίδρυμα Πατερικών Μελετών είναι ένα σπουδαίο επιστημονικό ίδρυμα το οποίο ιδρύθηκε από τον καθηγητή Παναγιώτη Χρήστου στα τέλη της δεκαετίας του 60 και προβλήθηκε μέσα από το έργο των συνεργατών του Παναγιώτη Χρήστου ως ένα από τα πιο σημαντικά επιστημονικά κέντρα στα οποία εξετάζεται, μελετάται ή μελετώνται τα πατερικά κείμενα προβάλλονται και προωθούνται οι πατερικές σπουδές και είναι γνωστό αυτό το κέντρο γιατί φιλοξενεί σήμερα μια μοναδική συλλογή που είναι η συλλογή των μικροφίλμς δηλαδή μικρών φωτογραφιών όπως είναι στις παλιές αναλογικές φωτογραφικές μηχανές τα φίλμς, όλων των χειρογράφων των αγιοριτικών βιβλιοθηκών που είναι 15.000 χειρογράφα είναι η πιο μεγάλη συλλογή που υπάρχει σε όλον τον κόσμο ελληνικών χειρογράφων και βέβαια μέσα σε αυτά τα χειρόγραφα δεν υπάρχουν μόνο θεολογικά, υπάρχουν και κείμενα της στήρα θεγραματίας, κείμενα για παράδειγμα των τραγικών ποιητών ακόμη και του Αριστοφάνη και πολλά άλλα φιλοσοφικά έργα τα οποία διασώθηκαν μέσα από τους αντιγραφείς, από τους μοναχούς αντιγραφείς που έδρασαν στα μεγάλα αυτά αντιγραφικά έργα στα μοναστήρια του Αγίου Όρους. Αυτά ως προς την προσπάθησα έτσι να σας δώσω μία γενική εικόνα για την παράδοση κάτι το οποίο είναι πολύ σημαντικό στα ξένα πανεπιστήμια, αν θα μπείτε στις σελίδες του ξένου πανεπιστήμιου θα δείτε σε πολλά υπάρχει στις προμετοπίδες τους, στα λογότυπα των πανεπιστήμιων υπάρχει ο όρος τραντήτιο, ο λατινικός όρος τραντήτιο για τα δυτικά πανεπιστήμια τα οποία μάλιστα έχουν μία παράδοση αιώνων, τα πρώτα πανεπιστήμια στη Δύση ιδρύονται ξεκινούν στην Ευρώπη από τον 13ο αιώνα. Σε αυτά λοιπόν τα πανεπιστήμια με την τόσο βαρειά κληρονομιά ο όρος παράδοση παίζει ένα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στην επιστημονική εξέλιξη που είχαν αυτά τα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Νομίζω ότι ο όρος αυτός, ο όρος παράδοση, είναι ένας όρος που είναι παρεξηγημένος ή και παντελώς αγνοημένος στη δική μας κοινωνία. Ή θεωρούμε ότι η παράδοση είναι κάτι το παλιακό, κάτι το πιστοδρομικό, κάτι το οποίο δεν έχει να κάνει με αυτό το οποίο εμείς σήμερα κάνουμε, με το σύγχρονο άνθρωπο. Επομένως εντάξει, κάναν ότι κάναν αυτοί τότε, γράψανε ότι γράψανε, αλλά εμείς σήμερα έχουμε τη σύγχρονη επιστήμη και τα λοιπά, ή τα σύγχρονα προβλήματα που αφορούν στις κοινωνίες και στις ανθρώπινες σχέσεις, και ή υπάρχει αυτή η παρεξηγημένη εικόνα, ή υπάρχει και η πλήρης άγνοηση της παράδοσης. Δηλαδή δεν ξέρω τι είναι η παράδοση. Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε, πρέπει να γνωρίζετε εσείς, εισερχόμενοι μέσα σε αυτό το χώρο και να φροντίσετε να το κάνετε, αυτό και μόνοι σας. Υπάρχουν πάρα πολλές πληροφορίες και για την επιστημονική παράδοση του Αριστοτελίου Πανεπιστημίου, αλλά και για την θεολογική παράδοση που κομίζει αυτή η σχολή στην οποία ανέχεται η selfie. Είναι μια σημαντική παράδοση παρότι είναι, όπως σας είπα, ο λιγοετής. Ωστόσο, έχει φροντίσει αυτή η θεολογική πορεία των προηγούμενων ακαδημαϊκών διδασκάλων, εδώ της σχολής μας, να φέρει στο φως και να διασυνδέσει τη θεολογική σχολή με όλη αυτήν την σημαντική παράδοση των πατέρων της εκκλησίας των παταιρικών κειμένων που είναι κάτι εξαιρετικά σημαντικό και πρωτοποριακό. Ιδιαίτερα αυτή η επαφή και η επιμονή στη μελέτη των πηγών, όχι μόνο στη μελέτη των πηγών, που είναι το πρωταρχικό και το κύριο για τις επιστήμες που μελετούν τα κείμενα, τις επιστήμες των κειμένων όπως σας είπα, τις ανθρωπιστικές επιστήμες, αλλά των κειμένων μέσα από τις πρωτότυπες πηγές τους. Όπως είναι τα χειρόγραφα, για παράδειγμα, στα οποία μεταφέρονται τα κείμενα αυτά και τα οποία μελετούμε και σήμερα, δηλαδή θα δείτε στα μαθήματα επιλογής, τυχαίνει το μάθημα αυτό να το κάνω εγώ λόγω ειδικού επιστημονικού ενδιαφέροντος, υπάρχει και μάθημα ελληνικής παλαιογραφίας και επιγραφικής, για να υπάρξει μια συνέχεια σε αυτήν τη γνώση, στη γνώση δηλαδή που θα πρέπει να αποκτήσουμε όσοι ενδιαφέρεστε, θα πρέπει να αποκτήσετε να μπορείτε να προσεγγίσετε τα κείμενα και μέσα από τους ίδιους φορείς όπως είναι τα χειρόγραφα. Και εδώ θα σας πω ότι αυτά τα σεμινάρια, τα μαθήματα αυτά της παλαιογραφίας, τα παρακολουθούν και φοιτητές και αυτό αρχικά με είχε ξενίσει, με είχε εντυπωσιάσει, όταν το μάθημα ήρθαν και το δήλωναν φοιτητές από τμήματα των θετικών επιστημών. Ήρθαν για παράδειγμα φοιτητές ή μεταπτυχιακοί και το παρακολουθούσαν από το μαθηματικό τμήμα. Στη συνέχεια κατάλαβα γιατί ακριβώς το έκαναν, μίλησα μαζί τους, γιατί οι ίδιοι είχαν σκοπό στις μεταπτυχιακές τους εργασίες να χρησιμοποιήσουν χειρόγραφα, χειρόγραφα της λογικής, χειρόγραφα της άλγευρας, της γεωμετρίας, τα οποία μάλιστα πολλές φορές ιδιαίτερα τα εγχειρίδια των χρόνων της Τουρκοκρατίας συγγράφηκαν από πρόσωπα τα οποία κληρικούς, προβεβλημένους εκκλησιαστικούς λογίους, που δίδαξαν αυτά τα μαθήματα στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Θα κάνουμε ένα σύντομο διάλειμμα εδώ για να μη σας κουράσω γιατί βλέπω ότι ήδη έχετε πιαστεί. Ξέρω ότι, λίγο πριν να σηκωθείτε, δύο πράγματα. Ξέρω ότι το Αμφιθέατρο αυτό είναι δύσκολο με τα έδρα να του. Είναι λίγο στενόχορο. Δεν έχουμε όμως δυστυχώς την πολυτέλεια να αλλάξουμε αυτή τη στιγμή, να κάνουμε αλλαγές. Το δεύτερο και πολύ σημαντικό, το αφήνω ως ένα ενδεχόμενο να αλλάξουμε Αμφιθέατρο, να πάμε στο τρίτο Αμφιθέατρο, εάν δεν λειτουργεί ο προτζέκτορας. Εντάξει, στο επόμενο μάθημα. Το ένα είναι αυτό. Το δεύτερο βλέπετε ότι τώρα από την πρώτη ώρα, μισό λεπτό και θα ρωτήσω ότι θέλετε, από την πρώτη ώρα, ότι τα μαθήματα βιντεοσκοπούνται. Ο κύριος συνεργάτης, ο Χρήστος, που κάνει τη βιντεοσκόπηση, θα βιντεοσκοπίσει όλα τα μαθήματα στο πλαίσιο ενός προγράμματος που αναπτύσσεται αυτή τη στιγμή από το πανεπιστήμιό μας, που έχει την ονομασία Open Courses. Ανοιχτά μαθήματα, ανοιχτές σειρές μαθημάτων. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτού του προγράμματος έχει ενταχθεί και το μάθημα αυτό της πατρολογίας και γι' αυτό θα βιντεοσκοπηθούν και οποιοςδήποτε, είτε εσείς, είτε και κάποιος άλλος που ενδιαφέρεται από την κοινωνία της Θεσσαλονίκης ή από όλο τον κόσμο, θα μπορεί να μπει στην ειδική πλατφόρμα που έχει ήδη διαμορφωθεί για τα ανοιχτά μαθήματα και να τα παρακολουθήσει. Είναι μια διευκόλυση στην πρόσβαση και για τις ομάδες ή για τους ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να σπουδάσουν, να εισαχθούν μέσα στα πανεπιστήμια και να σπουδάσουν. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο θα σας παρακαλέσω πάρα πολύ, όσοι θα είστε και θα χαρώ πάρα πολύ να είστε όλοι. Χαίρομαι ιδιαίτερα όταν βλέπω πολλούς συναδέλφους στο Αμφιθέατρο. Δεν μπορώ να πω ότι θα στεναχωρηθώ αν δεν είστε. Το λέω με την έννοια ότι με λιγότερους φοιτητές φυσικά ένα μάθημα γίνεται πιο εύκολα, αλλά για μένα θα είναι μεγάλη χαρά να είστε όλοι και να ρθούν και όσοι δεν έχουν έρθει σήμερα στο πρώτο εξάμινο. Ιδιαίτερα προσέξτε το αυτό δηλαδή δώστε βαρύτητα στις παρακολουθήσεις από τώρα από το πρώτο εξάμινο που είστε. Να πάρετε μια πρώτη γεύση και θα μπορούσα να πω και μια πρώτη γλύκα από αυτά τα οποία θα διδαχθείτε εδώ πέρα. Θα σας διευκολύνουν πάρα πολύ για τη συνέχεια των σπουδών σας. Στο πλαίσιο λοιπόν των βιντεοσκοπίσεων θα παρακαλέσω πάρα πολύ να υπάρχει μία συνέστηση σε όλους ότι πρέπει να υπάρχει αφενός μεν ησυχία, αφετέρου δε να υπάρχει η οποιαδήποτε συμμετοχή στα μαθήματα. Θα έχουμε χρόνο για να συζητήσουμε, να υποβληθούν ερωτήσεις, αντιρίσεις, άλλες απόψεις, κάτι που έχετε διαβάσει ή κάτι για το οποίο θέλετε περισσότερες διευκρινήσεις στο πλαίσιο του μαθήματος. Θα γίνονται αυτά ζωντανά και θα βιντεοσκοπούνται. Εντάξει, το λέω γιατί ειδικά αυτό το αμφιθέατρο έχει πρόβλημα. Βλέπετε και η κίνησή σας προκαλεί θόρυβο, δεν έχει καθόλου καλή ακουστική και θα δημιουργήσει προβλήματα στα μαθήματα. Λοιπόν, σταματούμε εδώ.