Θρησκευτικά - Τί σημαίνει "Εκκλησία" - Καινή Διαθήκη - Ε΄-ΣΤ' Δημοτικού Επ. 45 (Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, 2021)
: [♪ Μουσική Παιδιά, καλημέρα σας! Είμαι η κυρία Αλεξάνδρα Σαγρή. Μαζί σήμερα θα κάνουμε θρησκευτικά πέμπτης και έκτης τάξης. Και θα μιλήσουμε για το τι σημαίνει Εκκλησία. Και συγκεκριμένα για την Καινή Διαθήκη. Οι περισσότεροι από εσάς πηγαίνετε στην Εκκλησία. Όμως πάμε λίγο να εμβαθύνουμε στο τι σημαίνει Εκκλησία. Για μας τους χριστιανούς και γενικότερα. Θέλω λοιπόν να σας πω ότι ο όρος Εκκλησία... προέρχεται από ένα αρχαίο ρήμα, παιδιά, το ρήμα ΕΚΑΛΩ. Που σημαίνει Κλήση, Καλό, Κλήση και Συνέλευση Λαού. Συνέλευση ενός μεγάλου αριθμού ανθρώπων. Άρα λοιπόν, με τον όρο Εκκλησία, παιδιά, δεν εννοούμε το Ναό. Γιατί πολλοί από εσάς με τον όρο Εκκλησία αμέσως-αμέσως... δεν σας έρχεται στο μυαλό σας ότι είναι ο Ναός. Πολύ ωραία, Νικηφόρε. Όχι, δεν εννοούμε λοιπόν με τον όρο Εκκλησία, παιδιά, το Ναό. Θα σας διαβάσω κάτι για να γίνω πιο συγκεκριμένη. Η Εκκλησία λοιπόν, με τον όρο Εκκλησία, δεν εννοούμε το Ναό, αλλά παιδιά, το σύνολο των πιστών που έχουν αποδεχτεί την πίστη στο Χριστό... και συμμετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας. Εκκλησία λοιπόν δεν είναι ο Ναός, Ζωζεφίνα, αλλά είναι το σύνολο των πιστών, των ανθρώπων, οι οποίοι πιστεύουν στο Χριστό και οι οποίοι συμμετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας. Η Εκκλησία λοιπόν σας διαβάζω ότι είναι κάτι περισσότερο από μια ανθρώπινη κοινότητα. Είναι, παιδιά, βάσει της Εκκλησίας μας, το σώμα του Χριστού, όπου οι άνθρωποι είναι ενωμένοι μαζί του, αλλά και μεταξύ τους. Από τα πρώτα βήματα της Εκκλησίας, η ζωή των Χριστιανών ήταν ζωή αδελφοσύνης. Δεν υπήρχαν διακρίσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών, μεταξύ Ιουδαίων και Ελλήνων, μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Όλοι ήταν ήσοι μπροστά στο Θεό. Ο Χριστός, που ήρθε για να σώσει τον άνθρωπο, έγινε αδελφός του καθένα από μας. Μάλιστα, ο Χριστός αποκαλούσε τους μαθητές του και τους άλλους ανθρώπους αδελφούς. Ακόμα και σήμερα, οι Χριστιανοί προσφωνούνται αδελφοί, ακολουθώντας το παράδειγμα του Χριστού. Στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας, παιδιά, τα μέλη συνδέονται στενά μεταξύ τους με το σύνδεσμο της αγάπης και της πίστης. Όπως τα μέλη ενός σώματος δεν μπορούν να υπάρξουν ξεχωριστά από το σώμα, έτσι κανένας Χριστιανός, βάσει της πίστης και της Εκκλησίας μας, δεν μπορεί να υπάρξει μόνο στο μακριά από τον Χριστό. Η αδελφοσύνη και η ενότητα εκφράζεται και πραγματοποιείται πώς? Μέσα από τα μυστήρια της Εκκλησίας μας. Σε αυτά ολοκληρώνεται η δύναμη της χριστιανικής αγάπης. Η συμμετοχή μας, παιδιά, στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, είναι έμπρακτη αδελφοσύνη. Οι χριστιανοί, όταν μετέχουν στη Θεία Ευχαριστία, ενώνονται με το Χριστό αλλά και μεταξύ τους σαν πραγματικά αδέλφια. Άρα, η Εκκλησία με την ευρύτερη έννοια της δεν πρόκειται για το ναό, πρόκειται για το σύνολο των πιστών, οι οποίοι δένονται μεταξύ τους, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους αλλά και με το Θεό και με το Χριστό, και συμμετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας. Στα μυστήρια της Εκκλησίας που πραγματικά είναι αυτά τα οποία δείχνουν την σύνδεση και την ένωση των πιστών μεταξύ τους και με το Θεό. Το ξέρετε, παιδιά, ότι η γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας είναι η ημέρα της Πεντηκοστής. Όταν οι Απόστολοι μετά την επιφίτιση του Αγίου Πνεύματος κήρυξαν στο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί εξαιτίας της βροντίς, κήρυξαν το Λόγο του Θεού. Οι Απόστολοι διασκορπίστηκαν, παιδιά, στα πέρατα της γης για να μεταφέρουν το Λόγο και το έργο του Θεού, για να μεταφέρουν το Λόγο της αγάπης. Άρα, λοιπόν, θυμόμαστε ότι η Εκκλησία προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «εκαλώ», κλήση, συνέλευση του λαού και συγκεκριμένα συνέλευση, μάζοξη, των πιστών. Η Εκκλησία δεν είναι ο ναός, αλλά το σύνολο των πιστών, παιδιά, που έχουν αποδεχτεί την πίστη στον Χριστιανισμό, στον Χριστό και συμμετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας μας, τα μυστήρια που ενώνουν, που συνδέουν πιστούς με το Χριστό. Και γενέθλια η μέρα της Εκκλησίας μας, η ημέρα της Πεντηκοστής, όπου οι Απόστολοι κήρυξαν σε όλους το Λόγο και το έργο του Θεού, σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο. Εδώ θέλω σε αυτό το σημείο να μιλήσουμε λιγάκι και για τις πρώτες κοινότητες αγάπης και για τη ζωή των πρώτων χριστιανών. Οι πρώτοι χριστιανοί, παιδιά, θέλω να σας πω, ότι δημιούργησαν δεσμούς μεταξύ τους πάρα πολύ έντονους, με ειλικρινή αγάπη και αδελφική αγάπη, θα μπορούσαμε να πούμε, και κάνανε κοινά τραπέζια στα οποία πρόσφεραν όλοι, φυσικά εκτός από την αγάπη και το σεβασμό ένα στον άλλο, πρόσφεραν και χρήματα για την ετοιμασία τους. Αυτά τα τραπέζια και αυτές οι κοινότητες, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τους πρώτους χριστιανούς, ονομάζονταν αγάπες. Και φυσικά πήραν αυτό το όνομα εξαιτίας αυτής της πολύ στενής σχέσης, λόγου πίστης που υπήρχε ανάμεσα στους ανθρώπους. Αυτής της στενής σύνδεσης με τη χριστιανική θρησκεία με το Χριστό. Άραγε λοιπόν, αφού είμαστε έτοιμοι, παιδιά, από το τι έτσι σημαίνει εκκλησία, και αφού το ξεκαθαρίζουμε λίγο στο μυαλό μας, μιλώντας για το σύνολο των πιστών και των ανθρώπων, πάμε να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα για το κομμάτι της Αγίας Γραφής, των βασικών βιβλίων της εκκλησίας μας, της Παλαιάς Διαθήκης και της Καινής Διαθήκης. Διότι όλα αυτά που οι Απόστολοι δίδαξαν και μετέφεραν με τον λόγο τους σε όλο τον κόσμο. Όλη αυτή η λόγη και η διδασκαλία, παιδιά, των Αποστόλων, σε όλο τον κόσμο, αυτή η μεταφορά των λόγων και των έργων του Χριστού, γράφτηκαν στα βιβλία της Καινής Διαθήκης. Έχουμε λοιπόν την Αγία Γραφή, τα ιερά βιβλία της θρησκείας μας, την Παλαιά Διαθήκη, που αναφέρεται στα γεγονότα που συνέβησαν πριν από τη γέννηση του Χριστού, σε όσα οι προφήτες αποκάλυπταν για τον ερχομό του Χριστού στοιχεί. Και έχουμε και τα βιβλία της Καινής Διαθήκης μετά τη γέννηση του Χριστού, στα οποία είναι γραμμένα όσα οι Απόστολοι δίδαξαν για το λόγο και το έργο του Θεού. Όλα τα βιβλία, παιδιά, της Αγίας Γραφής, και Παλαιά και Καινή Διαθήκη, είναι χωρισμένα σε κεφάλαια και κάθε κεφάλαιο είναι χωρισμένο σε στίχους. Η Καινή Διαθήκη, όμως, θέλουμε εμείς να ξέρουμε και πρέπει να γνωρίζουμε τι περιλαμβάνει. Περιλαμβάνει και περιέχει πρώτον, παιδιά, τα Ευαγγέλια. Τα τέσσερα Ευαγγέλια των τεσσάρων Ευαγγελιστών. Ποιοι είναι οι Ευαγγελιστές μας? Ποιοι είναι αυτοί οι οποίοι μίλησαν για το Χριστό που δίδαξαν το έργο και το λόγο του? Είναι ο Ευαγγελιστής Λουκάς, είναι ο Ευαγγελιστής Μάρκος, είναι ο Ματθαίος και ο Ιωάννης. Οι τέσσερις Ευαγγελιστές που αν κοιτάξουμε ψηλά στον τρούλο του ναού της Εκκλησίας μας, τότε θα τους δούμε τριγύρω από τον τρούλο σαν να συνδέονται και να ενώνονται μεταξύ τους. Άρα η Καινή Διαθήκη περιλαμβάνει τα Ευαγγέλια των τεσσάρων Ευαγγελιστών. Περιλαμβάνει τις πράξεις των Αποστόλων, τις επιστολές του μεγαλύτερου Απόστολου, του Απόστολου Παύλου προς τις πρώτες Εκκλησίες, που μετέφερε το μήνυμα, το λόγο του Θεού για την αγάπη, για το σεβασμό, για την πίστη στο Χριστό. Επίσης, η Καινή Διαθήκη, παιδιά, περιλαμβάνει και επιστολές άλλων Αποστόλων και περιλαμβάνει σίγουρα και την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αυτό που θέλω να ξέρετε και αυτό που θέλω να σας μείνει, είναι ουσιαστικά ότι η Καινή Διαθήκη περιγράφει τη ζωή, το έργο και τη διδασκαλία του Χριστού, που είναι η κεφαλή της Εκκλησίας μας. Ζωή και διδασκαλία του Χριστού. Αυτό που αξίζει επίσης, παιδιά, να προσεγγίσουμε, είναι ότι όλα τα βιβλία της Καινής Διαθήκης σε ποια γλώσσα γράφτηκαν. Εδώ πραγματικά θέλω να το συζητήσουμε και είναι πάρα πολύ αξιόλογο να το επισημάνουμε. Γράφτηκαν, παιδιά, στην κοινή ελληνική γλώσσα της εποχής. Δηλαδή την ελληνιστική. Τι θυμάστε την ελληνιστική? Την ελληνιστική που είχε διαδοθεί από την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου. Τα βιβλία της Καινής Διαθήκης, παιδιά, λοιπόν, γράφτηκαν στην ελληνιστική γλώσσα. Στη γλώσσα που είχε διαδοθεί από την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου. Θυμάστε πέρσι, στην τετάρτη τάξη που προσεγγίσαμε τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και την ελληνιστική. Τη γλώσσα που διαδόθηκε σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο της Μεσογείου. Σε αυτή, λοιπόν, τη γλώσσα, γράφτηκαν τα ιερά κείμενα της Καινής Διαθήκης. Τα κείμενα που, όπως είπαμε, παιδιά, περιέχουν τα Ευαγγέλια των τεσσάρων Ευαγγελιστών, Μάρκου, Ματθαίου, Λουκά και Ιωάννη, που περιλαμβάνουν τις πράξεις των Αποστόλων και τη διδασκαλία τους, τις επιστολές του μεγαλύτερου Αποστόλου, του Αποστόλου Παύλου, σε όλες τις πρώτες εκκλησίες, με το λόγο του, που πραγματικά είναι συγκινητικός, και τις επιστολές και άλλων Αποστόλων. Το βασικό, σας θυμίζω, που θέλω να θυμάστε, είναι η Καινή Διαθήκη, ότι περιγράφει τη ζωή και τη διδασκαλία του Χριστού, που είναι η κεφαλή της Εκκλησίας μας. Πάμε, παιδιά, τώρα να μιλήσουμε ότι σε κάθε θεία λειτουργία, αλλά και σε κάθε μυστήριο της Εκκλησίας μας, διαβάζονται αποσπάσματα από τα βιβλία της Καινής Διαθήκης που προσεγγίσαμε. Σε κάθε θεία λειτουργία, σε κάθε μυστήριο, τα αποσπάσματα αυτά έχουν ένα όνομα. Λέγονται περικοπές ή αναγνώσματα. Υπάρχουν τα αποστολικά αναγνώσματα, που προκύπτουν μάλλον από τις επιστολές, αλλά και τις πράξεις των Αποστόλων, τις πράξεις τους να διδάξουν να κηρύξουν τον Λόγο του Χριστού παντού, τα αποστολικά λοιπόν αναγνώσματα από τις πράξεις των Αποστόλων και τα Ευαγγελικά αναγνώσματα. Τα Ευαγγελικά αναγνώσματα είναι από τα τέσσερα Ευαγγέλια των τεσσάρων Ευαγγελιστών που προείπαμε. Επομένως θα θυμάστε ότι σε κάθε θεία λειτουργία και σε κάθε μυστήριο, στις περισσότερες ακολουθίες της Εκκλησίας, διαβάζονται τα ιερά κείμενα της Καινής Διαθήκης. Και τα αποσπάσματα λέγονται αναγνώσματα ή περικοπές. Έχουμε τα αποστολικά αναγνώσματα από τις επιστολές και τις πράξεις των Αποστόλων. Έχουμε τα Ευαγγελικά αναγνώσματα από τα τέσσερα Ευαγγέλια. Αυτά λοιπόν για να γνωρίζουμε ακριβώς πώς η Εκκλησία μας έχει συνθέσει, όταν λέμε Εκκλησία, δεν εννοούμε το Ναό, εννοούμε το σύνολο των πιστών, έχει συνθέσει τις λειτουργίες της, τα μυστήριά της, που συνδέονται φυσικά με τις αποστολικές πράξεις, συνδέονται με τις επιστολές αυτών των ανθρώπων, των Αποστόλων και συνδέονται φυσικά και με τα Ευαγγέλιά μας. Τα τέσσερα Ευαγγέλια των τεσσάρων Ευαγγελιστών. Η Εκκλησία μας όμως, παιδιά, κλείνοντας, έχει και κάποια σύμβολα. Έχετε, έτσι, θέλετε λίγο για να συμμετέχετε και εσείς, γιατί κατανοώ ότι σήμερα το μάθημά μας έχει ένα θεωρητικό πρόσιμο, αλλά θα ήθελα τη συμμετοχή σας. Τα σύμβολα της Εκκλησίας μας σας λένε κάτι. Έχετε δει κάτι το οποίο αποτελεί σύμβολο της Εκκλησίας μας. Να μας πει λιγάκι ο Χρήστος. Πολύ ενδιαφέρον, ε! Πολύ ωραία! Η Λιάννα! Ναι, θέλω να σας ακούσω, παιδιά, δεν υπάρχει λάθος και σωστό. Ο καθένας, αν έχει εντοπίσει, αν έχει κάτι, να προσφέρει στη συζήτηση. Πολύ ωραία! Παιδιά, σύμβολα της Εκκλησίας μας είναι αρκετά. Είναι ο ηχθής. Συμβολίζει το Χριστό, ο ηχθής. Το ψάρι είναι η άμπελος. Συμβολίζει το Χριστό και την Εκκλησία. Σύμφωνα με το Χριστό, εγώ είμαι το αμπέλη, έλεγε ο Χριστός, και εσείς τα κλίματα. Ο Κύριος είναι η κλειματαριά, εσύ το κλαδί. Όταν είσαι ενωμένος με την κλειματαριά, όταν όλα τα κλαδιά ενώνονται με την κλειματαριά, τότε θα καρποφορείς αγαθούς καρπούς. Εκτός λοιπόν από το νυχθί και εκτός από την άμπελο, ένα άλλο σύμβολο ή μια ιδιαίτερη εικόνα της Εκκλησίας μας είναι το καράβι. Το έχετε δει, παιδιά, το καράβι συμβολίζει την Εκκλησία, το σύνολο λοιπόν των πιστών μας, που έχει σαν κυβερνήτη της το Χριστό. Και κατά τον Όσιο Παΐσιο τον Αγιορείτη, η Εκκλησία μας είναι όπως το καράβι. Άλλος κοιμάται, άλλος χαζεύει, αυτό τραβά το δρόμο του. Άλλος πάλι αγωνίζεται, παλεύει με τα κύματα, όλοι μαζί όμως προχωρούν. Φτάνει να είσαι μέσα στην Εκκλησία, μέσα στο σύνολο των πιστών. Γι' αυτό να φροντίζεται, έλεγε ο Όσιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, να είστε πάντα στις ακολουθίες και στα μυστήρια της Εκκλησίας. Άρα ηχθής, άμπελος, καράβι, μερικά από τα σύμβολα της Εκκλησίας μας και τελευταία η άγγυρα. Άγγυρα τι συμβολίζει? Τι συμβολίζει η άγγυρα, Δήμο? Πολύ ενδιαφέρον, ναι. Υφυγενία, μπράβο, Νίνα. Παιδιά, την ελπίδα της σωτηρίας συμβολίζει η άγγυρα. Και αν τη δείτε και αντεστραμμένη, τότε εκείνη αντεστραμμένη υπονοεί το σταυρό. Το σταυρό μας είναι ένα σύμβολο ακόμη μαζί με τα υπόλοιπα τρία της Εκκλησίας μας. Υχθής, άμπελος, καράβι και άγγυρα. Αυτά λοιπόν, μαζί με τα υπόλοιπα που προαναφέραμε σε ό,τι αφορά στο τι σημαίνει η Εκκλησία και στην Καινή Διαθήκη και στο τι περιέχει, είναι καλό να τα επεξεργαζόμαστε, είναι καλό να τα εντοπίζουμε για να γνωρίζουμε πώς δρά, πώς λειτουργεί η Εκκλησία μας και φυσικά την ιστορία της. Γιατί η ιστορία της ζωής, της διδασκαλίας του Χριστού, είναι αυτή που είναι αποτυπωμένη μέσα στα βιβλία της Καινής Διαθήκης, την οποία προσεγγίσαμε σήμερα. Εκαλό λοιπόν, κλήση και συνέλευση των πιστών, κλήση και συνέλευση των πιστών που συνδέονται μεταξύ τους με το Χριστό, που συμμετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας μας και που τους ενώνει η πίστη και η αγάπη και η αδελφοσύνη και φυσικά καινή Διαθήκη που περιλαμβάνει τα Ευαγγέλια των τεσσάρων Ευαγγελιστών μας, τις πράξεις και τις επιστολές των Αποστόλων με ανώτερο τον Απόστολο Παύλο και το μεγάλο του έργο για τη διδασκαλία της ζωής και του έργου του Χριστού. Και, παιδιά, τα σύμβουλα της Εκκλησίας μας που νομίζω ότι δεν τα γνωρίζατε και άξισε να τα προσεγγίσουμε. Μελετήστε τα, ρίξτε τα μια ματιά, μαζέψτε απορίες και την επόμενη φορά θα συζητήσουμε ακόμα με μεγαλύτερο βάθος. Ως τότε, πολλούς χαιρετισμούς, να προσέχετε τον εαυτό σας! Γεια χαρά!