26th Palc Day 1 Part 29 (Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης ΕΜΠ, 2021)
: Επόμενη εισήγηση, συμφωνίες του ΣΕΑΒ με όρους για δημοσίευση σε καθεστώς ανοιχτής πρόσβασης, παρακολούθηση και πρόοδος. Θα παρουσιάσουν η κυρία Μαρία Φρατζή από τη Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης Πανεπιστημίου Πατρών και η κυρία Θανασία Σαλαμούρα από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθυκών από το Παράρτημα Επιστημονικής Επικοινώνησης. Γεια σας, ονομάζομαι Θανασία Σαλαμούρα και μαζί με τη συνάδελφα Μαρία Φρατζή θα σας παρουσιάσουμε τις συμφωνίες του ΣΕΑΒ με όρους για δημοσίευση σε καθεστώς ανοιχτής πρόσβασης, την παρακολούθηση και την πρόοδό τους. Το 2020 ιδρύθηκε από το ΣΕΑΒ η Μονάδα Επιστημονικής Επικοινώνησης. Με την προγραμματική συμφωνία του 2020. Η ίδρυση της Μονάδας είχε στόχο τη στήριξη των αναγκών της Επιστημονικής Επικοινώνησης των μελών των ιδρυμάτων του ΣΕΑΒ. Πιο συγκεκριμένα, η ίδρυση της αποσκοπούσε στην ενημέρωση της ελληνικής ερευνητικής κοινότητας για τις δυνατότητες δημοσίευσης σε καθεστώς ανοιχτής πρόσβασης για τη δημοσίευση. Για την προώθηση της ανοιχτής πρόσβασης και της ανοιχτής επιστήμης. Επίσης, τους ενημέρωνε για θέματα ενδεδειγμένων και καλών πρακτικών επιστημονικής δημοσίευσης, για θέματα ομότιμης κρίσης, για τη διαχείριση των ερευνητικών δεδομένων και την αποτίμηση της έρευνας. Επίσης, έχει αναλάβει την προώθηση όλων των υποφυλών δράσεων και εργαλείων για τη διάθεση ερευνητικού υλικού, καθώς επίσης εκπροσωπεί και το σύνδεσμα σε τέτοιες ενεργασίες και αναπτυξιακά έργα τα οποία σχετίζονται με όλα τα παραπάνω. Πέραν των πληροφοριών που μπορούν να βρεθούν στην επίσημη ιστοσαλίδα της Hellink, η μονάδα διατηρεί και ξεχωριστεί ιστοσαλίδα, όπως φαίνεται στο link εδώ πέρα. Η ιστοσαλίδα χωρίστε σε δύο κύριες ενότητες. Η πρώτη είναι αυτή της ανοικτής επικοινώνησης. Εκεί πέρα μπορεί κανείς να βρει πληροφορίες για την ανοικτή πρόσβαση, τα ανοιχτά δεδομένα και την ανοικτή επιστήμη. Η δεύτερη, η ενότητα των ερευνητών, παρέχει πληροφορίες για την αξιολόγηση των εκδοτικών επιλογών, την αξιολόγηση της έρευνας, καθώς επίσης και πληροφορίες για μόνιμα αναγνωριστικά, όπως είναι, για παράδειγμα, τον αγνωστικό φυσικού προσώπου ORSID ID. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει και υποστρεπτικό και προθετικό υλικό, όπως είναι το φυλάδιο της ανοικτής πρόσβασης, το οποίο έχει ήδη δοθεί στις βιβλιοθήκες. Μπορεί να βρεθεί και στην ιστοσελίδα ή και σε αυτό εδώ το link που βλέπετε στην αθώνη. Το 2019, με την ανανέωση των υπάρχων στων συμφωνιών, ο ΣΕΑΒ, εισήρχε και το στοιχείο της ανοικτής πρόσβασης ως προς την δημοσία ευσαιργασιών σε επιστημονικά-ελεκτρονικά περιοδικά. Η υποστήριξη των δημοσίευσεων σε ανεκτή πρόσβαση μέσα στων συμφωνιών και στους εκδότες, έχει επιτευχθεί με δύο τρόπους. Η πρώτη είναι αυτή της απαλλαγής, όπως έχει γίνει με τρεις από τις επτά εκδότες, που στην ουσία παρέχεται πλήρη απαλλαγή από το κόστος δημοσίευσης για τον συγγραφέα. Και ο δεύτερος είναι ο τρόπος της έκπτωσης, όπως έχει επιτευχθεί σε τέσσερις από τις επτά εκδότες και παρέχεται έκπτωση 10% από το αρχικό κόστος δημοσίευσης για τον συγγραφέα. Πέρα από αυτών των επτά, υπάρχουν και συμμετοχές σε δύο προγράμματα συμμετοχής για τη στήραξη της ανοιχτής πρόσβασης με τον οδομάδινο δρόμο. Οι συμμετοχές αυτές και οι εκδότες φαίνονται όλες στην επόμενη διαφάνεια. Τα προγράμματα συμμετοχής είναι η Open Library of Humanities για τη δημοσίευση εργασιών στις ανθρωπιστικές επιστήμες και τις κοινωνικές επιστήμες παρέχοντας τη δυνατότητα δημοσίευσης ανοιχτής πρόσβασης 27 περιοδικά. Επίσης είναι και η προγραμματική συμφωνία Scope3 για τη δημοσίευση εργασιών που φορούν τη φυσική υψηλών ενεργειών και άλλα συνεφεπαιδία σε 11 περιοδικά από 7 εκδότες. Όσον αφορά τις εκδότες με τις οποίες έχουμε πλήρη απαλλαγή είναι η Royal Society of Chemistry με όριο 63 δημοσιεύσεις ένα έτος, είναι ο Cambridge University Press με όριο 70 δημοσιεύσεις ένα έτος και είναι και Oxford University Press που ο αριθμός των δημοσιεύσεων μπορεί να επικύλει ένα περίπτωση καθώς έχουμε προπληρωμένο ποσό και όχι αριθμό δημοσιεύσεων. Επίσης έχουμε και τις εκδότες με τις οποίες παρέχεται έκδοση 10% που είναι ο Elsevier, o Wiley, η IEEE και η Emerald. Όσον αφορά για το πώς μπορούν να εφαρμοσθούν αυτές οι συμφωνίες, η όρη δημοσίευσης μπορεί να επικύλει έναν εκδότε, γι' αυτό σε κάθε περίπτωση προτείνουμε να επισκέπτεστε την στο σελίδα όπου είναι όλοι διθέσιμοι και συστήνουμε την ενημέρωσή σας από εκεί. Αλλά σε κάθε περίπτωση έχουμε ορίσει κάποια κριτήρια προκειμένου να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε σαν συνδεσμός και σαν μονάδα αυτές τις συμφωνίες. Είναι αυτό που στα κλικά ονομάζεται author eligibility. Σε κάθε περίπτωση ο κύριος συγγραφέας πρέπει να ανήκει στη κοινότητα των μελών του SEAV και συστήνει ταυστηρά η υποβολή να γίνεται με δημοτικό email για να γίνεται και καλύτερη αναγνώρισή τους. Στις περιπτώσεις τώρα που προβλέπεται απαλλαγή για συγκεκριμένο αριθμό δημοσιεύσεων όπως αναφέραμε, δίνεται προτεραιότητα στα ενεργά μέλη της κοινότητας του συνδέσμου. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να δημοσιεύσουν και μη ενεργαμένοι της κοινότητας όπως είναι η Απόφητη για ένα έτος μετά η ημερομηνία ανακήρυξής τους, η Ακαδημαϊκή Υπότροφη και οι Ερευνούντες Ρωσίμενου Χρόνου για 6 επιπλέον μήνες μετά το τέλος της σύμβασής τους. Όπως ανέφερα όλες αυτές οι πληροφορές μπορείτε να τις βρείτε και στην ιστοσελίδα της healing. Συστηματικά συλλέχουμε δεδομένα αναεκδότη και συμφωνία όπως είναι ο συνολικός αριθμός δημοσιεύσεων, ο αριθμός δημοσιεύσεων ανοιχτής πρόσβασης, το είδος της ανοιχτής πρόσβασης κτλ. Στόχο έχουμε την παροχή δεδομένου τριμηνίας βάσης για το 2021 για την παρακολούθηση της πρόοδου και της λειτουργικότητας των συμφωνιών. Φυσικά οι δείκτες πικύλουν ανάλογα με το είδος της κάλεψης, για παράδειγμα τα δεδομένα των συμφωνιών είναι πολύ διαφορετικά από τα δεδομένα των συμμετοχών. Στη συγκεκριμένη παρουσίαση θα παρουσιάσουμε τα στατιστικά για το 1ο νιάμενο του 2020 από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Σεπτέμβριο. Και τα δεδομένα έχουν κατανεμηθεί σύμφωνο με τα στοιχεία τα οποία μας έχουν δώσει οι εκδότες και έχουμε ελάβει υπόψη μας την ημερομηνία της έγκρισης που έδωθηκε ενοιχτής πρόσβαση. Επίσης, σε κάθε περίπτωση λαμβάνουμε υπόψη των συγγραφέων επικοινωνίας με εξαίρεση της περιπτώσης των συμμετοχικών προγραμμάτων. Ειδικά σε κάποιες περιπτώσεις σκοπ 3 που ο ρυθμός των συγγραφέων να είναι πάρα πολύ μεγάλος. Όλα αυτά τα δεδομένα που θα σας παρουσιάσουμε θα είναι προσβάσιμα και από το απόγευμα της 18ης Δεκεμβρίου στην ιστοσελίδα. Εδώ βλέπουμε τις αναφορές. Όπως βλέπουμε, ο ΣΕΑΒ έχει καλύψει 262 δημοσιεύσεις γι' αυτό το 9 μήνα του 2020 από 10 εκδότες με τους 3 τύπους κάλυψης. Στον πίνακα παρακάτω δίνεται αν πρέπει να δείτε ποιο είναι το πρόγραμμα. Και εδώ φαίνεται και άνοδος των δημοσιεύσεων ανά μήνα. Μέσο όρο είναι γύρω στις 30 δημοσιεύσεις ανά μήνα. Στη συνέχεια βλέπουμε τον τύπο της κάλυψης. Οι τύποι της κάλυψης, όπως έχουν εφαρμοστεί, βλέπουμε ότι οι προγραμματικές συμφωνίες, με συγχωρείτε το πρόγραμμα τα συμμετοχής, έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό των δημοσιεύσεων. Είναι σχεδόν το 65%. Στη συνέχεια ακολουθεί η έκπτωση, που είναι περίπου το 1.5% και στη συνέχεια ο τρόπος της απαλλαγής, που είναι λίγο παραπάνω από το 1.10% των δημοσιεύσεων. Όσον αφορά τον τύπο των άρθρων, βλέπουμε ότι τα περισσότερα είναι τα χρυσά περιοδικά, το οποίο είναι πάρα πολύ ευχάριστο. Παρ' όλα αυτά, ένας αρκετά μεγάλος αριθμός παραμένει στα ευρυδικά, το 30%. Επίσης, πολύ ευχάριστο είναι το γεγονός ότι η άδεια που χρησιμοποιείται συχνότερα, είναι αυτή η οποία είναι και πιο ανοιχτή, της απλής αναφοράς. Με άλλες δύο από τις άδειες, την άδεια της αναφοράς μη εμπορικής χρήσης και όχι παράγωγα έργα, και την άδεια της αναφοράς και μη εμπορικής χρήσης, να καλύπτουν το υπόλοιπο του ποσοστού. Και περισσότερα από τις δημόσια εύσης, πρόκειται για πρώτε παρευνητικά άρθρα. Στη συνέχεια βλέπουμε τους επιστημονικούς κλάδους, τα έχουμε χωρίσει τους διευρύτερους επιστημονικούς κλάδους. Και όπως φαίνεται, αυτός των φυσικών επιστημών, των θετικών επιστημών της τεχνολογίας και της επιστήμης των επιστημών υγείας, είναι ο κι ο κλάδος με τις περισσότερες δημοσιεύσεις. Κάτι που βέβαια δικαιολογείται, όπως το δούμε στη συνέχεια, από την παραγωγικότητα του Scope3, με τον οποίο έχουμε συμμετοχή, για τη δημοσιεύση στις θετικές επιστήμες, οι οποίες καταλαβαίνουν και το μεγαλύτερο μέρος των δημοσιεύσεων. Στη συνέχεια, τα ποσοστά διαχωρίζονται μεταξύ των συμφωνιών και των συμμετοχών που έχουμε. Όσον αφορά τις συμφωνίες, βλέπουμε τα περιοδικά τα οποία έχουν καλύψει τις περισσότερες δημοσιεύσεις. Και στη συνέχεια έχουμε προσθέσει έναν δίκτυ, για να βλέπουμε σε τι ποσοστό έχει καλυφθεί, ο διαθέσιμος αριθμός άρθρων που έχουμε ανεκδότη, με τους δύο εκδότης, τους οποίους έχουμε συγκεκριμένο αριθμό δημοσιεύσεων. Όπως βλέπουμε στη Royal Society of Chemistry, είναι λίγο παραπάνω από τις 20 δημοσιεύσεις από το όριο των 63. Και στη Cambridge University Press είναι λίγο παραπάνω από τις 10 δημοσιεύσεις το όριο των 70. Παρακάτω δίνεται ένας πίνακας, καθώς επίσης και μια χαρτογράφηση των ιδρυμάτων και των δημοσιεύσεων αναίδρυμα. Και στο πίνακα είναι ο αριθμός των δημοσιεύσεων αναίδρυμα. Παρακάτω βλέπουμε επίσης τις δημοσιεύσεις αναίδρυμα. Αυτή τη φορά όμως έχουν διαχωριστεί, ανάλογα με το τύπο της κάλεψης, σύμφωνα με τις συμφωνίες του ΣΑΑΦ, με το τρόπο της έκθεσης, όπως βλέπουμε, να επικρατήσει περισσότερες περιπτώσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα καταποκλιστικότητα, έχει χρησιμοποιηθεί μόνο η έκθεση, μόνο τρόπους της έκθεσης, με εξέρεση δύο περιπτώσεις, στις οποίες έχει εκμεταλληφθεί περισσότερο ο τρόπος της απαλλαγής. Παρακάτω θα δούμε τα στατιστικά σύμφωνα με τα συμμετοχικά προγράμματα. Όπως είπαμε και προηγουμένως, ο ΣΚΟΑΠΤΙ ευθύνεται για το μεγαλύτερο αριθμό των δημοσιεύσεων, από τις 260 δύο, με τις 110 από αυτές να έχουν εκαλυφθεί από την SPRINGE, που είναι συνεργάτης του ΣΚΟΑΠΤΙ, που συμπεριλαμβάνεται στις εκδότες του ΣΚΟΑΠΤΙ. Δίπλα βλέπουμε και τα περιοδικά, τα οποία έχουν τη μεγαλύτερη κάλεψη, τις μεγαλύτερες δημοσιεύσεις. Όπως προανέφερα, αυτά τα στιτιστικά θα είναι ιδιωθέσιμα και στην ιστοσαλίδα από τις 18 Δεκεμβρίου, από το απόγευμα της 18ης. Στη συνέχεια θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για κάποιες καλές πρακτικές. Οι γενικότερα συστήνουμε στις διπλαιοθήκες να προβούν στην ενημέρωση των μηλών των ιδρυμάτων σχετικά με αυτές τις συμφωνίες. Αυτή η ενημέρωση μπορεί να γίνει με ποιοδήποτε τρόπο, από την αποστολή ενημερωτικού μηνύματος, εννοείται η διανομή του φυλαδίου της ανοιχτής πρόσβασης, μπορεί να γίνουν σεμινάρια, μπορεί να ενημερωθεί η ερευνητική κοινότητα για σεμινάρια που μπορεί να γίνονται από την Μονάδα. Γενικότερα η ενημέρωση με ποιοδήποτε τρόπο, προκειμένου να υπάρχει και η αντίστοιχη κάλεψη των συμφωνιών. Επίσης, κατά όποια ενημέρωση γίνεται, συστήνουμε αυστηρά τη χρήση του ιδρυματικού email για την όποια επικοινωνία με το ανεδότη και για τη δημοσίψη. Κάτι το οποίο ναι μεν ακούγεται αυθονόητο, αλλά σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία έχουμε από τις οκτώδες βλέπουμε ότι το 20% των συγγραφέων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το προσωπικό email έναντι του ιδρυματικού. Επίσης, συστήνουμε τη χρήση της πρώτης ανομοσίας του ιδρύματος και της μανάδας. Για παράδειγμα, κάποιος συγγραφέας από το τμήμα ιατρικής του Πανεπιστήμιου Πατρών θα έπρεπε να σημειώσει τι είναι το Πανεπιστήμιο Πατρών, Σχολή Επιστημών Υγείας, Τμήμα Ιατρικής. Επίσης, συστήνουμε στους συγγραφείς να χρησιμοποιούν το μόνοι μοναγνωστικό φυσικό προσωπ Worsite ID, με επικοιροπημένες όλες τις βασικές πληροφορίες που αφορούν τις σχέσεις του ερευνητήματος του ίδρυμα. Έτσι μπορούμε να εντοπίσουμε καλύτερα και ευκολότερα τον συγγραφέας του ίδρυμα και πιο ξεόφυστα, εννοείται, για να μπορέσουμε να προβούμε στην τήρηση των όποιων συμφωνιών. Τέλος, θα ήθελα να σας προαναγγείλω την κυκλοφορία ενός ερωτηματολογίου, το οποίο θα κυκλοφορήσει για τους ερευνητές. Το ερωτηματολόγιο θα κυκλοφορήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες και θα το κοινοποιήσουμε μαζί σας, γιατί είναι σημαντική βοήθειά σας για την συμπλήρωσή του και θα ακολουθήσει και περιτέρου ενημέρωση. Το ερωτηματολόγιο θα φορά τον τρόπο για το πώς οι συγγραφείς είναι ενομερωμένοι σχετικά με τις ευκαιρίες που φέρονται από δοσεάβ, για το πόσο αξιοποιούνται, το πόσο είναι κατανοητές, για να ξέρουμε και πώς μπορούμε να βελτιωθούμε και να λειτουργήσουμε στη συνέχεια. Επίσης, παραθέτουμε τα στοιχεία της επικοινωνίας μας. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας για όποια θέμα, ερώτηση ή πρόβλημα έχετε. Σας ευχαριστούμε πολύ για την προσοχή σας.