Ανάπτυξη θεατρικών χαρακτήρων: ηλικία, επάγγελμα και σωματική ενόχληση / Διάλεξη 2 / σύντομη περιγραφή - Παπαγεωργίου Ευαγγελία (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2015)
σύντομη περιγραφή: Ξεκινάμε λοιπόν σήμερα, επαναπροσδιορίζοντας, κάτι που κάναμε ήδη στο εισαγωγικό μάθημα, το κύριο περιεχόμενος του μαθήματος, που το διαφοροποιεί από προηγούμενα μαθήματα με αντικείμενο θέατρο και κοντινό θέατρο. Το κύριο περιεχόμενος του μαθήματος, που το διαφοροποιεί από προηγούμενα μαθήματα με αντικείμενο θέατρο και κοντινό θέατρο, που κάνατε ορισμένοι από εσάς, για να δούμε πως το θέατρο μπορεί να συμβάλει και στην εκπαιδευτική πράξη. Έχουμε μιλήσει στα πλαίσια μαθημάτων όπως το θέατρο στην εκπαίδευση, για τις τρεις μεγάλες περιοχές, τις οποίες μπορεί να επιδράσει με θετικά αποτελέσματα οι δραστηριότητες με αυτό το αντικείμενο, οι θετροπεδαγωγικές δραστηριότητες. Οι δύο κύριοι τομείς είναι η προσωπική και η κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, ο ένας τομέας, ο άλλος τομέας η συμβολία ακριβώς των θεατροπεδαγωγικών δραστηριοτήτων στην εκπαιδευτική πράξη και ο τρίτος τομέας μπορεί να είναι η βάση, οι θεατροπεδαγωγικές δραστηριότητες μπορεί να είναι η βάση για να ανάπτυξουν καλλιτεχνικά, αμοιγώς καλλιτεχνικά, είτε σε αντικείμενα εργαστήρια είτε σε αντικείμενα παραστάσεις. Γεια σας. Παρακολουθείτε αυτό το μάθημα? Ωραία. Ναι, θα πρέπει να βγάλετε τα παπούτσια σας. Όπως βλέπετε όλοι το κάνουμε. Ναι, ναι, καθίστε. Ή από εδώ όπως σας βολεύει. Ο τρίτος τομέας λοιπόν έχει σχέση με το θέατρο σαν τέχνη. Σε αυτό το μάθημα ασχολούμαστε περισσότερο με την δεύτερη πτυχή των θεατροπεδαγωγικών δραστηριοτήτων. Παρ' όλα αυτά, αν και στη δεύτερη αυτή πτυχή βλέπουμε ότι ασχολούμαστε με δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με τη συμβολή ακριβώς του θεάτρου στην εκπαιδευτική πράξη μέσα στο σχολείο, στην αντιμετώπιση και στη διδακτική των διαφόρων μαθημάτων. Ωστόσο ο άξονας μας με τον οποίο κινούμαστε είναι πάλι το θέατρο. Γι' αυτό λέγαμε την προηγούμενη φορά και πολύ επιγραμματικά επαναλαμβάνω ότι ο βασικός άξονας με τον οποίο θα ασχοληθούμε θα είναι η δημιουργία θεατρικών χαρακτήρων. Είναι ένα αμυγός θεατρικό θέμα, αλλά τις διάφορες πλευρές αυτής της εξέλιξης, της εξέλιξης αυτού του άξονα, θα τις συνδέουμε κάθε φορά με θέματα παρμένα από τα μαθήματα του σχολείου και πώς μπορούμε να παρέμβουμε σε αυτά τα μαθήματα πριν ακόμη από τη δασκαλία τους, ώστε η δασκαλία τους να γίνει με διαφορετικό τρόπο μέσω ακριβώς του θεάτρου. Μιλώντας για τον άξονα μας, τον θεατρικό, θυμάστε ότι στο εισαγωγικό μάθημα δεν περιοριστήκαμε μόνο σε αυτή τη θεωρητική εισαγωγή περί του τι είναι αυτό το πράγμα που θα κάνουμε και περί του τι θα κάνουμε, αλλά στο τέλος του μαθήματος πήραμε και μία γεύση από το πρακτικό του μέρος, γιατί σας θυμίζω ότι σας είχα προσκαλέσει να παγώσετε σε μία στάση καθώς περπατούσατε ελεύθερα, κάτω από ένα δικό μου ηχητικό ερεύθυμα, να παγώσετε σε μία στάση και σας είχα υποβάλει κάποια ερωτήματα τα οποία έπρεπε να υποβάλλετε στον εαυτό σας, στη φαντασία σας και στο πώς αισθανόσασταν εκείνη τη στιγμή. Σας είπα ότι φανταστείτε πως είστε αγάλματα και να απαντήσετε στο ποιος είμαι, που είμαι, τι κάνω ως αγάλμα. Είναι μία παγωμένη δραστηριότητα αυτή του αγάλματος. Σας έπρεπε να φανταστείτε ότι είστε κάποιον πρόσωπο, που έχει συμβολοποιηθεί μέσω της κληπτικής σε μία κατάσταση μιας του δραστηριότητας, κάνοντας αυτό το πράγμα που θα επινοούσε το δικό σας μυαλό σε σχέση με την έμπνευση που θα παίρνετε από τη στάση που είχατε εκείνη τη στιγμή. Και ότι αυτό το άγραμμα βρίσκεται σε ένα περιβάλλον. Ποιος είμαι, που είμαι, τι κάνω. Αυτά είναι ερωτήματα που στην κατασκευή του θεατρικού σας χαρακτήρα σας απασχολούν διαρκώς. Σας δίνονται ασκήσεις και παιχνίδια τέτοια μέσα εδώ στην τάξη, κατάλληλα ώστε ενεργητικά και διωματικά να παίρνετε σέση απέναντι στο θέμα που θα σας δίνετε και να καταλαβαίνετε επομένως πώς απαντάτε στην ουσία σε αυτά τα πολύ απλά ερωτήματα. Για να γίνουν τα πράγματα πιο κατανοητά ας ξεκινήσουμε με ένα παιχνίδι. Θα σας καλέσω να κάνετε έναν διάδρομο παρατασσόμενοι εμείς στη μία σειρά του, στη μία πλευρά του και οι άλλοι στην άλλη, όνδης δηλαδή απέναντι αναδύο. Πόσο χρονών είμαι, θέτουμε στον εαυτό μας αυτή την ερώτηση και φανταζόμαστε, επιλέγουμε ένα κριτήριο την έμπνευσή μας, την ιδέα μας, τη στιγμή, μία ηλικία από βρεσική μέχρι λίγο πριν το θάνατο, μέχρι υπεριλήκων. Δεν μας νοιάζει, δεν υπάρχουν καλύτερες και χειρότερες επιλογές, καθένας και κάθε μια από εσάς επιλέγει αυτό που του ή της αρέσει και καλύστε να κάνετε ένα περπάτημα από εκείνη την άκρη μέχρι αυτήν εδώ, δηλαδή εσύ ας πούμε φέρσεις έτσι διαγωνίως για να εγκατασταθείς εδώ, μετά εσύ, μάλλον ας ξεκινήσουμε από εδώ ώστε να βλέπει το περπάτημά σας και η κάμερα, οπότε εσύ θα προχωρήσεις ως την κοπέλα απέναντι, μετά εσύ θα προχωρήσεις ως τον νεαρό απέναντι και ούτω καθ' εξής. Καθώς τα άτομα θα φεύγουν από εδώ, θα φύγει η κοπέλα αυτή, θα φύγει και η κοπέλα αυτή, εσείς θα πλησιάζετε με ένα βηματάκι για να παίρνετε, να παίρνετε ο πρώτος από εσάς τη θέση τους και αντίστοιχα θα καταλάβατε πως θα είναι. Θα υπάρχει μια ροή, από εδώ θα φεύγουν άτομα και θα γεμίζουν οι από κει θέσεις, αλλά όλοι πρέπει να μετακινούνται ελαφρώς. Τι θα κάνετε τώρα στη διάρκεια αυτής του περπατήματος. Με το άτομο που έχετε διαλέξει, με την ηλικία που έχει το άτομο που διαλέξατε, θα περπατάτε ανάλογα με αυτό το άτομο. Επομένως μπορεί να περπατήσετε στα τέσσερα, αν είστε ένα παιδάκι που μπουσουλάει. Μπορεί απλώς να πάτε στη μέση και με δυσκολία να γυρίσετε, να βρούμε τα νάσκελα οι αντίστροφα, αν είστε ακόμη πιο μωρό. Ή σερνόμενοι στην κυλίτσα να πάτε απλώς από το ένα άκρο του μικρού κρεβατιού στο άλλο. Έχετε εικόνες διαφόρων ηλικιών ή μπορείτε να περπατήσετε σαν ένας ή μια έφηβος ή σαν ένας ενήλικας ή μια ενήλικη γυναίκα ή σαν ένα άτομο της μέσης ηλικίας που έχει αρχίσει να έχει πονάκια λίγο στις αρθρώσεις, λίγο στη μέση, ή ένα πιο μεγάλο ακόμη άτομο που έχει ανάγκη από μπαστούνια, από πί, από ό,τι θέλετε και τα λοιπά. Θα βρείτε έναν τρόπο, έναν περπάτημα να κάνετε που να εκφράζει για σας πρώτα, και ενδεχομένως θα φτάσει αυτό ως και εμάς, μια ηλικία. Στόχος του παιχνιδιού δεν είναι μόνο το να δείξουμε ένα περπάτημα που ανταποκρίνεται σε μια ηλικία με λογικό τρόπο, αλλά να ξεπεραστεί και ένα εμπόδιο που βρίσκεται κάπου στη μέση. Δηλαδή, ειδικά τα άτομα που δεν θα παραστήσουν τρόπους μετακίνησης ενός εντελώς βρέφους που δεν μπουσουλάει καν, με εξαίρεση αυτή την ηλικία, όλα τα άλλα άτομα μπορούν να βρουν ένα εμπόδιο σχετικό με την ηλικία του ανθρώπου που αναπαριστάται. Μπορεί να είναι μια καρέκλα και το μωρό που μπουσουλάει να την παρακάμψει, μπορεί να είναι ένα ρεαλιστικό, εισαγωγικά πάντοτε το ρεαλιστικό, εμπόδιο ή ένα φανταστικό εμπόδιο. Δηλαδή μπορεί να είναι μια λακούβα με νερά, την οποία πρέπει να παρακάμψει η κυρία με τον μπαστούνι που έχει αρθρωτικά, ή ο έφηβος των δεκαεφτά ετών, με διαφορετικό τρόπο θα παρακάμψει αυτό το εμπόδιο, το ξεπεράσει, αλλά μπορεί να είναι και μια απαγόρευση, μια επηγραφή, απαγορεύεται είσοδος, οτιδήποτε. Δε λάβατε τι εννοώ. Ένα εμπόδιο, επινοημένο από εσάς, επινοήστε οποιοδήποτε είδους εμπόδιο θέλετε. Άρα μία επιλογή ηλικίας και η παράκαμψη, το ξεπέρασμα ενός εμποδίου. Εντάξει, είμαστε έτοιμοι, πάμε λοιπόν. Εσύ μόνη σου, ναι. Πολύ ωραία. Συγχρόνως να έρχεσαι ένα βηματάκι δεξιότερα. Μπορείς να ξεκινήσεις, παρακαλώ. Πρόσεξε. Ξέχασες λίγο το εμπόδιο. Ήταν το ίδιο σου το εμπόδιο, κατάλαβα. Πάτε από εκεί. Περιμένουμε. Είμαι σίγουρα διαφορετικό. Ναι, χαρά. Τόσο γρήγορα. Ναι, ναι. Έλα, θα βρούλουμε. Τι κρατάει, γιατί... Κατάλαβα. Όποιεσδήποτε, ναι. Απλώς με μπέρδιψε το ένα πόδι που ήταν εντελώς στον αέρα, ενώ με την μπατερίτσα είναι στον άρθρο. Πόσο χρονών ήταν αυτός. Κοίτατε πιο εδώ. Ναι, ναι. Ναι, τα χέρια στις τσέπες τίποτα δηλώνουν για εσάς, για εσάς. Ναι, κάπως έφυδη, έφυγος. Έλα, είσαι έτοιμη. Μια χαρά. Ποκίνητη παιδιά. Έλα εδώ, έλα κοντά μου. Αυτό βέβαια είναι τρόπος μετακίνησης, δεν είναι εντελώς περπάτημα. Ωραία. Είχα καλύτερα τότι. Ελάτε. Πάτε. Πολύ άνεση. Πάμε. Α, όχι, εσύ. Δυσκολία. Δουλειά, δουλειά ο κύριος. Ωραία. Ελάτε παιδιά και εσείς τον κύκλο. Λοιπόν, σε τι απαντά αυτές οι λύσεις που δώσατε, οι λύσεις σωματικής έκφρασης. Στο ποιος είμαι και το πώς είμαι. Ποιος είμαι και πώς είμαι επειδή είμαι αυτός που είμαι. Εντάξει. Επικεντρωθήκαμε στο θέμα της ηλικίας. Ωραία. Τώρα, μήνετε έτσι, αν θέλετε μοιραστείτε κι εσείς. Πάτε μία από εδώ και μία από εκεί, παρακαλώ. Να κάνουμε κάτι άλλο. Σκεφτείτε ένα επάγγελμα. Καλό είναι να διαλέξετε ένα επάγγελμα που να σας είναι γνωστό. Όχι, δεν εννοώ να το έχετε κάνει οι ίδιοι, να το έχετε ασκήσει οι ίδιοι, αλλά να έχετε δει ανθρώπους που το ασκούν. Ξέρω εγώ, ο κρεοπόλης, να έχετε ψωνίσει κρέας στη ζωή σας, να έχετε παρατηρήσει τις κινήσεις που κάνει ο κρεοπόλης, πώς ανοίγει το ψυγείο, πώς μπαίνει μέσα, βγαίνει με το ψαρονέφρι, πώς το βάζει πάνω στο μάρμαρο, πώς το τεμαχίζει και τα λοιπά, πώς το βάζει στο χαρτί, στο πλαστικό και τα λοιπά. Ή να είναι το επάγγελμα ενός πολύ κοντινού σας προσώπου, οπότε να το ξέρετε από μέσα. Πώς ακουμπάει το μολύβι στο αυτί, αυτό το ίδιο μολύβι με το οποίο κάτι σκιτσάρει πάνω στο ξύλο ή οτιδήποτε. Πώς βουλεύει την πλάνη, τα λοιπά. Σκεφτείτε και αγροτικά επαγγέλματα και επαγγέλματα αστικά. Διαλέξτε ένα επάγγελμα ή ένα επάγγελμα που έχετε ασκήσει εσείς οι ίδιοι. Ξέρετε καλά τα βασικά του χαρακτηριστικά. Τα εξωτερικά του βασικά χαρακτηριστικά είναι πολύ σημαντικά στην απεικόνιση γιατί μας δίνουν το στίγμα αλλά και γιατί συνδέονται με τα εσωτερικά χαρακτηριστικά του τι κάνει αυτός ο επαγγελματίας. Αλλά κατερχάς τα εξωτερικά μας δίνουν το στίγμα. Διαλέξτε λοιπόν ένα επάγγελμα και σας καλώ για άλλη μια φορά να κάνουμε αυτή την ανταλλαγή θέσεων. Έχετε αυτόν τον χώρο για να λειτουργήσετε. Αυτή τη φορά μπορεί να μην είναι απλώς ένα περπάτημα όπως ήταν πριν αλλά απλά να πάρετε θέση στο κέντρο και να αρχίσετε να εκτελείτε αυτή τη δράση. Και μπορείτε να κινήσετε ως επαγγελματίες αυτού του επαγγέλμου που διαλέξατε σε όλον αυτόν τον χώρο αν είναι μια έντονα κινητική η κατάστασή του ή περνώντας το χώρο που σας χρειάζεται τέλος πάντων ακόμη κι αν είναι πιο περιορισμένος. Μπορείτε ναι να μιλάτε εκτός κι αν τον φαντάζεστε ή την φαντάζεστε αυτόν τον επαγγελματία ή την επαγγελματία σε στιγμή μοναχική και το επάγγελμα είναι τέτοιο που δεν χρειάζεται ομιλία αλλά είτε το επάγγελμα χρειάζεται ομιλία ας πούμε τηλεφωνητή ή πολιτής είναι σε συνδυαλλαγή με τον πελάτη και τα λοιπά είτε τον φαντάζεστε να μιλάει με κάποιον ακόμη κι εκτός επαγγέλματος να μιλάτε δηλαδή στη δική σας επιλογή είναι και το αν θα χρησιμοποιήσετε μόνο σωματική έκφραση ή σωματική έκφραση και λόγια μπορείτε επίσης μην ξεχνάτε μπορείτε να χρησιμοποιείτε και την ηχητική έκφραση πριν τα λόγια υπάρχουν και οι ήχοι μπορεί να υπάρχουν κάποιοι ήχοι που παράγονται εξαιτίας της δράσης του επαγγελματος αυτούς να τους κάνετε εντάξει πάμε λοιπόν εντάξει δεν θα πάρουμε μία ώρα όχι εσείς ίδιοι και τον πελάτη εσείς θα κάνετε μόνο την πλευρά του επαγγελματία αυτού πάμε λοιπόν εγώ σε ένα να μην έχει και διάρκεια όσο μία εισπνοή να προλαβαίνουμε να την δούμε αυτήν την καρσόνα για λίγη ώρα να σερβίρει αφού του είπε του άλλου μισό λεπτό να πάει ενδεχομένως να κληρωθεί να χτυπήσει τη μηχανή και τα λοιπά καθώς παίζεται αυτές τις δραστηριότητες μην προσπαθείτε οπωσδήποτε να γίνετε κομικοί αλλά μη μισείτε έναν επαγγελματία το κομικό μπορεί να προκύψει αργότερα από τις καταστάσεις ή από τις ανατροπές ή από τις συγκρούσεις που θα υπάρχουν τώρα μας ενδιαφέρει να ανταποκριθούμε σε μία πραγματική κατάσταση που έχουμε δει από έναν επαγγελματία συγκλίνετε λίγο εκεί για να ξεκινάει κανείς από αρκετά μακριά σε σχέση με αυτό το σημείο εδώ της κάμερας πάτε όχι μην το εγκαδελείπεις βάλε τον αυτοματοπιλό το πρώτα όχι σε προδίδει πάμε τώρα πάμε όλοι ωραία όλοι όλοι το ίδιο είχε η λέξη όλοι όλοι πολύ ωραία όλοι πολύ ωραία όλοι πολύ ωραία όλοι μία ξένη γλώσσα όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι πολύ ωραία όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι πολύ ωραία όλοι πολύ ωραία όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι πολύ ωραία όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι όλοι