Αλήθεια ή ψέμα στο διαδίκτυο (SaferInternet4Kids- Ελληνικό Κέντ. Ασφαλ. Διαδικτ., 2023)
: Γεια σας, παιδιά! Είμαι η Αθηνά, από το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου. Ίσως κάποιοι να με ξέρετε από το παραμύθι στο οποίο μαθαίνω στη γιαγιά μου πώς να είναι ασφαλής το διαδίκτυο με απλά λόγια. Στο Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου προσπαθούμε να κάνουμε το διαδίκτυο ένα πιο ασφαλές και όμορφο μέρος για παιδιά και μεγάλους. Σήμερα, εγώ κι εσείς θα δούμε πώς να μένουμε ασφαλείς το διαδίκτυο. Δεν θα τα πω με όλα βέβαια, αλλά είναι μια καλή αρχή. Είστε έτοιμοι? Πάμε να ξεκινήσουμε! Θα μιλήσουμε μαζί λοιπόν για την αλήθεια. Τι είναι η αλήθεια στο διαδίκτυο, άραγε? Για σκεφτείτε! Είμαι σίγουρη ότι σκεφτείκατε πολλά πράγματα. Η αλήθεια, παιδιά, σχετίζεται με τις διαδικτυακές πληροφορίες, όπως για παράδειγμα, το κατά πόσο μπορούμε να πιστέψουμε διάφορες ιστοσιλίδες που επισκεπτόμαστε στο διαδίκτυο. Άρα, υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να μάθουμε για αυτήν τη μεγάλη λέξη από α. Αλλά, για να σας βοηθήσω λίγο παραπάνω. Θα ήθελα λοιπόν να μάθω, τι σας αρέσει να ανακαλύτετε όταν είστε στο διαδίκτυο. Έχετε μερικά δευτερόλεπτα για να το σκεφτείτε. Σίγουρα, υπάρχουν πολλά που θα σκεφτείτε και αυτό είναι που κάνει υπέροχο το διαδίκτυο. Ποιες άλλες λέξεις μπορείτε να σκεφτείτε που σημαίνουν το ίδιο όπως και η αλήθεια. Σας δίνω και πάλι μερικά δευτερόλεπτα. Λοιπόν, ίσως να σκέφτηκες λέξεις όπως σωστό, έγκυρο, έμπιστο, αξιόπιστο. Όλες σημαίνουν το ίδιο με τη λέξη αλήθεια. Α, έχω ακόμη μια ερώτηση. Μπορούμε να εμπιστευτούμε όλες τις πληροφορίες που βρίσκουμε στο διαδίκτυο. Είτε αυτή η πληροφορία είναι κάτι που βλέπουμε, είτε κάτι που διαβάζουμε, είτε κάτι που παρακολουθούμε. Σίγουρα όλοι και όλες θα συμφωνήσουμε πως δεν είναι αληθινά όλα όσα βρίσκουμε στο διαδίκτυο. Είμαι σίγουρη πως ήδη έχετε κάποια παραδείγματα στο μυαλό σας. Μπορείτε να περιγράψετε όσα πιο πολλά παραδείγματα από αναξιόπιστες πληροφορίες έχετε βρει στο διαδίκτυο. Μπορείτε να τις πείτε στο διπλανό ή τη διπλανή σας. Έχετε μερικά δευτερόλεπτα για να συζητήσετε. Τι σκεφτήκατε λοιπόν? Έχω σκέφτηκα κάποια. Για παράδειγμα, μενικές φορές βλέπω φωτογραφίες που είναι επεξεργασμένες και φαίνονται τέλειες. Ενώ δεν ήταν έτσι στην αρχή, πολλές φορές μου εμφανίζονται διαφημίσεις που υποστηρίζουν πως έχω κερδίσει σε διαγωνισμούς μεγάλα βραβεία, όπως διακοπές ή πως πρόκειται να κερδίσω πολλά χρήματα αλλά χωρίς ποτέ να έχω δηλώσει συμμετοχή σε κανένα διαγωνισμό. Πολύ παράξενο πράγματι. Μερικές φορές επίσης κάποιες ειδήσεις φαίνεται να υπερβάλλουν ή να περιγράφουν διαγωνότα τα οποία φαίνονται κάπως περίεργα. Σίγουρα θα έχετε σκεφτεί κι εσείς κάποια παραδείγματα. Είναι πολύ καλό που έχετε ήδη αρχίσει από μόνοι κι από μόνοι σας να εντοπίζετε τι δεν μπορείτε να εμπιστευτείτε στο διαδίκτυο, γιατί τώρα θα πρέπει να σκεφτούμε τι μπορεί να είναι αξιόπιστο και ασφαλές στο διαδίκτυο. Θέλω λοιπόν να φανταστείτε πως πρόκειται να κάνετε μια εργασία σχετικά με τις χελώνες. Ξέρετε τι είναι οι χελώνες έτσι. Είναι εκείνα τα ζώα που έχουν ένα μεγάλο καβούκι για σπίτι, το κουβαλάνε πάνω στο σώμα τους και μένουν στη στεριά ή και στη θάλασσα. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να σκεφτείτε τι ξέρω ήδη για τις χελώνες. Ίσως να έχετε δει κάποιο πρόγραμμα στην τηλεόραση για αυτές ή να έχετε διαβάσει κάτι σε κάποιο βιβλίο. Τι ξέρετε λοιπόν σχετικά με το τι τρώνε ή με το που ζούνε ή με το πώς μοιάζουν εξωτερικά. Ίσως να γνωρίζετε κάτι για τη συμπεριφορά τους ή για τις συνήθειές τους στη φύση. Σκεφτείτε λοιπόν κάποια πράγματα για αυτές. Πάρτε τον χρόνο σας. Τώρα, ας φανταστούμε πως θα ξεκινήσετε τη διαδικτυακή σας έρευνα για να κάνετε μια εργασία. Πληκτρολογείτε λοιπόν στη μηχανία αναζήτησης της λέξης «πληροφορίες για χελώνες» και η έρευνα σας ξεκινά. Μπαίνετε σε μία από τις ιστοσελίδες που σας εμφανίζονται και βρίσκετε τις παρακάτω πληροφορίες. Οι χελώνες είναι τα πιο γλυκά ζώα στον κόσμο. Οι χελώνες είναι πολύ αργιές. Τους αρέσει να κοιμούνται πολύ. Κοιμούνται μέχρι 30 ώρες την ημέρα. Το καβούκι τους, επειδή είναι σκληρό, δεν τις προστατέπει από τις επιθέσεις άλλων ζώων. Τώρα θυμίσου, δεν είναι όλα αξιόπιστα στο διαδίκτυο. Πώς, λοιπόν, μπορούμε να γνωρίζουμε αν όλα όσα διαβάσαμε είναι αξιόπιστα και αν μπορούμε να εμπιστευτούμε τη συγκεκριμένη σελίδα? Χρησιμοποιώντας όλα όσα ήδη γνωρίζουμε για τις χελώνες και σκεπτόμενοι και σκεπτόμενες προσεκτικά τα όσα διαβάσαμε, θέλω να αποφασίσετε ποιες πληροφορίες από αυτές που διαβάσαμε μαζί ήταν αξιόπιστες και ποιες δεν σας φαίνονται και πολύ σωστές. Αν είναι κάποιος συνήλικας κοντά σας, συζητήστε το μαζί του. Μπορείτε να σταματήσετε το βίντεο για λίγο εδώ και να το σκεφτείτε καλύτερα. Αφού πήρατε τον χρόνο σας, πάμε να δούμε κάποιες πληροφορίες που είναι σωστές και ποιες μπορεί να είναι λάθος. Η πρώτη πρόταση είναι λάθος. Πρόκειται για την προσωπική γνώμη αυτού που το έγραψε. Δεν είναι γεγονός. Η δεύτερη είναι αληθινή. Οι χελώνες κινούνται πολύ αργά. Η τρίτη δεν είναι αξιόπιστη. Υπάρχει υπερβολή και ψέμα στην πληροφορία που διάβασες. Δεν θα γινόταν κάποιο ζώο να κοιμάται τόσο αφού η μέρα έχει 24 ώρες και όχι 30. Η τέταρτη δεν είναι αξιόπιστη. Στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο. Οι χελώνες προστατεύονται με το καβούκι τους από άλλα ζώα επειδή είναι σκληρό. Ακριβώς το αντίθετο δηλαδή από την πληροφορία που διάβασες. Υπάρχουν, λοιπόν, πολλά που θα πρέπει να σκεφτείς για να αξιολογήσεις αν μια πληροφορία είναι σωστή ή αν πρόκειται για παραπληροφόρηση. Πώς εντοπίζω την αξιόπιστη πληροφορία? Σκέφτομαι αυτά που ήδη γνωρίζω. Θα εκπλαγείς κι εσύ με όσα γνωρίζεις. Ψάχνω για επιπλέον διαδικτυακές πηγές, όπως άλλα άρθρα ή βίντεο. Αν κάθε πηγή αναφέρει κάτι διαφορετικό, τότε συζητώ με κάποιον ενήλικα που εμπιστεύομαι. Δεν είναι όλα αξιόπιστα. Γι' αυτό και πρέπει να ελέγχουμε όλα όσα διαβάζουμε, βλέπουμε ή ακούμε στον διαδίκτυο. Τι άλλο μπορώ να κάνω για να ελέγξω την αξιόπιστη? Για σκέφτεσου λιγάκι. Εγώ θα έλεγα ότι η προσωπική γνώμη δεν είναι γεγονός. Ελέγχω από πού προέρχεται η πηγή. Ποιος το έχει γράψει? Είναι αξιόπιστο? Τα πήγατε όλοι και όλες περίφημα. Τώρα είναι ώρα για ασκήσεις. Για να δούμε πόσα ξέρουν οι άλλοι σχετικά με την παραπληροφόρεση στο διαδίκτυο. Βιάλεξε λοιπόν ένα ζώο. Γράψα ανακατεμένες αληθινές και ψεύτικες ιστορίες για το ζώο. Βιάβασέ το στην οικογένειά σου και στους φίλους σου. Βιάλεξε ένα θέμα που σε ενδιαφέρει. Βρες πέντε αξιόπιστοι στο σελίδες. Δείξτε σε έναν εμήλικα και εξήγησέ του για ποιους λόγους επέλεξες αυτές τις πέντε στο σελίδες. Και τέλος, πες σε κάποιον όλα όσα έμαθες σήμερα και ζήτα του να σου πει ποιο ήταν το πιο τρελό και περίεργο πράγμα που είδε ποτέ στο διαδίκτυο. Ρώτα τον πώς σου ήξερε ότι δεν έπρεπε να το πιστέψει.