Το καλύτερο σουβενίρ δεν χρειάζεται βαλίτσα | Merja Tuominen – Gialitaki | TEDxChania (TEDxChania, 2016)
: Υποτιτλισμός Επίτευσης Καθολογίας Ιστορίας Εκφραγγένειας, Εκφραγγένειας, Εκφραγγένειας Εκφραγγένειας, Εκφραγγένειας, Εκφραγγένειας Εκφραγγένειας, Εκφραγγένειας, Εκφραγγένειας Συνταγή του Ιησού Θεού Συνταγή του Ιησού Θεού Συνταγή του Ιησού Θεού Συνταγή του Ιησού Θεού Συνταγή του Ιησού Θεού Όταν ήμουνα μικρή, πάρα πολύ μικρή, ήθελα να γίνω ζωγράφος. Και όλοι οι ζωγράφοι μένουν στην Καλλία, εκεί ήθελα και να μείνω εγώ. Αλλά τελικά εδώ στην Κρήτη είμαι, είμαι συγγραφέας και σας μιλάω σήμερα εδώ. Από τη Φιλανδία είμαι, από μία μικρή πόλη που λέγεται Νοκία. Το έχετε άκουσει το όνομα, σίγουρα, ναι. Πήγα τηλέφωνο σήμερα το πρωί στην κόρη μου και της ρωτήσα πώς κάνει ο καιρός εκεί. Και μου λέει, μη άνοισεις μαμά, σήμερα τη νύχτα, το πρωί τη νύχτα, είχαμε μίον δύο βαθμούς. Αλλά θα βιέξει μέχρι το μεσημέρι, θα έχουμε συνδύο βαθμούς. Και δεν της είπα ότι εδώ έχουμε 24 βαθμούς σήμερα. Δεν χρειασόταν, αυτή ξέρει. Αλλά πώς να σας το πω, σε εμάς αυτή τη στιγμή που εδώ η φύση άρχισε να πεθάνει, εδώ η φύση άρχισε να ξυπνάει και σε εμάς αρχίσει να πεθάνει, αυτό είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό. Εμείς καταλαβαίνουμε ότι εδώ ξεκινάει η ζωή. Σε εμάς έρχεται ο χειμώνας και ο χειμώνας είναι πολύ βαρύς. Εκεί βλέπετε μία εικόνα από την Οκία, όταν έχουμε το χειμώνα. Δηλαδή, εσείς λέτε ότι τώρα ξεκινάει ο χειμώνας. Εμείς λέμε ότι από τη χειμώνα δεν ξέρετε τίποτα. Άνοιξη είναι αυτό που έχετε εσείς. Και αυτό που θέλω να σας εξηγώ, εξηγώ είναι ότι ο δίκος σας χειμώνας, καλά θα έκανε για εμάς να είμαστε εδώ το χειμώνα, να έρθουμε εδώ για διακοπές, να μείνουμε εδώ μία, δύο μήνες, δεν μας πειράζει άμα βρέχει εδώ, επειδή σίγουρα δεν χιονίζει. Είναι μεγάλη διαφορά εκεί. Και σε εμάς, 24 βαθμούς είναι κάτι πάρα πολύ μαγικό. Όταν εμείς έχουμε 24 βαθμούς, σημαίνει ότι έχουμε καύσονα. Σε εμάς, έκτακτα δέλτιο και ρού μας ειδοποιήσουν. Ναι, σίγουρα. Μας ειδοποιήσουν ότι πρέπει να φοράτε ελάφρα ρούχα, να μην τρώτε βαριά φαϊτά, να πάτε στη σκιά, να πίνετε πάρα πολύ νερό και να κάνετε και λιγότερες ώρες εργασίας. Όλα αυτά έξεται για 24 βαθμούς. Άμα είχαμε 35, τι θα γινόταν. Έχω πάρα πολλές, παίρνω πάρα πολλά γράμματα από τους συμπατριώτες μου που θέλουν να έρθουν εδώ στην Κρήτη. Αλλά έχω δυσκολίας να τους εξηγώ πώς είναι ο χειμώνας εδώ. Αυτοί δεν θέλουν να πιστέψουν ότι εδώ η φύση ανθίσει το χειμώνα. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να τον καταλαβαίνουν. Όταν κοιτάσατε το πρώτο φώτο, είδατε ότι ο χειμώνας για μας είναι κάτι άλλο. Και προσπαθώ και να τους πω ότι, άμα έρχεστε εδώ, η ζωή εδώ, το χειμώνα, δεν είναι το ίδιο όπως σε εμάς. Δεν θα βρείτε εδώ καταλήματα που έχουν κέντρική θέρμαση όλο το 24ωρο, με ιδανική θερμοκρασία μέσα. Δεν θα βρείτε εδώ συσκευές για να στεγνώσετε τα ρούχα σας το χειμώνα, όταν είναι βρεκμένα τα ρούχα σας. Αλλά εδώ υπάρχει κάτι άλλο, όταν έρχεστε εδώ. Εδώ έχετε το φως, το κριτικό φως, και είναι αυτό που έχουμε εμείς ανάγκη το χειμώνα. Εμείς έχουμε τόσο σκοτεινό εκεί όταν, ώστε ο φως μας κάνει πάρα πολύ καλό. Όταν οι συμπατριώτες μου θέλουν να έρθουν εδώ, μετά ρωτάνε τι μπορούν να κάνουν εδώ το χειμώνα. Επειδή καταλαβαίνουν και αυτοί ότι παραλίας δεν πάει το χειμώνα. Και τους λέω ότι ας να κάνετε βόλτες, ας να πάτε να κάνετε περπάτημα στα βουνά ή στην πεδιάδα. Και αυτοί μου ρωτάνε, λένε ότι καλά θα έρθουμε, αλλά υπάρχουν εκεί πινακίδες. Υπάρχουν χάρτες, υπάρχουν οδικίες πώς να το κάνουμε. Λένε ότι οι Ισπανίτες τον έχουν κάνει πάρα πολύ ωραία, τον έχουν οργανώσει πάρα πολύ ωραία, ότι έχουν και ωραίες applications, που θα βοηθάνε να βρεις εκεί που θες να πας. Εγώ έχω ένα μεγάλο όνειρο εδώ. Εγώ ήθελα να περπατήσω όλο το νησί από άκρη σε άκρη, όχι σε μια μέρα βέβαια, όχι σε μια φορά βέβαια, αλλά κομμάτι κομμάτι. Αλλά είναι λίγο δύσκολο επειδή δεν υπάρχουν μονοπάτια με καλή σήμαση. Πρέπει να κάνεις πολύ δουλειά για να βρίσκεις τον τρόπο όπως να τον κάνεις. Εσείς εδώ στην Κρήτη έχετε πάρα πολύ ωραία φύση και μας τουρίστες μας ξένους πουλάτε μόνο τη θάλασσα και μόνο τον ήλιο. Εσείς μπορούσατε να μας πουλάτε πάρα πολύ περισσότερα. Είναι ανάξιωπιστα τα πολλά πράγματα εδώ. Έχετε φανταστικά καλδερίμια που κάποτε οδήγουσαν από ένα κέντρο στον άλλο. Αυτά λαφταράμε εμείς να περπατάμε. Έχω μια φίλη στην Φαλλανδία που κάποτε κατέβηκε στην Κρήτη και το πρώτο πράγμα που έκανε εδώ κατεύοντας ήταν να εκοιάζει ένα καϊδουράκι. Ναι, πριν από 10 χρόνια περίπου. Έκανε βόλτες 3-4 εβδομάδες εδώ με το καϊδουράκι της αλλά είχε μερικά προβλήματα, πρακτικά προβλήματα μπορείτε να καταλαβαίνετε. Το πρώτο ήταν τι θα κάνεις στον καϊδουράκι όταν πας για ψώνια στο σούπερ-μάρκετ. Πού να το βάσεις, πάρκινγ έχει? Ή όταν πας στην ταβέρνα και θέλεις να φας, πεινάς, τι να τον κάνεις. Ή σε καλέσουν να κάτσεις στο καφενείο και πας να κάθεσαι εκεί, δένεις το καϊδουράκι δίπλα και αρχίζει να κατουράει. Πώς να τον καταρρύσεις, υπάρχουν τρόπους. Και πού θα βρίσκεις το κουβά να φωτίσεις το σώμα σου. Όταν σαν μικροί έκανα διακοπές στην Γαλλία, η δική μου μεγαλύτερη εμπειρία εκεί ήτανε να επισκεφτώ μια σπηλιά. Εμείς δεν έχουμε σπηλιά στη Φιναδία. Αυτό μόνο δεν μπορούσε να φανταστώ πώς θα ήτανε. Και πήγα σε μια σπηλιά στην Γαλλία που φυλάζονταν δεκάδες χιλιάδες φυάλλες σαμπάνια. Ήταν η αγορήμανση. Δεν με εντυπωσιάσαν αυτές τις φυάλλες. Εγώ ήθελα να δω πώς ήτανε το φαινόμενο, το γεωγραφικό φαινόμενο, γεωλογικό φαινόμενο της σπηλιάς. Και τώρα κατάλαβα. Εδώ στην Κρήτη έχω δει πολλές σπηλιές. Αλλά εσείς έχετε εκκλησάκια μέσα στις σπηλιές. Μπορείς να πάσεις εκεί, μπορείς να ανάψεις ένα κέρι εκεί για τον Άγιο. Εμείς ούτε Άγιους έχουμε, ούτε σπηλιές έχουμε, ούτε υπόγεια ποταμάκια, φαράγγια δεν έχουμε, βουνά δεν έχουμε, βουνοκορυφαία δεν έχουμε. Και εκεί θέλουμε και εμείς να ανέβουμε, με εσάς. Και θέλουμε και εμείς να βλέπουμε μακριά, όπως το κάνετε και εσείς. Βοηθήστε μας να τα βρούμε και εμείς. Ένα άλλο παράδειγμα. Μερικοί Φιλανδοί έχουν ήδη γίνει κουμπάροι του ελεούδεντρο. Μία από αυτοίς κάθεται εκεί πάνω. Έχουν γιωτεθεί στις σπηλιά. Κι εκεί πάνω. Έχουν γιωτεθήσει ελεούδεντρα εδώ στην Κρήτη. Και όταν κατέβουν από τη Φιλανδία εδώ, πάνε να δουνε το δέντρο τους, τον χαιρετάνε, τον φιλάνε, τον αγκαλιάζουν, πίνουνε κερακί εκεί κάτω από την Ελιά και γνωρίζουν και τον αγρότη. Κάθισαν στο ίδιο τραπέζι μαζί τους, φάνε, πίνουνε, παίρνουν δώρα για το παιδιά τους και φεύγοντας παίρνουν μερικά κιλά λάδι μαζί τους. Και όταν τους ρωτάω γιατί τον κάνουνε, μου λένε ότι δεν είναι για τα λεφτά που τον κάνουνε. Αυτό δεν αξίζει τίποτα. Αυτό που αξίζει εδώ είναι αυτή τη συνέσθημα που έχουμε. Όταν πάμε εκεί αυτό το δέντρο μας δίνει, μας ενώνει με τη φύση, με το χώμα, με το χρητικό χώμα, με τον αγρότη, με τον περιβάλλον του, με το καλό λάδι, με το καλό τραπέζι. Είναι κάτι ιερό για μας. Είναι κάτι τέτοιο που κανείς από την παρέα μας δεν έχει κάνει ποτέ. Εμείς έχουμε το δέντρο. Δεν θα έχουμε ποτέ μάλλον λεφτά για να αγοράσουμε ένα σπίτι στην Κρήτη, αλλά έχουμε το δέντρο και αυτό θα κάνει ότι ξαναγυρίσουμε στην Κρήτη. Είναι το συνέσθημα εκεί που είναι σημαντικό. Το άλλο πράγμα που ήθελα εδώ πάρα πολύ να κάνω στην Κρήτη ακόμα, ήταν να κάτσω στο ίδιο τραπέζι μαζί με τους δίπνους οφίστες. Ή μαζί με τον Πλάτωνα ή τον Σοκράτη. Σκεφτείτε το. Εμείς στη Βιλανδία έχουμε μόνο ένα μεγάλο τουριστικό ατραξίον και αυτό είναι ο Άγιος Βασίλης. Μη γελάτε. Από την Αγγλία ήδη τώρα ξεκινάνε πτήσεις, πετάνε στην Λαπωνία για μια μέρα, πάνε με τα παιδιά τους, πάνε να χαιρετάνε τον Άγιο Βασίλη λίγα λεπτά, του αφήνουν επιθυμίες για το δώρο με τα Χριστουγέννων και φεύγουν. Και κατέβουν στο Λονδίνο. Άγιος Βασίλης είναι ο Άγιος Βασίλης. Έχει το δώρο με τα Χριστουγέννων και φεύγουν και κατέβουν στο Λονδίνο το ίδιο βράδυ. Έχουμε 300.000 επισκέφτες κάθε χρόνο μόνο για τον Άγιο Βασίλη. Εσείς εδώ έχετε 12 θεούς στον Όλυμπο. 12 επί 300.000. Σκεφτείτε εδώ. Πολλά μπορείτε να κάνετε. Και άμα είχα εγώ την ευκαιρία να κάτσω στο ίδιο τραπέζι μαζί με τον Σοκράτη, θα του ρωτήσω προκνωσή καιρό ή την γνώμη του για κλιματολογικές αλλαγές ή κάτι τέτοιο. Η Δία μπορούσε να μου εξηγεί πώς είναι η θέση της γυναίκας σήμερα εδώ στην Κρήτη κλπ. Μάλλον αυτό που καταλαβαίνετε είναι ότι το καλό σουβενείρ που θα μπορεί ο επισκέπτης να κάνει αν μπορεί ο επισκέπτης να πάρει από την Κρήτη, δεν είναι πάντα αντικείμενο. Είναι το συνέσυμα. Είναι η εμπειρία που έχει αποκτήσει εδώ. Αυτά δεν χρειαζούν δευαλίτσα με το που βάλετε μαζί σου. Δεν σηκήσουν τίποτα στο αεροδρομείο. Είναι κάτι που κρατάνε, πώς το λένε, κρατάνε κρόνια και κρόνια. Και για να προωθηθεί καλύτερα η Κρήτη στο εξωτερικό, θα χρειαζόταν ακόμα καλύτερη συνεργασία με τους τόπιους φορέες και με τους φορέες στο επίπεδο των νομών. Αυτό να αποκτήσετε, αυτό να κάνετε πέρα από τις οικογένειες αυτά τα όρια που σας δίνει η οικογένεια σας. Και μην ξεχνάτε ότι εμείς ξένοι, εμείς που δεν γεννήθηκαμε εδώ, εμείς ζηλεύουμε σε σας όλους εδώ. Γιατί? Εσείς έχετε την αξιοπρεπεία, το κουράγιο, τη λεβεντιά, να σηκώσετε από τις στάκτες σας. Η ιστορία της Κρήτης δείχνει ότι οι Κρήτες τον έχουν κάνει ξανά και ξανά και ξανά. Όταν το κάνετε εσείς, σηκώστε τα κεφάλια σας ψηλά και να μας πείτε ότι το κάναμε. Εμείς θα τον εκτιμούμε και θα στέκουμε πλάι σας και φωνάξουμε μαζί σας όχι σε όλα αυτά που δεν είναι δίκαια. Εγώ σας ευχαριστώ φερνά.