26th Palc Day 1 Part 45 (Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης ΕΜΠ, 2021)
: Ακολουθεί η εισήγηση «Η χρησιμότα των e-books σε περιόδους έκτακτων συνθηκών». Θα παρουσιάσει η κυρία Γεωργοτά Αγγελική, απόφτως του Τμήματος Αρχαιονομίας, Βιβλιοοικονομίας και Μουσιολογίας του Ιωνίου Πανεπιστημίου. Για σας καταρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω πάρα πολύ την Επιτροπή Διοργάνωσης του 26 Πανελληνίου Συνεδρίου Ακαδημαϊκών Βιβλιοθυκών, η οποία μας έδωσε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε μια εργασία και μια έρευνα παράλληλα που έχουμε κάνει σχετική με την εξέλιξη των e-books. Να πω ότι η εργασία αυτή ξεκίνησε και παρουσιάστηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών, Διαχείριση και Ανάδειξη Πολιτιστικής Πληροφορίας του Ιωνίου Πανεπιστημίου του Τμήματος Αρχαιονομίας, Βιβλιοοικονομίας και Μουσιολογίας. Ήταν μια εργασία στο μάθημα της κυρίας Μπάνου Εκδοτική Βιομηχανία και Πληροφόρηση, η οποία ολοκληρώθηκε το 2018. Η έρευνα όμως την οποία προκείται να παρουσιάσουμε σήμερα που συνοδεύει την εργασία αυτή είναι μια έρευνα πάρα πολύ σύγχρονη και επίκαιρη, η οποία ξεκίνησε και πραγματοποιήθηκε από το διάστημα της 1ης Οκτωμπρίου μέχρι και της 30 Νοεμβρίου του 2018. Ξεκινώντας λοιπόν, για να μην δαμπανούμε από τον πολύτιμο χρόνο σας, να κάνουμε μια μικρή εισαγωγή μιλώντας για το βιβλίο. Να πούμε ότι το βιβλίο δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο, είναι ένας τρόπος επικοινωνίας σε χειροποίτη, έντυπη ή ψηφιακή μορφή. Να πούμε ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένα αυξανόμενο κύμα χρήσης των e-books, των ηλεκτρονικών δηλαδή βιβλίων από το ευρύ κοινό. Αυτό φυσικά οφείλεται κατά κύριο λόγος της εξελίξης στον χώρο των τεχνολογιών που σχετίζονται με τα ηλεκτρονικά βιβλία. Αν θέλουμε να κάνουμε μια πολύ μικρή ιστορική αναδρομή, γιατί δεν θέλουμε να πλατιάσουμε και να εστιάσουμε σε αυτό το θέμα, απλά να αναφέρουμε ότι το πρώτο e-book ήταν η διακήρυξη της ανεξαρτησίας των ΕΕΠΑ και δημιουργήθηκε από το Project Kuttenberg το 1971. Να πούμε ότι το Project Kuttenberg ήταν ένα καινοτόμο εγχείρημα που σκοπό είχε να αποτελέσει την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη για τη συγκέντρωση των λογοτεχνικών έργων, που ήταν φυσικά ελεύθερα από πνευματικά δικαιώματα σε μορφή e-books. Φυσικά βοήθησε πάρα πάρα πολύ σε αυτό το διαδίκτυο, το οποίο εξαπλώθηκε πάρα πολύ γρήγορα την εποχή εκείνη. Αυτό οδήγησε συνάμα και τους εκδότες και τους βιβλιοπόλες να ξεκινήσουν την πόληση των βιβλίων τους μέσω του διαδικτύου, ταυτόχρονα και οι βιβλιοθήκες ήταν αυτές οι οποίες ξεκίνησαν να δημιουργούν ιστοσελίδες σαν ένα εικονικό παράθυρο στον κόσμο, όπου ανέβασαν τους ψηφιοπέμμενους καταλόγους τους, αλλά επίσης δημιούργησαν και ψηφιακά αποθετήρια. Εάν τώρα θέλουμε να πούμε έναν ορισμό για το e-book, αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι πρόκειται για ένα διφυές ηλεκτρονικό αντικείμενο, όταν λέμε δηλαδή e-book μιλάμε ταυτόχρονα και για το e-book, το ηλεκτρονικό το βιβλίο, αλλά και για τη συσκευή την οποία χρησιμοποιούμε για να διαβάσουμε αυτό το βιβλίο, άρα μιλάμε για το e-book και για το e-reader, το οποίο περιέχει πολυμεσικές εφαρμογές μέσα των οποίων εμπλουτίζεται συνεχώς. Η ανοιχτότητα και προσβασιμότητα στο κοινό εξαρτάται φυσικά από το είδος των ορφότυπων που είναι ενσωματωμένα στις ηλεκτρονικές συσκευής ανάγνωσης. Γενικότερα το e-book ακολουθεί τους κανόνες και τη δομή ενός εκτυπωμένου βιβλίου και γι' αυτό συνήθως υπάρχουν ελάχιστες διαφορές μεταξύ μιας ηλεκτρονικής και έντυπης έκδοσης του ίδιου βιβλίου, οι οποίες δεν ενδοπίζονται σε καμία περίπτωση στο περιεχόμενο, το οποίο είναι επανομοιότυπο, κυρίως στη μορφωποίηση και στην παρουσίαση των εικόνων, των διαγραμμάτων και των πινάκων. Στη συνέχεια θα παρουσιάσει ο συνάδελφος κύριος Δημέρτικας το τι συμβαίνει στην ελληνική πραγματικότητα όσον αφορά τα ηλεκτρονικά βιβλία, που είναι και το βασικό μας ζητούμενο. Καλησπέρα και από μένα. Ας αναφερθούμε τώρα στις ηλεκτρονικές εκδόσεις και στην ελληνική πραγματικότητα. Τα βήματα γενικά που κάνουν η ελληνική εκδοτική και σε σχέση με το ψηφιακό βιβλίο που είναι ακόμα πολύ δειλά, και αυτό γίνεται κατανοητό όταν λάβει κανείς υπόψη την παρούσα οικονομική κρίση, η κρίση αυτή άρχισε να επηρεάζει τον εκδοτικό κόσμο και το αγοραστικό του κοινό, νωρίτερα από την ίδια τη χώρα. Φυσικά σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες οι εκδότες καλούνται να διατηρούν τις επιχειρήσεις τους και συγχρόνως να εναρμονιστούν με τις νέες εξελίξεις, αξιοποιώντας ελεκτρονικές εκδόσεις και συμπεριλαμβάνοντας αυτές τις συλλογές τους. Σχετικά με τους ελληνικούς εκδοτικούς οικούς και τα ψηφιακά βιολοπολία, σε μια έρευνα που έγινε με απλή αναζήτηση του κάθε ενενεργία ελληνικού εκδοτικού οικού που διαθέτει στο σελίδα στο διαδίκτυο, καθώς και των καναλιών διανομής, διαδικτυακά βιολοπολία πράμα τους χάρη, διαπιστώ διότι τα πράματα έχουν αλλάξει πολύ σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό που έχει μείνει στατικό είναι ο αριθμός βιβλίων που εκδίδονται σε ελεκτρονική μορφή, καθώς λιγότερο από το ένα τρίτο των εκδοτικών οικών εκδίδουν κάποια από τα έντυπα βιβλία τους σε ψηφιακή μορφή. Μάλιστα, οι πιο γνωστοί ελληνικοί εκδοτικοί οικοί βοηθούν αρκετά τους αναγνώστες, δίνοντας επεξηγήσεις για το τρόπο που μπορεί κανείς να διαβάσει τα ελεκτρονικά τους βιβλία, σχετικά με το ψηφιακό τους αρχείο, τα προγράμματα ανάγνωσης και τις ανάλογες συσκευές ανάγνωσης που τα υποστηρίζουν. Από την άλλη, υπάρχουν τα ελεκτρονικά βιβλιοπωλία, όπως το My eBooks, που αποτέλεσε την πρώτη προσπάθεια να λειτουργήσει και στην Ελλάδα ένα τέτοιο τύπο βιβλιοπωλείο. Μάλιστα, στο My eBooks περιλαμβάνονται συνολικά τίτλοι βιβλίων από 13 εκδοτικούς οικούς, ενώ πέρα από PDF διαθέτει και το ePub. Είναι εξίσου σημαντικό και το ελεκτρονικό βιβλιοπωλείο του Ομίλου Κοσμοτέ, που ονομάζεται Cosmobooks.gr, το οποίο σήμερα αποτελεί το πρώτο μεγάλο η ελεκτρονικό βιβλιοπωλείο έχοντας ψηφιοποιμένους τίτλους, ακόμα και πολύ μεγάλων εκδοτικών οίκων, που υπολογίζονται σε πάνω από 7.000 για τα ελληνικά βιβλία και πάνω από 1.000.000 για τα ξενόγλωσα. Αυτό που παρατηρείτε ακόμη ότι η τιμή της ελεκτρονικής έκδοσης ενός εντύπου βιβλίου έχει μικρή διαφορά από αυτής της εντύπης, αφού κοιμένεται στο περίπου 10-20% χαμηλότερα. Επιπλέον, η καθυστέρηση στην ελεκτρονική έκδοση ενός εντύπου βιβλίου, που λογικά ή πρέπει να απορριγείται το εντύπου, ή να γίνεται συγχρόνος, όπως γίνεται και στις χώρες του εξωτερικού, μια και σχεδόν όλα τα βιβλία πλέον γράβονται στην ελεκτρονική μορφή, δημιουργεί ένα ζήτημα για σκέψη σε σχέση με την πολιτική πωλήσεων των ελληνικών εκδοτικών ήκων. Παράλληλα η προσπάθεια που πρέπει οπωσδήποτε να επισημαθεί είναι η δημιουργία ενός ηλεκτρονικού αναγνωστηρίου από την Εθνική Βιβλιοδίκη της Ελλάδας. Να πούμε ότι η συλλογή του ηλεκτρονικού αναγνωστηρίου της Εθνικής μας Βιβλιοθήκης περιλαμβάνει βιβλία ευρείας αναγνωσιμότητας, με έμφαση στους τομείς της λογοτεχνίας, της ιστορίας, των τεχνών, των επιστημών, αλλά και γενικότερο ενδιαφέροντος. Αυτή φυσικά η καινοτόμος υπηρεσίας στοχεύει στην προώθηση της ηλεκτρονικής φιλαναγνωσίας και στην εξηγείωση του κοινού με το ηλεκτρονικό βιβλίο. Η πλατφόρμα αυτή σήμερα διαθέτει περισσότερους από 2,5 χιλιάδες τίτλους από 14 ελληνικούς εκδοτικούς ήκους με μεγάλη εκδοτική παραγωγή ηλεκτρονικών τίτλων. Εάν θέλουμε τώρα συμπερασματικά να πούμε κάποια πράγματα, θα πρέπει να πούμε ότι παρά τις πολλές προσπάθειες των εκδοτικών ήκων με τη δημιουργία δικών τους ηλεκτρονικών βιβλιοπωλίων, αλλά και τη διάθεση τίτλων σε άλλα ηλεκτρονικά βιβλιοπωλία, όπως είδαμε πρωτεύτερα το My eBooks ή το COSMOTE Books, το ελληνικό αναγνωστικό κοινό δείχνει από μακρό προς τη συγκεκριμένη αγορά βιβλίων, με μεγάλο ποσοστό να αρνείται ακόμα και να δοκιμάσει την ανάγνωση των eBook όπως είπαμε έχει πραγματοποιηθεί τους τελευταίους δύο μήνες για να δούμε εάν έχει διευρυνθεί το κοινό το οποίο στρέφεται προς την ανάγνωση των eBook Αυτός ήταν ο βασικός σκοπός της έρευνας και δευτερευόντως θέλαμε να δούμε εάν αυτή η ανάγκη ανάγνωσης των eBook ενισχύθηκε από την πανδημία που έχει πλήξει το πλανήτη Να πούμε ότι στην έρευνα αυτή έλαβαν μέρος 52 φοιτητές του Τμήματος Αρχιωνομίας, Βιβλιοθυκονομίας και Μουσαιολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου οι οποίοι συμπλήρωσαν με μεγάλη προθυμία το ερατουματριολόγιο μας και πρέπει και από εδώ να τους ευχαριστήσουμε πάρα πολύ γι' αυτό εάν θέλουμε τώρα να ξεκινήσουμε την παρουσίαση της έρευνας μας όσον αφορά το φύλο των συμμετεχόντων όπως βλέπουμε και στον πίνακα μας εδώ το 17,3% που συμμετείχαν ήτανε άνδρες και το 82,7% ήταν γυναίκες όσον αφορά τώρα το έτος φύτησης είναι εμφανές ότι συμμετείχαν άτομα από όλα τα έτη πράγμα το οποίο ήταν πάρα πολύ βοηθητικό για τη δική μας την έρευνα δεν είχαμε ούτε αποκλειστικά πρωτοετής ούτε όμως και τελειόφυτους άρα μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα για το σύνολο των ατόμων που φοιτούν στο δικό μας το πανεπιστήμιο βλέπουμε ότι το 15,4% των ερωτηθέντων είναι πρωτοετής φοιτητές το 13,5% είναι δευτεροετής το 17,3% είναι άτομα που φοιτούν στο τρίτο έτος των σπουδών τους το 15,4% βρίσκεται στο τέταρτο έτος 1,9% βρίσκεται στο πέμπτο και το 36,5% είναι τελειόφυτοι φοιτητές οι οποίοι είναι επιπτυχείο. Η πρώτη ερώτηση λοιπόν που τους θέσαμε ήταν πόσο συχνά χρησιμοποιούν τον ηλεκτρονικό υπολογιστή για ανάγνωση ψηφιακού περιεχομένου όπως βλέπετε μια πολύ μεγάλη η συντριπτική θα έλεγα πλειοψηφία των ερωτηθέντων χρησιμοποιούν τον ηλεκτρονικό υπολογιστή για να διαβάζουν ψηφιακά βιβλία ή books συγκεκριμένα πάρα πολύ τον χρησιμοποιεί το 38,5% πολύ το 36,5% σπάνια και καθόλου ελάγιστο είναι το ποσοστό 5,8% σπάνια 1,9% καθόλου ενώ υπάρχει και η κατηγορία του 17,3% που είναι οι φοιτητές μας οι οποίοι αρκετά συχνά καταφεύγουν στην ανάγνωση ψηφιακού περιεχομένου στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τους. Η επόμενη ερώτηση που θέσαμε στους φοιτητές είναι αν χρησιμοποιούν και άλλες ψηφιακές συσκευές όπως για παράδειγμα φορητές συσκευές αναπαραγωγής πολυμέσων ή netbook βλέπουμε ότι ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό 38,5% από τη μία και 17,3% από την άλλη χρησιμοποιεί πάρα πολύ αλλά και πολύ και άλλες ψηφιακές συσκευές 23,1% το χρησιμοποιεί συχνά και ένα περίπου 21% σπάνια ή καθόλου χρησιμοποιεί άλλες ψηφιακές συσκευές. Αυτό το αποτέλεσμα δεν ήταν αναμενόμενο περιμέναμε ότι τις άλλες ψηφιακές συσκευές θα τις χρησιμοποιούσε ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό των φοιτητών γιατί οι περισσότεροι φοιτητές όπως γνωρίζουμε χρησιμοποιούν κινητά ή tablet τις περισσότερες φορές και μάλιστα προχωρημένης τεχνολογίας. Βλέπουμε όμως ότι οι περισσότεροι τελικά είναι αυτοί οι οποίοι χρησιμοποιούν τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Στη συνέχεια ζητήσαμε από τα παιδιά να αξιολογήσουν την ποιότητα χρήσης της Ακαδημαϊκής Βιβλιοθήκης του Ιωνίου Πανεπιστημίου. Αυτή η αξιολόγηση που ζητήθηκε δεν ήταν τυχαία καθώς η δική μας βιβλιοθήκη έχει ηλεκτρονικές συνδρομές. Συγκεκριμένα οι ηλεκτρονικές συνδρομές αφορούν επιστημονικό υλικό όπως ηλεκτρονικά, περιοδικά και βιβλία που παρέχει σε όλα τα μέλη της Ακαδημαϊκής Κοινότητας του Ιωνίου Πανεπιστημίου μέσω της συμμετοχής της στο σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθήκων. Η πρόσβαση αυτή παρέχεται μεταυτοποίηση των IP διευθύσεων όσων βρίσκονται εντός του δικτύου του Ιωνίου Πανεπιστημίου και επίσης έχουμε και συνδρομές που διατίθονται μέσω του hlink. Άρα δίνεται η ευκαιρία στους φοιτητές μας να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικά περιοδικά και ηλεκτρονικά βιβλία. Γι' αυτό και τέθηκε αυτό το συγκεκριμένο το ερώτημα. Βλέπουμε ότι αρκετά ευχαριστημένο δηλώνει το 51,9%. Υπάρχει ένα ποσοστό το 9,6% το οποίο είναι πολύ ευχαριστημένο, 28,8% δηλώνει και αυτό πάρα πολύ ευχαριστημένο, ενώ ένα ελάχιστο ποσοστό της τάξης περίπου του 10% είναι αυτό το οποίο δεν αξιολογεί θετικά την ποιότητα χρήσης Ακαδημαϊκής Βιβλιοθήκης. Και βλέπουμε εδώ ότι αυτά τα στατιστικά στοιχεία φανερώνουν την υψηλή ποιότητα χρήσης της Ακαδημαϊκής μας Βιβλιοθήκης, αφού η συντρεπτική πλειοψηφία είπε ότι είναι αρκετά ευχαριστημένη. Στη συνέχεια ρωτήσαμε αν είναι επαρκές το υλικό το οποίο βρίσκουν για να μπορέσουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους και εδώ πάλι βλέπουμε το 42,3% να θεωρεί ότι είναι αρκετά ευχαριστημένο, ήταν επαρκές δηλαδή το υλικό το οποίο βρήκε, ήταν αρκετά μάλλον επαρκές. Από εκεί και πέρα περίπου το 45% μας δηλώνει ότι ήταν πάρα πολύ ή πολύ επαρκές αυτό που βρήκε και ένα 13% περίπου δεν βρήκε υλικό τέτοιο όσο ανέμενε. Στη συνέχεια ρωτήσαμε αν ήταν εύκολη η χρήση αυτού του υλικού, βλέπουμε ότι τα παιδιά δεν δυσκολεύτηκαν καθόλου σχεδόν να το χρησιμοποιήσουν μια και μόνο το 7% θεώρησε ότι η χρήση αυτή δεν ήταν εύκολη ενώ από την άλλη βλέπουμε ένα ποσοστό της τάξους περίπου του 60% να θεωρεί πάρα πολύ εύκολη ή πολύ εύκολη τη χρήση και αρκετά εύκολη το 34% ακόμα 6%. Η ιστοσελίδα όπως βλέπουμε του πανεπιστημίου σύμφωνα πάντα με τα αποτελέσματα της έρευνάς μας ήταν πάντα διαθέσιμη όπως μας δηλώνει η πλειοψηφία των φοιτητών ένα περίπου 16% δηλώνει ότι δεν ήταν πάντα διαθέσιμη γιατί σπάνια την έβρισκαν από την άλλη όμως το 80% θεώρησε ότι σχεδόν όλες τις φορές που προσπάθησε να μπει στην ιστοσελίδα την βρήκε πάντα διαθέσιμη Η επόμενη ερώτησή μας ήταν αν υπήρξε ενημερωτικό υλικό για δράσεις που αφορούν το ηλεκτρονικό βιβλίο στη σελίδα της βιβλιοθήκης μας βλέπουμε ότι υπάρχει πάρα πολύ ενημερωτικό υλικό σύμφωνα με το 7,7% των ερωτηθέντων, πολύ σύμφωνα με το 28,8% αρκετό ενημερωτικό υλικό σύμφωνα με το 40,4% από εκεί και πέρα ένα ποσοστό του 20% θεώρησε ότι το ενημερωτικό υλικό δεν είναι αρκετό όσον αφορά τις δράσεις που αφορούν το ηλεκτρονικό βιβλίο μέχρι εδώ βλέπουμε σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτά ότι η βιβλιοθήκη όπως φαίνεται του Ιωνίου Πανεπιστημίου δίνει την ευκαιρία στους φοιτητές μας να έρθουν σε επαφή με το ηλεκτρονικό βιβλίο και οι περισσότεροι είναι πάρα πολύ ευχαριστημένοι και από τα ηλεκτρονικά βιβλία ή περιοδικά τα οποία βρίσκουν στη βιβλιοθήκη μας αλλά και από την ενημέρωση την οποία έχουν από εκεί και πέρα ρωτήθηκαν αν οι γνώσεις τους ενισχύθηκαν με τη χρήση ψηφιακών βιβλίων σε μια προσπάθειά μας να δούμε αν τα ψηφιακά βιβλία είναι υψηλής ποιότητας τα οποία υπάρχουν όπως βλέπουμε το μεγαλύτερο ποσοστό το συγκέντρωση απάντηση αρκετά και πολύ ένα λοιπόν 70% θεωρεί ότι αρκετά έως πολύ ενισχύθηκαν οι γνώσεις του από τη χρήση των ψηφιακών βιβλίων πάρα πολύ το 19,2% ενώ 11% θεωρεί ότι οι γνώσεις τους δεν ενισχύθηκαν και πάρα πολύ επόμενη ερώτηση όπως βλέπουμε είναι αν οι καθηγητές ενθάρρυναν τη χρήση των e-book βλέπουμε όπως είναι λογικό και σε ένα τέτοιο τμήμα που σχετίζεται πάρα πολύ με τα βιβλία και ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει γύρω από αυτά ενθάρρυνε τη χρήση τους το 50% μας απαντάει ότι την ενθαρρύνουν οι καθηγητές μας πολύ ή πάρα πολύ το 23,1% αρκετά ενώ από εκεί και πέρα ένα ποσοστό 26% θεωρεί ότι δεν έχει ενθαρρυνθεί πάρα πολύ στη χρήση του. Ένα επίσης σημαντικό ερώτημα για εμάς ήταν ποια θεωρούν τα παιδιά τα σημαντικότερα πληρονοκτήματα του ηλεκτρονικού βιβλίου. Οπότε αν θέλει ο συνάδελφος να μας αναλύσει στη συνέχεια τους πίνακες. Ναι μάλιστα πάμε μία εντάχη στις ερωτήσεις να δούμε μάλιστα τα πληρονοκτήματα που προσφέρει το ηλεκτρονικό βιβλίο ως προς το οικονομικό όφελος και συγκεκριμένα για τη μείωση του κόστου παράγωγης διακίνησης και διάθεσης. Ένα 60% θα λέγαμε πως συμφωνεί στο γεγονός ότι όντως το ηλεκτρονικό βιβλίο προσφέρει αυτό το οικονομικό όφελος και ένα θα λέγαμε ποσοστό του 40% περίπου που διαφωνεί με αυτή τη προσφορά. Επόμενη ερώτηση έχει να κάνει με τις θετικές περιβαλλοντολογικές επιπτώσεις δηλαδή μείωση της κατανάλωσης χαρτιού. Παρατηρούμε πως όντως οι περισσότεροι εφητητές συμφωνούν πως τα e-books μειώνουν όντως την κατανάλωση χαρτιού και δεν υπάρχει αυτός ο όγκος της χρήσης χαρτιού. Αλλά εδώ βλέπουμε όμως και μια αντίθετη εκδοχή, το 1.25% που διαφωνεί πως τα ηλεκτρονικά βιβλία προσφέρουν αυτό το πλεονέκτημα. 17η ερώτηση, η ευκολία διάθεσης μέσω του διαδικτύου αν αυξάνει γενικά το πιθανό αναγνωστικό κοινό παρατηρούμε πως ένα 35% υποστηρίζει θερμά πως τα e-books μπορούν να αυξήσουν το αναγνωστικό κοινό αν και βέβαια υπάρχει ένα 31% από τους φοιτητές που υποστηρίζουν πως δεν είναι σαφές το ενδεχόμενο τα e-books να αυξήσουν το αναγνωστικό κοινό. Οπότε αναμένουμε μελλοντικά να δούμε μήπως αυτή η άποψη θα αλλάξει. Πάμε στην επόμενη ερώτηση, αν γενικά τα e-books προσφέρουν άμεσα περισσότερες δυνατότητες στον αναγνώστη, λεξικό δηλαδή βίντεο και εικόνες και γενικά διάφορες συνδέσεις στο διαδίκτυο πιστεύω πως η συντροπτική πληροψηφία συμφωνεί σε αυτό εδώ πέρα, μάλιστα το βλέπουμε και με το ποσοστό το 42% που συμφωνούν πως όντως τα e-books έχουν αυτή τη δυνατότητα να προσφέρουν στον αναγνώστη διάφορες εικόνες, βίντεο και λεξικά ή οποιοδήποτε άλλο βοήθημα. Σε αυτήν εδώ πέρα τυπίτα παρατηρούμε ένα αποτέλεσμα σχετικά με το αν γενικά οι χρήστες έχουν προβήσει σε αγορά ελεκτρονικού βιβλίου. Οι διτήτες του Τμήματος Αρχαιονομίας, Βιολοδικονομίας και Μουσαιολογίας απάντησαν στο 75% πως δεν έχουν προβήσει στην αγορά ελεκτρονικού βιβλίου και μάλιστα μια μικρή μερίδα τόμων έχει προβήσει στον αγορά σε ένα ελεκτρονικό βιβλίο που δυστυχώς αποτελεί το 25%. Επόμενη ερώτηση, αν έχουν επισκεφθεί οι ποιητές μας ηλεκτρονικά αναγνωστήρια βιβλιοθυκών. Ναι, όντως, εδώ υπάρχει μια θετική ροή των απαντήσεων, καθώς στο 71,2% ισχυρίστε πως ναι, όντως έχει επισκεφθεί ηλεκτρονικά αναγνωστήρια βιβλιοθυκών, σε αντίθεση με το 28,8% που δεν έχει επισκεφθεί κάποιο αναγνωστήριο. Επίσης, θέσαμε ως ερώτηση αν έχουν επισκεφθεί τα e-book store των ελεκτρονικών οίκων. Βλέπουμε ότι το 57,7% δεν έχει επισκεφθεί ένα e-book store, πράγμα που επιβεβαιώνει και το ότι δεν έχουν προβή σε αγορά τον e-book, όπως είδαμε σε προηγούμενη ερώτηση, ενώ το 42,3% μας απάντησε θετικά ότι έχει επισκεφθεί η book store. Στη συνέχεια, η ερώτηση ήταν αν θεωρούν πως έχουν επαρκή ενημέρωση σχετικά με τους μορφότυπους των ελεκτρονικών βιβλίων, τις μορφές δηλαδή που υπάρχουν σε PDF, σε EPUB, σε XML. Βλέπουμε ότι είναι λάχιστη η ενημέρωση που έχουν. Μόνο το 13,5% θεώρησε ότι η ενημέρωσή του είναι επαρκής και το 23,1% ότι έχει καλή ενημέρωση. Οι περισσότεροι, όπως βλέπουμε, το 42,3% θεώρησαν ότι είναι απλά ικανοποιητική, ενώ 20% θεώρησαν ότι δεν έχουν σχεδόν καθόλου ενημέρωση σχετικά με τους μορφότυπους με τους οποίους κυκλοφορούν τα ελεκτρονικά βιβλία. Μετά ρωτήσαμε αν η χρήση ηλεκτρονικών βιβλίων ενισχύθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας. Βλέπουμε ότι περίπου 62% απάντησε ότι έχει ενισχυθεί η χρήση των ηλεκτρονικών βιβλίων σε αυτή την κρίσιμη περίοδο, το 28,8% μας απάντησε ότι αρκετά ενισχύθηκε, ενώ μόνο 1,9% δεν συμφωνεί με την άποψη ότι ενισχύθηκε η χρήση ηλεκτρονικών βιβλίων στην εποχή της πανδημίας. Για αυτούς λοιπόν οι οποίοι συμφώνησαν ότι ενισχύθηκε η χρήση ηλεκτρονικών βιβλίων, τους ρωτήσαμε να καταγράψουν τους λόγους για τους οποίους κατά τη γνώμη τους έγινε αυτή η ενίσχυση. Τα παιδιά λοιπόν επιλέξαμε τις πιο ενδεικτικές απαντήσεις, είπαν ότι εξηγιώθηκαν ακόμα περισσότερο με τον υπολογιστή λόγο όλης αυτής της κατάστασης, είπαν ότι πιο πριν υπήρχε η δυνατότητα φυσικής παρουσίας της βιβλιοθήκας οπότε δεν χρειάζονταν να επισκεφτούν μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, άλλα παιδιά μας απάντησαν ότι έχουν παραγγείλει μέσω internet βιβλίο, δεν το έχουν διαβάσει ηλεκτρονικά, αλλά είναι ένας εύκολος και γρήγορος τρόπος για να πάρουν ένα βιβλίο. Επίσης είχαμε την απάντηση ότι λόγω πανδημίας οι άνθρωποι έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο και ένας σωστός τρόπος αξιοποίησης χρόνου είναι η ανάγνωση που αποτελεί και ένα είδος ψυχαγωγίας. Τέλος ρωτήσαμε αν θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τα ηλεκτρονικά αναγνωστήρια και να προβούν στην αγορά ηλεκτρονικών βιβλίων με την ίδια ένταση και μετά την πανδημία. Εδώ βλέπουμε ότι δεν συμφωνούν οι περισσότεροι ότι θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά αναγνωστήρια ή να αγοράζουν ηλεκτρονικά βιβλία, μόνο ένα 40% θεώρησε ότι θα το συνεχίσει και αμέσως μετά την κρίση αυτή, ενώ η πλειοψηφία των ερωτηθέντων το 36,5% είπε ότι σε έναν αρκετό βαθμό μόνο θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά αναγνωστήρια και το 20% θεωρεί ότι θα πάψει να τα χρησιμοποιεί. Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την έρευνα την οποία πραγματοποιήσαμε βλέπουμε ότι η κατάσταση δεν έχει αλλάξει, βλέπουμε ότι ακόμα και τον νεανικό κοινό οι φοιτητές δηλαδή δείχνουν μια έντονη επιφυλακτικότητα απέναντι στα ηλεκτρονικά βιβλία, εξακολουθούν να προτιμούν τα έντυπα, βλέπουμε ότι δεν επισκέπτονται τα e-book store, δεν πηγαίνουν συχνά στο διαδίκτυο στα ηλεκτρονικά αναγνωστήρια των βιβλιοθυκών, ούτε προβαίνουν σε αγορές ηλεκτρονικών βιβλίων, τα θεώρησαν μία λύση ανάγκης θα λέγαμε επειδή υπάρχει πανδημία οπότε αφού δεν μπορούν να έχουν φυσική παρουσία σε βιβλιοπωλία ή σε βιβλιοθήκες αναγκάστηκαν να εξικοιωθούν με τη χρήση του υπολογιστή για ανάγνωση, δεν βλέπουμε όμως την προθυμία αυτό να συνεχιστεί. Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι στην υπόλοιπη Ευρώπη και στην Αμερική φυσικά η χρήση των e-book είναι πολύ πιο διαδεδομένη, αυτό θα πρέπει και μας να μας προβληματίσει γιατί όντως τα πλεονεκτήματα είναι πάρα πολλά, πραγματικά μειώνει τρομερά το κόστος της παραγωγής, έχουμε πολύ έντονα τα περιβαλλοντικά ωφέλη, υπάρχει επίσης τη δυνατότητα πρόσβασης ακόμα και για αυτούς που μένουν στις πιο απομακρυσμένες περιοχές να μπορούν να μελετήσουν επιστημονικό υλικό, να μπορέσουν επίσης να έχουν στη διάθεσή τους λογοτεχνικά βιβλία κτλ. Θεωρούμε λοιπόν ότι θα πρέπει να γίνει μια ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια να ενισχυθεί η χρήση των ηλεκτρονικών βιβλίων, ιδιαίτερα από πανεπιστήμια όπως είναι το δικό μας που είναι ένα τμήμα βιβλιοθηκονομίας και νομίζω ότι γενικά όλους τους βιβλιοθηκονόμους θα πρέπει να τους προβληματίσει το γεγονός αυτό γιατί πρέπει να είμαστε σύμφωνοι με όλες τις εξελίξεις και όταν έχουμε στα χέρια μας ένα τόσο δυνατό όπλο όπως είναι το διαδίκτυο θα πρέπει να το χρησιμοποιήσουμε για την εν κρίση και βλέπουμε και μια έντονη κάμψη στην αγοραστική δύναμη του κοινού που σημαίνει ότι συνεχώς τα βιβλία δυστυχώς αγοράζονται όλο και λιγότερο νομίζω ότι το ενδιαφέρον μας πρέπει να στραφεί και να πείσουμε είτε τους νεαρότερους ηλικοί είτε και τους μεγαλύτερους να χρησιμοποιούν ακόμα περισσότερο τα ηλεκτρονικά βιβλία εδώ έχουμε ολοκληρώσει πλέον τη δική μας την παρουσίαση σας ευχαριστούμε πάρα πάρα πολύ για την προσοχή σας ευχόμαστε το καλύτερο σε όλα όλους σε τόσο δύσκολους και ρούς και χαιρόμαστε πάρα πολύ που παρόλα αυτά καταφέραμε να ξεπεράσουμε την κάθε δυσκολία και το πανελλήνιο συνέδριο ακαδημαϊκών βιβλιοθυκών που είναι ένα ορόσιμο για τις βιβλιοθήκες και για τους βιβλιοθυκωνόμους κάθε χρόνο στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από το Μετσόβιο Πολυτεχνείο δίνουμε το ραντεβού μας για του χρόνου ευχαριστούμε πάρα πολύ