Ιστορική έρευνα και μετάφραση / Διάλεξη 9 / Διάλεξη 9 - Κασάπη Ελένη (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2015)
Διάλεξη 9: Καλημέρα. Σήμερα θα μιλήσουμε για μεταφραστικές δυσκολίες που λύνονται με κλασικότερα μεταφραστικά εργαλεία από αυτά που συνήθως χρησιμοποιούμε στα μαθήματά μας. Δηλαδή, δεν θα μιλήσουμε ούτε για ηλεκτρονικά λεξικά ούτε για ηλεκτρονικά σώματα κειμένων. Θα μιλήσουμε για μεταφράσεις που γίνονται στο πλαίσιο βασικής έρευνας για θέματα ιστορίας και τα οποία έχουν διαχρονική απόσταση από την εποχή μας. Άρα θα μιλήσουμε για μεταφράσεις κειμένων που γράφτηκαν είτε στα ελληνικά είτε στα ιταλικά, δέκατο έκτο, δέκατο εβδομαιόνα. Και για αυτόν τον λόγο έχουμε μαζί μας τον πατέρα Βασίλιο Μίλιο, ο οποίος πριν από λίγους μήνες ολοκλήρωσε και υποστήριξε με άριστα την διδακτορική του διατριβή. Και θα θέλαμε να τον χαιρετήσουμε, να τον ευχαριστήσουμε και να κάνουμε από την αρχή κάποιες ερωτήσεις. Η ερώτηση που καταρχήν μας ενδιαφέρει να απαντηθεί είναι η εξής. Υπήρχαν εκείμενα του 17ου αιώνα στην εργασία σας. Καταρχήν να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση. Υπήρχαν εκείμενα του 17ου αιώνα, έγγραφα κυρίως, αναφορές και άλλου είδους. Έγγραφα από διάφορες γραμματίες, είτε από υπουργεία κρατικά της εποχής εκείνης, είτε αναφορές αξιωματούχων, είτε εκκλησιαστικά έγγραφα. Τα οποία βέβαια ήταν εγραμμένα στη γλώσσα της εποχής εκείνης. Τα ιταλικά δηλαδή του 17ου και του 18ου αιώνα, τα οποία δεν είναι δύσκολα εν συγκρίση με τα σημερινά ιταλικά. Η απόσταση δηλαδή δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλη, αλλά οπωσδήποτε πριν από τόσους αιώνες η γλώσσα ήταν αρκετά διαφορετική. Και βέβαια και το λεξιλόγιο ήταν εξειδικευμένο, γιατί ένα επίσημο κρατικό έγγραφο χρησιμοποιεί μια ορισμένη ορολογία, ένα εκκλησιαστικό έγγραφο χρησιμοποιεί μια άλλη ορολογία. Οπότε όλοι αυτοί οι όρους πρέπει να τους πλησιάσουμε με προσοχή, προσπαθώντας κάθε φορά να καταλάβουμε τι εννοούν. Γιατί πολλές φορές ένας όρος, ο οποίος χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα, έχει άλλη έννοια μερικούς αιώνες πριν. Σωστά, σωστά. Τα κείμενα, εφόσον υπήρχε τυπογραφία, πείτε μου, ήτανε χειρόγραφα ή ήταν έντυπα. Ήτανε χειρόγραφα. Ήτανε όλα χειρόγραφα. Ήτανε χειρόγραφα. Ήτανε χειρόγραφα και εκεί βέβαια ενέχεται και το μεγάλο πρόβλημα της παλαιογραφίας, δηλαδή να μπορέσουμε να τα διαβάσουμε, τι λένε, να αποκρυπογραφίσουμε πολλές φορές και το γραφικό χαρακτήρα του συντάκτη του εγγράφου. Γιατί εδώ πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι όταν μιλάμε για έγγραφα πάντα η παλαιογραφή είναι πολύ δυσκολότερη από ότι για ένα χειρόγραφο βιβλίο, όπου είναι πιο στρωτή, όπου οι χαρακτήρες είναι πιο σταθεροί γιατί απευθύνονται σε ένα ευρύ κοινό. Ένα χειρόγραφο έγγραφο πάντα έχει μια καλλιγραφία, ένα γραφικό χαρακτήρα πολύ πιο δύσκολο. Ορισμένες γραμματίες, καντσελερίες τέλος πάνω στα ιταλικά, χρησιμοποιούσαν και ειδικά σύμβολα, ειδικές συντμήσεις για τις λέξεις. Οπότε πρέπει να ξέρουμε και να αποκρυπτογραφίσουμε λέξεις που επαναλαμβάνονται πάρα πολύ συχνά, όπως εξοχότατε, κύριε υπουργέ, εκλαμπρότατε, τίτλοι της εποχής, δεν γράφονται ποτέ ολόκληρες. Έχει ένα σημαδάκι το οποίο πρέπει να το αποκρυπτογραφούμε. Και δεν σημαίνει ότι κάθε γραμματία χρησιμοποιούσε το ίδιο σημαδάκι. Κατάλαβα. Οπότε είναι αρκετά περίπλοκο αυτό το ζήτημα, το παλαιογραφικό κυρίως. Οι φοιτητές μας χρησιμοποιούν λεξικά στο μεταπτυχιακό όπως και στο προπτυχιακό. Χρησιμοποιούν κυρίως ηλεκτρονικά και σώματα κειμένων, κάνουν παράλληλα κείμενα και προσπαθούν να αναγάγουν τις μεταφραστικές μονάδες επίπεδο φρασιολογίας και όχι λέξεις ή όρους. Εσείς νομίζω ότι χρησιμοποιήσατε λεξικά συμβατικού τύπου, δηλαδή λεξικά τα οποία είναι μεγάλων εκδοτικών εικόν και δεν θέλω να πείτε ονόματα, θέλω όμως να μου πείτε αν ήτανε μικρό μέγεθος, δηλαδή μπορούσε να χωρέσει και στην τσέπη σας, αν ήτανε μεσαίο μέγεθος. Μεσαίο μέγεθος είναι όπως αυτό το γαλάζιο που βλέπετε. Μεγάλου μεγέθος είναι όπως αυτό που βλέπετε με τις εικόνες. Μεγάλου μεγέθος ήτανε όλα. Ήτανε μονόγλωσα, δίγλωσα, πολύγλωσα, τι ήτανε? Μονόγλωσα κυρίως χρησιμοποιήσα, δηλαδή οι όροι δεν χρειάστηκε να μεταφραστούν από τα ελληνικά στα ιταλικά. Αυτό ήταν το εύκολο κομμάτι της υπόθεσης που μπορούσε να γίνει και χωρίς λεξικό. Μονόγλωσα κυρίως για να μπορέσω να καταλάβω πολλές φορές τι εννοούν οι όροι εκεί πέρα. Μάλιστα, μάλιστα. Ορισμένες φορές και δίγλωσα, ελληνικά. Επειδή είναι πολύ σημαντικό αυτό που λέτε, γιατί θα ήθελα αυτό να γίνει συνείδηση στους μεταπτυχιακούς φοιτητές. Να καταλάβω τι ακριβώς λέει το κείμενο, τι ακριβώς λέει ο όρος και η λέξη, έψαχνα στα λεξικά. Αυτό εμένα μου φέρνει στο νου τα ερμηνεύματα των λεξικών που δεν είναι ένα και δύο, που είναι πάρα πολλά. Επομένως, πώς ψάχνατε το σωστό, τι είχατε στο νου σας, τεχνικά, στρατηγικά. Τεχνικά, διαβάζοντας το κείμενο καταρχήν, δεν μπορούμε να απομονώσουμε ποτέ την λέξη. Όχι, χωρίς κείμενο δεν υπάρχει σημασία. Δεν υπάρχει σημασία, ακριβώς. Οπότε, πιθανολογούσα κάθε φορά ο όρος που με δυσκόλευε, τι σημαίνει. Σε ποιον τομέα του κοινωνικού χώρου χρησιμοποιείται και τι μπορεί να σημαίνει. Ναι, ακριβώς. Οπότε, δηλαδή, γινόταν μια υπόθεση εργασίας. Και μετά, μέσα όταν φτάναμε στο λεξικό, πώς ψάχναμε? Εκεί πια έπιαναμε τη σειρά παραδείγματα. Παραδείγματα, ώσπου να καταλήξω πιο περίπου, γιατί ορισμένες φορές, δυστυχώς, ένα κλασικό λεξικό, αυτά που συνήθως χρησιμοποιούμε, δεν σημαίνει ότι θα βρούμε ακριβώς και αυτό που θέλουμε. Συμφωνώ. Αυτό μου αρέσει πάρα πολύ. Αυτό πρέπει να το λέμε για τους φοιτητές. Δυστυχώς, γιατί, ειδικά σε παλαιότερα κείμενα, που, εν πάση περίπτωση, και το νόημα είναι διαφορετικό, και η εκφραστική τύπη. Έτσι μιλάμε τώρα για μια γλώσσα μπαρόκ, για να συνεννοούμαστε. Ναι, καλά κάνετε και το λέτε. Το λέγαμε εμείς πάρα πολύ απλά. Σε μια γλώσσα μπαρόκ, ας πούμε, έτσι διανθισμένης της εποχής εκείνης, μπορούσε να υποθεί με μια μεγάλη περίφραση δύο και τριών σειρών. Και της εκκλησιαστικής ιεραρχίας της εποχής. Όχι μόνο της ιεραρχίας, αλλά και εκφράσεις εκκλησιαστικές. Α, μάλιστα. Όταν χαιρετούσε ένας από τους σημαντικότερους εκεί που γράψαν τις αναφορές, του οποίου εντόπισα γύρω στις 18 αναφορές, όταν κλείνοντας το γράμμα του πάντα έλεγε «προς κοινό ασπαζόμενος την πορφύραν σας». Αυτό είναι πολύ δύσκολο να μεταφραστεί ακόμα και ενδογλωσικά στα ελληνικά. Ακόμα και στα ιταλικά σήμερα δεν σημαίνει πολλά πράγματα αυτό το πράγμα. Όχι, και στα ελληνικά. Και στα ελληνικά τι σημαίνει, ας πούμε, «σας αποχαιρετώ ασπαζόμενος την πορφύρα σας», απευθύνοντας ένα καρδινάλιο που ήταν τυμένο στα κόκκινα, στα πορφυρά, και υπήρχε η συνήθεια, έτσι εκείνη την εποχή του Μπαροκ μιλάμε, να γίνεται μια υπόκληση και να ασπάζονται το κράσπεδο του ηματίου κάπου που γράψετε, δηλαδή τη μακριά στολή του, για να δείξει σεβασμού. Δηλαδή αυτό είναι πια ένα πολιτισμικό κομμάτι. Ένα αντικείμενο πολιτισμικό. Λίγα πράγματα θα καταλάβουμε, δηλαδή δεν υπήρχαν και ιδιαίτερα άγνωστες λέξεις. Άρα εδώ χρειαζόμαστε και τα λεξικά και τα κείμενα και τις εικόνες του μη γλωσσικού κόσμου. Δηλαδή να ξέρουμε ιστορία. Χωρίς ιστορία μετάφραση δεν γίνεται. Ωραία, αυτό μου άρεσε πολύ. Πρέπει να εντάξουμε το κείμενό μας στην πολιτισμική του πραγματικό του ιστορικό πλαίσιο. Είναι το άλφα και το ομέγα, νομίζω. Από εκεί και πέρα μπορούμε να κάνουμε και εμείς λίγο λεξικογραφική εργασία πολλές φορές. Έως πολύ που κάνουν σήμερα οι μεταφραστές. Εμπλουτίζοντας και τα υπάρχοντα λεξικά. Νομίζω εσείς είστε ειδικοί αλλά νομίζω ότι είναι και η σύγχρονη τάση της μετάφρασης. Ναι, ναι, ναι. Θέλω να σας ευχαριστήσω πάρα πολύ. Ευχαριστώ για τη μεγάλη τιμή που μου κάνατε να με προσκαλέσετε σε αυτό το μάθημα, ειλικρινά. Θα ξανάρθετε, θα μας δείξετε κείμενα από τη δουλειά σας και θα τα μεταφράσουμε μαζί. Θα το χαρούμε πάρα πολύ. Ωραία, είναι πολύ ωφέλη μου για τους φοιτητές μας. Συνεχίζουμε μετά από την πρώτη συζήτηση με τον κύριο Παλαιολόγο. Ο Κύριος Παλαιολόγος είναι καθηγητής στο Αριστοτέλιο Πανεπιστήμιο. Η ειδικότητά του είναι μετάφραση από την ισπανική στην ελληνική και ασχολείται πολύ σοβαρά συστηματικά και εδώ και πάρα πολλά χρόνια με την εμπλοκή της διδακτικής πράξης με θέματα βασικής έρευνας, τόσο στη μετάφραση όσο και στα μεταφραστικά εργαλεία. Σε αυτές τις μέρες έχουμε τη χαρά να είναι προσβάσιμο πλέον ένα γλωσσάρι οικονομικών όρων που όντως αναβείται μέσα από αυτό το πλαίσιο της διδακτικής πρακτικής του κυρίου Παλαιολόγου όπου ενώνει μέσα από το πλέγμα της καθημερινής επαφής με τους φοιτητές λεξικογραφία, μεταφραστικά εργάλια, θεωρία, μετάφραση, συνεργασία με άλλους φορείς και το εκπαιδευτικό του έργο στο πλαίσιο πραγματικών μεταφράσεων. Πολλά είπα τώρα. Ευχαριστώ πάρα πολύ για τα καλά λόγια. Είναι αλήθεια ότι μόλις χθες βγήκε στο διαδίστιο και γράφω τώρα και την διεύθυνση για να μπορούμε να τη δείξουμε και στη κάμερα για ποιον το δει το εφτάγλωσσο γλωσσάριο όρων της οικονομικής κρίσης. Εφτάγλωσσο γιατί περιλαμβάνει εκτός από ελληνικά, ισπανικά, ιταλικά, αγγλικά, γερμανικά, καλλικά και τουρκικά. Είναι από όλες τις κατευθύνσεις προς όλες τις κατευθύνσεις. Είναι πάνω από 900 όροι που αφορούν την κρίση που βιώνει η Ευρώπη και η Ελλάδα ειδικότερα και έγινε σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Ο κύριος Σίλ, ο Λαυσίλ ήταν ο εμπνευστής και ο συντονιστής της όλης της προσπάθειας. Επιστημονικός ομέγα υπεύθυνος έτσι. Ακριβώς. Είναι ελέκτορα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Συνεργαστήκαμε λοιπόν ομάδες γλωσσικά, εμείς τα ισπανικά το ανήλαβε το έργο, το τμήμα μας του διατηματικού μεταπτυχιακού μετάφρασης και διερμηνίας του Απιθήτα, που τρέχει το διευθύνει το γαλλικό διευθύνων τμήμα. Επισπεύδων είναι το αγγλικό και συμμετέχουμε εισότιμα ως ιταλικό και ισπανικό. Ακριβώς. Μέρος των σπουδών του. Ακριβώς. Συμμετείχαν οι φοιτήτρες του μεταπτυχιακού προγράμματος και συμμετείχαν επίσης και φοιτήτρες από το δικό μας το μεταπτυχιακό του ιταλικού, την κατεύθυνση της μετάφρασης και μπορώ να πω ότι είχε πάρα πολύ ενδιαφέρον. Ήταν μια δουλειά που κράτησε περίπου τρία χρόνια, δηλαδή παρατάθηκε και μετά το πέραστον σπουδών των ατόμων τα οποία συμμετείχαν στην όλη διαδικασία και είμαστε πολύ χαρούμενοι γιατί μας κρεμάσανε στο σελίδα του Πανεπιστημίου της Αθήνας του Καβουδιστριακού και στο Ιόνιο Πανεπιστημίου. Η διεύθυνση, το επίσημο όνομά του είναι ΕΦΤΑΓΛΟΣΟΒΛΟΣΑΡΙ ΟΡΟΝΤΗΣ ΕΙΚΚΟΝΟΜΙΚΙΣ ΚΡΙΣΗΣ και η διεύθυνση είναι αυτή. Όταν μπαίνει κανείς έναν ισπανικό όρο, υπάρχουν δεσμοί με όλους τους άλλους όρους, έτσι? Βρίσκει κανείς έξι μεταφράσεις του όρου αυτούς τις υπόλοιπες έξι όρους. Ωραία. Τα κείμενα που αποδελτιώθηκαν τα ξέρει αυτός που ψάχνει το λεξικό, δηλαδή υπάρχει παραπομπή? Πάρα πολύ καλή ερώτηση. Υπάρχει ένα κομμάτι του γλωσσαρίου αυτό, στο οποίο παρουσιάζονται όλα τα ηλεκτρονικές σελίδες, αλλά και οι εφημερίδες και τα λεξικά που αποδελτιώθηκαν. Οπότε, όποιος μας διαβάζει, όποιος ανατρέχει και ζητάει την μετάφραση σε εμάς, μπορεί να δει και τις πηγές τις οποίες εμείς με τη σειρά μας είχαμε ανατρέξει προκειμένου να βρούμε τις αποδόσεις αυτών των όρων. Άρα δεν πλουτίσατε μόνον με συμβατικό τρόπο, με τις ισοδυναμίες, την ελληνική μετάφραση για την κρίση. Όχι, πήγαμε και να μπήμα πιο πέρα. Πλουτίσατε το μεταφραστικό γραφείο του ατομικά εργαζόμενου μεταφραστή ή της επιχείρησης της μεταφραστικής με σώματα κειμένων. Ακριβώς. Άρα με υφολογία και φρασιολογία. Πολύ καλά το λέτε. Το λέτε πολύ καλύτερα από εμένα. Ακριβώς έτσι έγινε. Και νομίζω εκεί είναι και, όπως επίσης, εντάξει, έχει και πολλή βιβλιογραφία από άποψη λεξικών. Δεν είναι αμεληταίο το ότι εμφανίζονται έτσι σε ένα... Πολλά μαζί όλα τα σημαντικά λεξικά τα οποία συμβουλευτήκαμε από τόσες γλώσσες για να βγει αυτό το αποτελέσμα. Πείτε μου κατά τη γνώμη των φοιτητών, γιατί οι φοιτές είναι πολύ εκφραστικοί όταν κάνουν ομαδικές δουλειές, τι έχουν συνειδητοποίηση πως αποκόμησαν, τι αισθάνονται ότι κέρδισαν. Ναι αυτό θα ήταν ενδιαφέρον να τους ρωτήσουμε τους ίδιους. Εγώ κατηδύα μετά από τόσα χρόνια συνεργασίας έχω πολύ καλές φιλικές σχέσεις, δεν ξέρω αν μου λένε όλοι την αλήθεια. Αν ήταν συνεπείς, αν ερχόντουσαν πάντα, αν δούλεψαν πολύ. Σε αυτό το τομέα είμαι πάρα πολύ κανοπημένος, το ότι δουλέψαν και μετά το πέραστο σπουδό τους δείχνει ότι το κάναμε με πολύ μεγάλο κέφι, δυστυχώς αμυστή αυτό πρέπει να το πούμε, αλλά με πάρα πολύ μεγάλο κέφι και με απίστευτη συνέπεια γιατί ήταν μια δουλειά και απαιτητική και σκληρή και από ένα σημείο και πέρα δεν είχαν και κανένα βαθμολογικό όφελος να την κάνουν. Είχαμε πια δημιουργήσει δυναμική ομάδας και αυτό μας βοήθησε να το φέρουμε σε πέρα. Και όπως κάνετε πάντα, οι φοιτητές οι οποίοι αποτελούν ομάδες εργασίας διαδραστικής υπό τη διεύθυνσή σας, κάπου εντοπίζεται η μία ευθύνης της συμβολής τους, έτσι δεν είναι? Άρα είχαν τη χαρά της δημιουργίας και την αναγνώριση. Σαφέσατε αυτό, ήταν από την αρχή δεδομένο, οπότε θέλω να πιστεύω ότι το κλίμα ήταν και εξακολουθεί να παραμένει μεταξύ μας γιατί θα συνεργαστούμε προφανώς και σε άλλα πράγματα, εξαιρετικό. Ευχαριστώ πάρα πολύ. Εγώ ευχαριστώ. Χαίρομαι πολύ που σήμερα έχουμε μαζί μας και την κυρία Καπετανίδου. Η κυρία Καπετανίδου έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο τμήμα Ιταλικής Λόσης και Φιλολογίας. Έχει δίκεψη γλωσσολογίας και έχει πάρει μέρος σε πολλές ομάδες εργασίας για θέματα μεταφράσεις. Όχι βασική θεωρητική έρευνα, αλλά εφαρμοσμένη δουλειά πάνω σε πραγματικές μεταφράσεις κειμένων που χρησιμοποιούνται συχνά είτε στο χώρο της εκπαίδευσης είτε στο χώρο της οικονομίας είτε σε τεκμηριακά σύνολα όπως αυτά του αρχείου Παπάφη. Θα ήθελα σήμερα να μας περιγράψει μέσα σε τρία τέσσερα λεπτά σε βασικές γραμμές τι συνέβη όταν ψάχνανε να αποδελτιώσουν τη λέξη liberty και τη λέξη freedom σε κείμενα της Αγγλικής Αποικιοκρατίας εποχή δηλαδή που στην Αγγλία είχαμε τη βασίλισσα βικτορία και εποχή που άλλο πράγμα ήταν η ελευθερία και άλλο πράγμα ήταν το δικαίωμα σε χρόνους που στην Ελλάδα ακόμα το μόνο που έμενε ήταν το ελευθεριά ή το ελευθερία ή το ελευθέριος χώρα. Ελευθεριός χώρα με την έννοια χώρα η οποία έχει τη δική της ανεξαρτησία. Ωραία, να σε ευχαριστώ και εγώ από την πλευρά μου, τη Διά Κασάπη που ήσασταν και καθηγήτριά μου και μέντορας και κάναμε και πολλές έρευνες μαζί με τη δική σας καθοδήγηση. Μία από αυτές λοιπόν ήταν και αυτή που κάναμε με το αρχείο στο Παπαφείο όπου καταρχήν είχαμε να κάνουμε με κάποια αρχεία τα οποία ήταν πολύ δύσκολα προβοσβάσιμα για τον καθένα και ήταν πολύ σημαντικό το ότι μπορέσαμε και μπήκαμε σε αυτά τα αρχεία τα πρωτότυπα τα οποία να σημειώσουμε όμως μπορούν να υπάρχουν και για το ευρύ κοινός η ηλεκτρονική μορφή. Έτσι ο καθένας μπορεί να μπεί και να δει μέσα κείμενα παλαιότερα και εμείς τα κάναμε φυσικά έχοντας την ηλεκτρονική τους μορφή και έτσι είδαμε δύο όρους της εποχής, όπως είπατε, το liberty και το freedom κατά πώς το εννοούσαν εκείνη την εποχή στις εμπορικές επιστολές και ήταν μια ομάδα εργασίας πέντε ατόμων είχαμε πάρει όλα τα κείμενα της εποχής τα οποία αναφερόταν η λέξη liberty freedom μετά από αναζήτηση στο ηλεκτρονικό αρχείο που κάναμε έτσι λοιπόν καταλήξαμε σε διαφορετικούς όρους όσα αναφορά το liberty και το freedom της εποχής άλλες φορές η λέξη liberty ήταν μεταφρασμένη ως θάρρος με την έννοια του παίρνω το θάρρος για να σας μιλήσω για ένα θέμα ακριβώς με την έννοια της τόλμης, τολμώ να κάνω αυτό επιτρέπω στον εαυτό μου να κάνει αυτό ακριβώς, ακριβώς, την άλλη φορά για να ζητήσει κάποιος την άδεια ή για να δώσει την άδεια έτσι ώστε να γίνει κάποια πράξη έχουν γίνει και αντίστοιχοι πίνακες σύμφωνα με τη δουλειά που κάναμε που ανακοινώθηκαν σε συνέδριο ακριβώς, το οποίο έγινε στα πλαίσια του Εμιούνι Σάμεσκου και ήταν διεθνές υπό την αιγίδα του Ευρωμεσογειακού Πανεπιστημίου ακριβώς, ακριβώς, το καλοκαίρι του 2012 πολύ ωραία και αυτά θα ανακοινωθούν φέτος τώρα πριν τον Ιούνιο εντός Ιουνιού στο περιοδικό, στο ITI ακριβώς, γιατί όλοι υπάρχουν στα πάντα για να αναφέρουμε πως είναι αυτό που θα το δουν τελικά στην μορφή του περιοδικού υπάρχουν όλα τα στοιχεία που αναφορούν την επιστολή όλα τα εξοκλωστικά στοιχεία έτσι ώστε να καταλαβαίνει ο αναγνώστης, ο ερευνητής το πλαίσιο μέσα στο οποίο γράφτηκε η επιστολή υπάρχει ακριβώς η παραπομπή όπου αναφέρεται μέσα η λέξη liberty, freedom, αντίστοιχα είναι προσβάσιμα τα κείμενα από το αρχείο ακριβώς, ακριβώς, τα πάντα είναι προσβάσιμα από το αρχείο αν κάποιος δηλαδή στο Google πλητρολογήσει αρχείο, παπάφι, απευθείας θα του βγάλει το link για να μπορέσει να διαβάσει οποιαδήποτε επιστολή και στην αρχική της μορφής καναρισμένη και στη συνέχεια μεταφρασμένη μετά υπάρχει στον πίνακα θα υπάρχει μετάφραση του αποσπάσματος και τελικά είναι η λογική απόδοση του όρου χρησιμοποίησατε λεξικά? χρησιμοποίησαμε περισσότερο ηλεκτρονικά εργαλεία χρησιμοποίησαμε επίσης ανατρέχοντας σε σώματα κειμένων παλαιότερων εποχών για να δούμε τελικά να επιβεβαιώσουμε την επιλογή της με τη μεταφραστική μας επιλογή ως θάρρος ή ως ελευθερία ή ως δικαίωμα ή ως άδεια εξογλωσσικό περιβάλλον των κειμένων εξογλωσσικό περιβάλλον για να μπορεί να είναι κατανοητό όπως πούμε και τον ερευνητή τον αναγνώστη το απόσπασμα του τεκμηρίου όπου υπάρχει λέξη liberty αντίστοιχα ή freedom η μεταφράση του απόσπασματος και η εννοιολογική απόδοση του όρου όπως είπαμε για τις άλλες περιπτώσεις είχε την έννοια του θάρου πόσες σημασίες τελικά εντοπίσατε εντοπίσαμε τέσσερις σημασίες για το freedom για το liberty με την έννοια του θάρου, της άδειας, της ελευθερίας και του δικαιώματος και το freedom το freedom είχε περισσότερο την έννοια της ελευθερίας της θεσμικής αυτής των κρατών και λοιπά ο όρος liberty ήταν αυτός που έπαιρνε διάφορες εννοιολογικά, έπαιρνε διαφορετικούς προσδιορισμούς αν θυμάμαι καλά και θρησκευτική ελευθερία υπήρχε μέσα στον όρο liberty ενώ το freedom ήταν πιο περιορισμένο εννοιολογικά στον ενικό ή στον πληθυντικό αυτά όλα μεταφράζονται ελληνικά αυτά στον ενικό στον ενικό μάλιστα δεν έχει την έννοια του ελευθερίες του λόγου και τα λοιπά είναι όλα ελευθερία, δικαίωμα, άδεια μπορείτε να μας διαβάσετε δύο παραδείγματα που να έχουν διαφορετική σημασία για παράδειγμα οι όροι liberty βέβαια λοιπόν έχουμε ένα παράδειγμα όπου ο όρος liberty παίρνει τη σημασία του δικαιώματος αφορά ένα έγγραφο που είναι μια συμφωνία μίστοσης όπου οι εκμιστοτές είναι οι βρετανικές κυβερνητικές αρχές που αντιπροσωπεύονται από τον ισπράκτορα αφόρων ακινήτων στη Μάλτα το κειμενικός τύπος είναι ένα συμβόλιο λοιπόν δεν είναι ξεκάθαρο ποιο είναι ακριβώς τα όνομα των συγγραφέων και του παραλήπτη και η μερομηνία παραγωγής του είναι τον Οκτώβριο του 1858 έτσι λοιπόν το απόσπασμα στα αγγλικά λέει the collector shall be at liberty in declaring that he is willing to dissolve the contract in any of the cases where he has the power of so doing και τι σημαίνει εδώ το liberty εδώ λοιπόν το liberty έχει την έννοια του δικαιώματος οπότε μεταφράστηκε το συγκεκριμένο απόσπασμα ο ισπράκτορας έχει το δικαίωμα να δηλώσει ότι επιθυμεί να πάει στο συμβόλιο άλλη τώρα μετατόπιση άλλη μετατόπιση να πάμε σε κάτι που είναι τελείως διαφορετικό με την έννοια της πρωτοβουλίας ωραία να το ακούσουμε εδώ μιλάμε πάλι για εμπορική αλληλογραφία εγγυμενικός τύπος είναι μια επιστολή ο συγγραφέας είναι ο Holds Far and Corporation είναι μια εταιρεία το παραλήπτης είναι ο ίδιος ο Ιωάννης Παπάφης και η ημερομηνία παραγωγής του 1850 εδώ λοιπόν στο σημείο λέει ότι we have however taken the liberty to return for further corrections etc. και τι σημαίνει εδώ οπότε εδώ πέρα έχει την έννοια της πρωτοβουλίας να είναι ότι οι χειρόγραφες περιγραφές θα βρεθούν πιστεύουμε επαρκώς ολοκληρωμένες έχουμε ωστόσο πάρει την πρωτοβουλία να κρατήσουμε για περισσότερες διορθώσεις την περιγραφή των κεντρικών γενικών και οριζόντων διαχωριστικών πλαισίων άλλη σημασία άλλη σημασία έχει την έννοια της άδειας και όπου εδώ πέρα μιλάμε για ένα και βλέπουμε κιόλας ότι κάθε περίπτωση τα εξογλωσικά στοιχεία είναι διαφορετικά και το πλαίσιο εδώ μιλάμε για ένα προσωπικό θέμα οικονομικό ο Παπάφης ζητάει από τον Κοκός Σκαραμαγκά να το επιστρέψει 250 σκούδα έναν κύμα της εποχής που τύχε δανείς του παρελθόν είναι πάλι μια επιστολή ο συγγραφέας σε αυτήν την περίπτωση είναι ο Ιάννης Παπάφης και ο παραλίτης όπως πούμε είναι ο Κοκός Σκαραμαγκάς με ημερομηνία παραγωγής 711 του 1845 και λέει λοιπόν ότι η κυβέρνηση αποφάσισε να ιδρύσει μια εθνική τράπεζα με τις βασικές έδρες να είναι στη Φλωριντία και εδώ με καταστήματα στις άλλες πόλεις στην Τοσκάνη με κεφάλαιο 8 εκατομμύρια λίρες και άδεια να εκδώσει χαρτονομίσματα για 24 εκατομμύρια στα αγγλικά λέγε λοιπόν ότι capital 8 millions of liras with liberty πάρα πολύ σημαντικό είναι πολύ σημαντικό να μπορούν να βλέπουν οι φοιτητές μας ότι ανάλογα με τα κείμενα στα οποία φιλοξενούνται οι λέξεις και οι όροι αλλάζουν οι σημασίες και δεν μπορούμε να μελετήσουμε ποτέ ένα κείμενο αν δεν ξέρουμε και το ιστορικό πλαίσιο και τις οντολογίες που υπάρχουν πίσω από τις ορολογίες ευχαριστούμε πάρα πολύ εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ και καλή συνέχεια σήμερα μιλάμε για λεξικά μιλάμε από το πρωί συνέχεια για λεξικά και θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό τουλάχιστον μερικά παραδείγματα λεξικών να τα δούμε μαζί αυτό είναι ένα λεξικό λεξικογραφίας ξεκινάω επίτηδες με αυτό αν θες ξεφύλησέ το τι βλέπουμε βλέπουμε όρους βλέπουμε από κάτω ερμήνευμα το άρθρο κάθε λήματος οι όροι που βλέπουμε έχει περιγραφεί σε αγγλική γλώσσα αυτό το λεξικό δεν χρησιμοποιείται για να κάνουμε μετάφραση μέσα στην τάξη αυτό το λεξικό χρησιμοποιείται για ερευνητές που δεν κάνουνε μετάφραση αλλά που γράφουνε έρευνες βασικές και εφαρμοσμένης κατηγορίας πάνω στα λεξικά και αυτή τη στιγμή συναντούν την ανάγκη στα ελληνικά όταν διαβάζουν ξένη βιβλιογραφία σε ένα διδακτορικό να την περιγράψουν ελληνικά αλλά δεν υπάρχει στα ελληνικά ίδια ορολογία άρα αναγκαστικά βλέπουν τον όρο, βλέπουν την περιγραφή κατανοούν την σημασία που κρύβει ο όρος και προσπαθούν μετά να εισαγάγουν τον όρο μεταφρασμένο στην ελληνική γλώσσα δεν είναι δεδομένο ότι κάθε φορά που μεταφράζουμε για τις ανάγκες μιας εργασίας έναν όρο ότι αυτός θα επικρατήσει μετά στην ελληνική επιστημονική κοινότητα αναγκαστικά για να επικρατήσει ένας όρος που έχει μεταφραστεί θα πρέπει να παγιωθεί με την ίδια μορφή από διαφορετικούς επιστήμονες να ακουστεί με την ίδια μορφή σε συνέδρια να γραφτεί με την ίδια μορφή σε περιοδικά επομένως κάθε φορά που μεταφράζει ένας άνθρωπος ακόμα και περιστασιακά έναν ειδικό όρο από μια ειδική επιστημονική περιοχή δεν σημαίνει ότι τον εισάγει στην ελληνική για να επικρατήσει αυτός ο όρος μετά η κοινωνία θα επιλέξει τι θα γίνει αυτά ως προς τα ειδικά λεξικά εδώ μέσα στη βιβλιοθήκη έχουμε ειδικά λεξικά μορφολογίας, σύνταξης, λεξικογραφίας, όλων των επιπέδων γλωσσολογικής ανάλυσης μεταφρασεολογίας το οποίο είναι κιόλας επικειρωμένο από την UNESCO που συνέχεια μέσα στα μαθήματα κοιτούσαμε και ξεφυλίζαμε τέλεις δεν υπάρχει στα ελληνικά για όλους τους όρους έχουν κάνει όμως φλώρος και γραμμενίδης μετάφραση των περισσότερων όρων στα ελληνικά αλλά θέλει ακόμα πάρα πολύ προσπάθεια για να περάσουν όλοι οι όροι του ειδικού λεξικού μεταφρασεολογίας στην ελληνική γλώσσα Αυτό τι είναι? Αυτό είναι νέων ορθογραφικών ερμηνευτικών λεξικών Ωραία! Η ορθογραφία είναι κάτι που πηγαίνει με τις εποχές και μόνο που βλέπουμε εδώ καθαρεύουσα σημαίνει ότι δεν είναι η σημερινή ορθογραφία αυτή που θα συναντήσουμε εδώ Χρειάζεται ο μεταφραστής ορθογραφικό λεξικό? Σίγουρα χρειάζεται Και μπορεί να επαναπαύεται μόνο στην αυτόματη ορθογραφία που έχουν τα διάφορα προγράμματα, τα software? Καλύτερα όχι Δεν μπορεί να επαναπαύεται γιατί υπάρχουν όροι που δεν έχουν αποθηκευτεί στη μνήμη του software Υπογραμμίζονται λέξεις χωρίς να είναι πάντοτε λάθος και δεν μπορεί πάντοτε ένα software να προβλέψει λέξεις που χρονολογικά το ξεπερνούνε Δηλαδή αν κάτι έχει εκδοθεί σαν software το 2003 και μία λέξη εισάγεται ή δημιουργείται για κάποιες ανάγκες επικοινωνιακές Μετά το 2003 Αυτό δεν υπάρχει μέσα στο software Και θα τη βγάλει λάθος Και θα τη βγάλει λάθος Άρα κάθε μεταφραστής θα πρέπει να έχει πολλά ορθογραφικά λεξικά Ειδίως αν ασχολείται διαχρονικά με τα κείμενα και δεν μεταφράζει μόνο κείμενα της δεκαετίας του Να το πάρουμε αυτό να δούμε κάτι άλλο Αυτό τι είναι? Συνώνυμοι ή κοντράριοι Είναι δηλαδή τα συνώνυμα και τα αντώνυμα της ιταλικής Γιατί χρειάζονται στον μεταφραστή τα αντίθετα? Τα αντώνυμα που είπες Γιατί χρειάζονται? Αυτό δεν το ξέρουμε Χρειάζονται γιατί οι άνθρωποι καταλαβαίνουμε καλύτερα μέσα από ακραίες αντιθέσεις Κάθε φορά που ένας μεταφραστής ψάχνοντας τα λεξικά για την ερμηνεία ενός όρου Δεν μπορεί να καταλήξει σε ένα συμπέρασμα Αυτό είναι φυσιολογικό πρώτον γιατί δεν ξέρουμε όλες τις λέξεις κάθε ξένης γλώσσας Που είναι γλώσσα μας εργασίας Πολλές φορές αν δεν ξέρουμε μία λέξη και δεν ξέρουμε και το περιβάλλον των κειμένων Από το οποίο προήλθε αυτή η λέξη Δεν μπορούμε να καταλάβουμε ούτε το λεξικό το μονόγλωσο τι λέει Τότε το μόνο που μπορεί να μας βοηθήσει να οδηγηθούμε σε ένα συμπέρασμα είναι ένα λεξικό αντιθέτων Τα λεξικά αντιθέτων μέσα από ομάδες αντιθέτων που δίνουν για κάθε λέξη Μας οδηγούν στο να κατανοήσουμε σημασίες που μέσα από μία πρώτη αναζήτηση σε ένα λεξικό δεν υπάρχουν Επομένως κάθε μεταφραστής χρειάζεται πρόσβαση σε λεξικά αντίθετων Και σίγουρα και τα συνόνωμα μας βοηθούν πάρα πολύ Μας βοηθούν όχι τόσο πολύ όσο τα αντίθετα Όταν είναι πολύ δύσκολο να επιλέξουμε πώς θα παγιώσουμε μία μεταφραστική μονάδα στη γλώσσα στόχο Τότε το μόνο λεξικό που μπορεί πραγματικά να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο σε μια τέτοια έντεση μεταφραστική είναι το λεξικό των αντιθέτων Να δούμε λίγο αυτό Θα τα αφήσουμε τα αλευταία τα ελληνικά Για να δούμε λίγο εδώ τι γίνεται Εμπορική όρη, τραπεζική όρη, οικονομική φορολογιακή, τελονιακή, διοικητικής οργάνωσης κλπ Αυτό το χρειαζόμαστε γιατί στην αγορά εργασίας το πιο συχνό που μπορεί να κάνει ένας μεταφραστής είναι Ή να μεταφράσει κάτι διοικητικό ή να μεταφράσει κάτι οικονομικό Συνήθως συναλλαγές οικονομικές είναι αυτές που φέρνουν έναν μεταφραστή στην ανάγκη να χειριστεί ως γλώσσες εργασίας την ιταλική και την ελληνική Ναι οπότε και αυτό είναι πολύ σημαντικό για να δουλέψει μεταφραστής Είναι πάρα πολύ σημαντικό Είναι λεξικό ορολογίας Είναι λεξικό ορολογίας, είναι ειδικό λεξικό επομένως Αυτό τι είναι Αυτό είναι του Τζανικέλη Τι είναι όμως Η πρίμο Τζανικέλη τι είναι Από ό,τι βλέπω αυτό είναι για παιδιά μάλλον Είναι για παιδιά Είναι δηλαδή βασικό λεξιλόγιο Σε φίλησε το Ποιο είναι το χαρακτηριστικό του Το χαρακτηριστικό του Τζανικέλη τα λεξικά Επειδή έχω κι εγώ ένα σπίτι είναι ότι δείχνει και πολλές εικόνες Έχει δηλαδή και εικονογραφία Ωραία ένα έχει εικονογραφία Δεύτερο για να δούμε λίγο πως ερμηνεύονται εδώ οι όροι Για παράδειγμα Φακίνο Σε ένα παραμύθι ιταλικό Ένας δάσκαλος που δουλεύει σε μία τάξη ιταλικής για παιδιά του δημοτικού Μπορεί να συναντήσει τη λέξη Φακίνο Την ξέρει ο δάσκαλος δεν την ξέρουν οι μαθητές του Λοιπόν τι γίνεται εδώ πέρα Φακίνο Αυτή τη φρασεολογία για να ερμηνεύσουμε το Φακίνο Δεν θα τη βρούμε ποτέ σε ένα μεγάλο λεξικό Ούτε καν σε ένα λεξικό μεσαίου μεγέθους Άρα για έναν άνθρωπο που δεν ξέρει ιταλικά πάνω από βήτα ένα Αυτό είναι ένα λεξικό που μπορεί να του ανοίξει δρόμους κατανοήσεις Πολύ μεγαλύτερους, πολύ ευρύτερους από αυτούς που φαντάζεται Όταν χρησιμοποιεί ένα δίγλωσο ιταλοελληνικό λεξικό Και τα λέει με πολύ απλά λόγια έτσι ώστε να τα καταλάβει και ένα παιδί Μπράβο Σίγουρα για κάποιον ο οποίος δεν έχει το επίπεδο αυτό που είπατε Δηλαδή είναι πιο χαμηλά από το βήτα ένα Για έναν άνθρωπο που είναι εκεί γύρω στο βήτα ένα αυτό είναι πάρα πολύ χρήσιμο Αυτά τα δύο σε τι μοιάζουν? Αυτά τα του Τζανικέλλα και τα δύο? Ναι Λοιπόν αυτό είναι το μηνόρε Ναι Ποια είναι η διαφορά με αυτόν? Αυτό είναι το μεγάλο Αυτό είναι το μεγάλο Λεξικό μεγάλου μεγέθους και το μικρό αντίστοιχό του Αυτό σίγουρα, αυτό είναι για Αυτό είναι χρήσιμο για φοιτητές που πηγαίνουν στο μάθημα να κάνουν μετάφραση Και δεν μπορούν να κουβαλάνε πολύ βαριά λεξικά Αντιθέτω σε αυτό είναι πολύ χρήσιμο να το έχει κάνει στο γραφείο του Για να μπορεί να δουλεύει με άνεση Όταν έχει δυσκολίες να παγιώσει μία λέξη ιταλική στα ελληνικά Για να μπορέσουμε να παγιώσουμε σωστά μία λέξη ιταλική στα ελληνικά Όπως έλεγε και ο πατήρ Μίλιος όταν μιλούσε για τη διατριβή του Τι χρειάζεται να κάνουμε Χρειάζεται να ψάξουμε στα λεξικά παραδείγματα χρήσεως Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε πως ακριβώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε μέσα από τη χρήση Έναν όρο που μας απασχολεί πάρα πολύ Εδώ υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα χρήσεως Για να δούμε λίγο Εδώ ναι, εδώ ναι, για παράδειγμα Πάμε να δούμε έναν τυχαίο όρο για να μην ψάχνουμε έτσι Γκομφιάρε τώρα, δεν βλέπω αυτόν τον τυχαίο όρο, γκομφιάρε Λοιπόν, βέρβο τρανζιτίβο Δηλατάρε κομφιάτο, φουσκώνω κάτι δηλαδή με την αναπνοή μου Θα μπορούσε να είναι λεγκόμε διούνα μπιτσικλέτα, θα μπορούσε να είναι ηλβέτρο Για να κάνουμε μία αμπούλα, για να κάνουμε μία κανάτα, για να κάνουμε μία λάμπα, για να κάνουμε ένα βάζο Κατεπέκταση χρησιμοποιείται σαν αουμεντάρε ηλβολούμε Επομένως όταν... όχι, ηλβολούμε τον όγκο Δεν μπορεί να πάει σε ήχο, ανήκει σε μία ομάδα που πάντοτε έχει να κάνει με μεγέθη Δεν μπορεί να πάει σε ήχο Λοιπόν, άρα τι έχουμε Έχουμε παραδείγματα χρήσεως που μας επιτρέπουν να καταλάβουμε πώς θα μεταφράσουμε τον κομφιάρε αν το συναντήσουμε σε ένα κείμενο, στην ελληνική γλώσσα Αυτό δεν υπάρχει στα δίγλωσα λεξικά, ούτε στα μικρά λεξικά Για να δούμε εδώ τον κομφιάρε Κομφιάρε λοιπόν Α, κομφιάρε Τίποτα, είναι πάρα πολύ περιορισμένο Έχει και εδώ παραδείγματα αλλά είναι σαφώς λιγότερο Είναι πάρα πολύ περιορισμένο, άρα δεν κάνει για έναν μεταφραστή που δουλεύει στο γραφείο του για τελική μορφή μετάφρασης Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, είναι με εικόνες Είναι για ανθρώπους βεβαίως αυτό είναι πολύ σημαντικό Τα λεξικά που έχουν εικονογράφηση σε κάθε λήμα τους χρειάζονται όταν μεταφράζουμε σε μία γλώσσα που την ελέγχουμε παθητικά Συγγνώμη, όταν μεταφράζουμε από μία γλώσσα που την ελέγχουμε παθητικά Ένας μεταφρασής μπορεί να μεταφράζει ενεργητικά, δηλαδή από και προς, ιταλικά, ελληνικά, ισπανικά Μπορεί όμως παθητικά να μεταφράζει από γαλλικά ή από πορτογαλικά Όταν έχεις παθητική εποπτία σε μία γλώσσα εργασίας, για να μην κάνεις λάθη, χρειάζεσαι έξω από το γλωσσικό κόσμο, εικόνες του κόσμου Αυτές, λοιπόν, τις εικόνες μόνο σε ένα εικονογραφημένο λεξικό μπορούμε να τις βρούμε Είναι απίστευτο αυτό το λεξικό Καταπληκτικό είναι, όχι απίστευτο, καταπληκτικό Αν το παίρνει κάμερα, δηλαδή είναι απίστευτο Είναι καταπληκτικό Όταν έχεις παθητική γνώση μίας γλώσσας, έχεις τις εικόνες του κόσμου που αντιστοιχούν σε κάθε λέξη που αλλιώς δεν μπορείς να ορίσεις μες στο νου σου, στον ειτικό σου λεξικό Δηλαδή τα πράγματα σταματούν σε αυτά που έχεις αποθηκεύσει, σε αυτά που ξέρεις Επιπλέον να πούμε εδώ ότι το συγκεκριμένο εικονογραφημένο λεξικό δεν το έχει αφαβητικά Δηλαδή τα έχει ανακατηγορία Έτσι πρέπει Ναι Γιατί και μέσα στο μυαλό μας ακόμα τα πράγματα πηγαίνουν κατά ομάδες Για παράδειγμα λέει ξύρεσμα εδώ Ωραία Και η γιαγιά Ωραία Δερμάτινα ήδη και έχει δερμάτινα Σύμφωνοι θα τα ξεφυλήσουμε μόνοι μας κάποια άλλη στιγμή Αυτό τι είναι, είναι λεξικό που χρησιμοποιείται για τα νέο ιταλικά Είναι δηλαδή οι λέξεις που μπήκαν στην ιταλική γλώσσα από τους ίδιους τους Ιταλούς Και έχουν να κάνουν με την πολιτική αρθρογραφία Μετά το 70, μετά το 77 όταν πια έχουμε τη δολοφονία του Άλντο Μόρο Αρχίζει να εισάγεται στην ιταλική γλώσσα ένα πλήθος από νεολογίες Στην πολιτική συζήτηση Εδώ είναι μόνο λέξεις που μπήκαν στην πολιτική δημοσιογραφία Στον λόγο δηλαδή, τον πολιτικό, τον δημοσιογραφικό Μετά το 80 Το ίδιο είναι και αυτό από άλλον εκδοτικό οίκο Και έχουμε επίσης ένα λεξικό που πρέπει να το τιμούμε Αυτό το λεξικό το συνέταξε μία συνάδερφα όχι μόνος η οποία δεν ζει αυτή τη στιγμή Η Ρακέλα η Μάτσα Και είναι όλες οι παρημίες της ιταλικής γλώσσας με ελληνική μετάφραση Αυτά φέρνουν δυσκολίες στον μεταφραστή Και τα κλασικά λεξικά κοινής νεοελληνικής Τα οποία τα χρησιμοποιούμε όταν έχουμε ένταση μεταξύ μας Τη συζήτηση, όταν διορθώνουμε μια μετάφραση Και θέλουμε να βρούμε το συνώνυμο που ταιριάζει Έχουν παραδείγματα χρήσεως Τα λατινικά Να ρωτήσω κάτι από τα ελληνικά λεξικά Όχι δεν θα το ρωτήσεις Ετοιμάζεσαι να ρωτήσεις κάτι που δεν είναι σωστό Ο καθένας διαλέγει το λεξικό Κατάλαβα ότι θέλω να ρωτήσεις Όχι δεν θα το ρωτήσεις Γιατί έτσι και λιώς ο καθένας διαλέγει το λεξικό Το οποίο χρειάζεται για τα κείμενα που μεταφράζει Αυτό είναι πολύ καλό Όπως ακριβώς και το άλλο το λεξικό της λεξικόγραφίας Για ορολογία λογοτεχνίας Αυτό είναι πάρα πολύ καλό για εγκυκλοπεδικό λεξικό Επιτρέπει δηλαδή στο μεταφραστή Όταν δεν ξέρει την ιστορία, το ιστορικό πλαίσιο Να έχει μια πολύ σύντομη εικόνα Για αυτά που ψάχνει να μεταφράσει Όχι μόνο για τέχνης και ιστορία Είναι και για δικαιοποτηλέκτυο Για τα πάντα Και αυτό είναι πάρα πολύ καλό Εγκυκλοπεδικό λεξικό επίτομο Και αυτό είναι λεξικό της διαλέκτου της Βενετίας Υπάρχουν στην ιταλική γλώσσα Λεξικά από διάφορες διαλέκτους Χρειάζονται κυρίως όταν κάνουμε υποτιτλισμό Σε ταινίες του ιταλικού νεοριαλισμού Γιατί εκεί υπάρχει διάλεκτος Αυτά ήθελα να πω Πενήντα Και επιπλέον και αν έχεις να μεταφράσεις κάποιο βιβλίο Το οποίο έχει γραφτεί σε συγκεκριμένη διάλεκτο Σου χρειάζεται σίγουρα ένας πολιτισσικός Σου χρειάζεται και όταν μεταφράζεις γκολντόνι Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά Στη διάλεκτο δηλαδή με την ιταλιανό στάντερ Ωραία Επομένως σας ευχαριστώ για το σημερινό μάθημα Και θα τα πούμε ξανά στο επόμενό μας μάθημα Με ένα άλλο θέμα πάλι πάνω στη μετάφραση