26th Palc Day 1 Part 32 (Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης ΕΜΠ, 2021)
: Η επόμενη εισήγηση έχει τίτλο «Βιβλιοθήκες και πανδημία COVID-19. Η εμπειρία του δικτύου ναυτιλιακών βιβλιοθυκών». Ισυγήτρια Παναγιώτα Δε Δεν Τζι, βιβλιοθικονόμος, υπεύθυνη της Δανειστικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος Εκατερίνη Λασκαρίδη. Καλημέρα σας. Ευχαριστώ θερμά την Πρόεδρο και όλα τα μέλη της οργανωτικής επιτροπής του Συνεδρίου για τη συμμετοχή μου σε αυτό. «Βιβλιοθήκες και πανδημία COVID-19. Η εμπειρία του δικτύου ναυτιλιακών βιβλιοθυκών». Δυναβή. Το δίκτυο ναυτιλιακών βιβλιοθυκών είναι ένα θεματικό δίκτυο βιβλιοθυκών. Αποστολή του αποτελεί η συμβολή στην ανάπτυξη δράσεων και υπηρεσιών που έχουν σκοπό τη συγκέντρωση του ναυτιλιακού πλούτου βιβλιογραφικών και σχετικών τεκμηρίων της χώρας μας, όπως επίσης και η προβολή και η διάδοσή του. Αποτελείται από 8 μέλη διπλιοθήκες των ακόλουθων οργανισμών. Εθνικό Μετσόβιο Πολιτεχνείο, Ίδρυμα Εκατερίνης Λασκαρίδη, Ίδρυμα Ευγενίδου, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Πανεπιστήμιο Πειραιά, Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος, Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού. Η παρούσα εισήγηση αποτελεί καταγραφή των εμπειριών των μελών του δικτύου από την περίοδο του εκκλεισμού για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Ο ΥΟΣ, SARS-COV-2 παρουσιάζει μοναδικές προκλήσεις για όλους ανεξαρτή του τομέα. Λαμβάνοντας υπόψη τη γρήγορη εξάπλωση του ΥΟ, οι βιβλιοθήκες κρύφθηκαν από την πρώτη στιγμή να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο και τις υπηρεσίες τους και να ανταποκριθούν όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά στη διαχείριση αυτής της κρίσης. Η εμφάνιση της πανδημίας COVID-19 και οι επιπτώσεις των μέτρων που επιβλήθηκαν σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο έχουν ήδη συντελέσει στην εμφάνιση ενός αξιόλογου όγκου δημοσιευμένων ερευνητικών Η ταχύτητα με την οποία οι εργασίες αυτές έφτασαν στο στάδιο της δημοσίευσης καταδεικνύει τη συνειδοποίηση της ανάγκης καταγραφής επειραιών από σειρά οργανισμών στις οποίες οι βιβλιοθήκες είναι ο κεντρικός ή ο κύριος λόγος υπαρξής τους. Στο πλαίσιο αυτό εντάστηται και η παρούσα εισήγηση άξονας της οποίας αποτελεί όπως ήδη αναφέρθηκε η συλλογική καταγραφή των εμπειριών των μελών βιβλιοθήκων του δικτύου με τελικό σκοπό τη διαμόρφωση και διατύπωση προτάσεων σχετικά με τη δημιουργία ενός κοινού σχεδίου πρόληψης στο πλαίσιο του οποίου οι βιβλιοθήκες μέλη του δικτύου θα είναι σε θέση να εκμεταλλευτούν τη δικτύωσή τους εποφελία των χρηστών και των οργανισμών στους οποίους αυτές ανήκουν. Κι είναι τα ανασκόπιση κλασικής και επίκαιρης βιβλιογραφίας, αναλύονται τα αποτελέσματα της έρευνας και παρατήθονται τα συμπεράσματά της. Η πανδημία COVID-19 αποτέλεσε έναυσμα για την αναθεώρηση και βελτίωση, αλλά ακόμη και για τη δημιουργία νέων σχεδίων διαχείρισης κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Για μία ακόμη φορά αποδείχτηκε ότι τα σχέδια διαχείρισης κινδύνου είναι ωφέλημα και δόθηκε έμφαση στο γεγονός της ανάγκης σχεδίασης παρόμοιων σχεδίων με ευελιξία. Τόσο ως μέλη ακαδημαϊκών ή πολιτιστικού χαρακτήρα ιδρυμάτων, όσο και ως αυτοτελείς οργανισμοί, οι βιβλιοθήκες βρέθηκαν στο κέντρο των μέτρων ως χώροι προσέλευσης μεγάλου αριθμού ατόμαν. Ήδη υφίσταται δημοσιευμένη ή προδημοσιευμένη βιβλιογραφία και ατομικές και ιδρυματικές αναφορές με θυματολογία τον ρόλο των ακαδημαϊκών αλλά και των άλλων βιβλιοθήκων κατά τη διάρκεια της πρώτης περίοδος της πανδημίας, τη μια πανάλειτουργία τους αλλά και τη συνεργασία τους στην αντιμετώπιση αυτής της πανδημίας. Ένα κοινό σχέδιο διαχείρισης κρίσεων μέσω μιας κοινοπραξίας ή ενός συνεργατικού δικτύου βιβλιοθήκων αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική δράση με αρκετά πλαιονεκτήματα, όπως είναι για παράδειγμα η διασφάλιση και η έγκαιρη παροχή των λυροφοριών σε περίπτωση αντιμετώπισης μιας έκτακτης κατάστασης. Ένα σχέδιο δράσης περιλαμβάνει τις φραγματικές ενέργειες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν και έναν χειρίδιο προτεραιοτήτων των βιβλιοθήκων πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση. Τα σχέδια που καταρτίζονται πριν από την οποιαδήποτε κρίση είναι κυρίως η αναγνώριση και η ανάλυση των σημείων της κρίσης και των σημάτων σναγερμού. Τα σχέδια για τη στιγμή της κρίσης πρέπει να καταρτίζονται ανάλογο με την έκτακτη κατάσταση και τα σχέδια για μετά την κρίση είναι ο εντουπισμός των πιθανών ευκαιριών, η μάθηση, η ανακάλυψη, η καλλιέργεια και η συγκέντρωση των στοιχείων που αναβίονται μέσα από αυτήν την κρίση. Αναμφισβήτητα η πανδημία COVID-19 εντάστιστος μια περίπτωση κρίσης, η οποία κυριάχτησε στην παγκόσμια κοινότητα και επηρέασε όλους τους τομείς, επιχειρηματικούς, επιστημονικούς και κοινωνικούς. Η επίδρασή της ήταν αναπόφευτη και στο χώρο των βιβλιοθηκών. Το δυναβή, οφείλει να ανταποκριθεί σε αυτή την έκτακτη κατάσταση της πανδημίας και να ενεργοποιηθεί προς συγκατέχνηση χάραξης κοινής πολιτικής αντιμετώπισης κρίσεων. Ένα σχέδιο πρόληψης και διαχείρισης εξασφαλίζει ορμαλή και ασφαλή λειτουργία των βιβλιοθηκών στον απόγειο της κρίσης. Για την ανάλυση και αναγνώριση των βασικών σημείων της κρίσης υπάρχουν διάφορες μέθοδες συλλογής τους. Μία από αυτές αποτελεί η χρήση του ερωτηματολογίου, μέθοδος που επέλεξε το δίκτυο ναυτιλιακών βιβλιοθηκών. Η διερεύνηση που πραγματοποιήθηκε μέσω ερωτηματολογίου αφορά της εμπειρίας των βιβλιοθηκών που συμμετέχουν στο δίκτυο. Συγκεκριμένα, εξετάστηκε ο αντίκτυπος της πανδημίας στις βιβλιοθήκες του δικτύου, η αιτημότητα, η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα των βιβλιοθηκών στις νέες συνθήκες, αλλά και η δυνατότητά τους να αναπτύξουν νέες υπηρεσίες και προγράμματα ελκυστικά για τη συνέχιση της λειτουργίας τους εν μέσω της πανδημίας. Στη συγκεκριμένη έρευνα συμμετείχαν τα 8 μέλη του δικτύου. Για τη δημιουργία του ερωτηματολογίου, την ηλεκτρονική συλλογή, την επεξεργασία, την ανάλυση και την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, αξιοποιήθηκε η υπηρεσία Google Forms ένα εύκολο στη χρήση του ψηφιακού εργαλείου για την πραγματοποίηση στοχευμένων ερωτηματολογίων. Το ερωτηματολογίο αποτελείται από 41 συνολικά ερωτήσεις και διακρίνεται σε 4 ενότητες. Στην 1η ενότητα περιλαμβάνονται ερωτήματα κλειστού τύπου πολλαπλής επιλογής γενικών στοιχείων. Στην 2η ενότητα περιλαμβάνονται ερωτήσεις που αφαιρούν την περίοδο εγκλεισμού και χρησιμοποιούνται και ερωτήσεις κλειστού τύπου πολλαπλής επιλογής αλλά και ερωτήσεις με αναπτυσσόμενο κείμενο. Στην 3η ενότητα οι οποίοι αναφέρεται στην περίοδο παναλειτουργίας των μιλωτικών περιλαμβάνονται μικτού τύπου ερωτήματα με χρήση πολλαπλής επιλογής πλησίου ελέγχου με δυνατότητα συνδυασμού απαντήσεων και αναπτυσσόμενου κειμένου. Στην 4η και τελευταία ενότητα παρατήθενται δύο ερωτήσεις με αναπτυσσόμενο κείμενο που αφορούν μελλοντικές σκέψεις και ιδέες του δικτύου ναυτιλιακών μιλωτικών. Τα γενικά στοιχεία της 1ης ενότητας αφορούν τα είδη των μιλωτικών του δικτύου και το κοινό που εξυπηρετούν. Από το γράφημα προκύπτει ότι τα μισά μέλη του δικτύου είναι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες και τα υπόλοιπα μέλη είναι ειδικές βιβλιοθήκες. Αναλογικά και το κοινό που εξυπηρετούν. Οι φοιτητές όπως το αναμενόμενο αποτελούν το 47,1% του κοινού του δικτύου και ακολουθούν με ποσοστό 11,8% το ευρύ κοινό, το επιστημονικό προσωπικό και οι ιστορικοί ρευνητές. Ενώ με μικρότερο ποσοστό 5,9% ακολουθούν οι υπόλοιπες κατηγορίες όπως είναι τα μέλη των μιλωτικών, το προσωπικό τους και οι μαθητές. Τα ερωτήματα της δεύτερης ενότητας αφορούν την περίοδο του εκλεισμού και περιορισμού. Στο βασικό ερώτημα πόσες βιβλιοθήκες μέλη του δικτύου είχαν αναστείλει τη λειτουργία τους, το 90% περίπου είχαν αναστείλει τη λειτουργία τους όπως φαίνεται από το γράφωμα στο φυσικό τους χώρο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος που εργαζόταν το προσωπικό κατά τη διάρκεια του εκλεισμού που όπως φαίνεται στην ακόλη την επικόνιση τα περισσότερα μέλη του δικτύου λειτουργούσαν με ένα συνδυασμό υπηρεσιών. Εξ αποστάσεως εξυπηρέτηση μέσω ηλεκτρονικών υπηρεσιών αλλά και με φυσική παρουσία που αφορούσε την εκπεριτροπή σε εργασία. Επίσης την περίοδο αυτή διαπιστώθηκε από την έρευνα ότι η κρίση αντιμετωπίστηκε σε αρμονία με το γονικό οργανισμό της κάθε βιβλιοθήκης και συνεχίστηκε σε μεγάλο ποσοστόιο επικοινωνία με το κοινό με τους ακόληφους τρόπους. Μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χρήση υπηρεσίας ρωτήσεις στον βιβλιοθικό νόμο, τηλεφωνική εξυπηρέτηση, ηλεκτρονική εγγράφη μελών, δυνατότητα πρόσβασης ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης από οπόσταση, υποβολή ηλεκτρονικής φόρμας ετοιμάτων. Στην τρίτη ενότητα που αποτελούσε και το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας υπήρξαν 31 ερωτήσεις σχετικά με την παραλειτουργία των βιβλιοθικών, δηλαδή την περίοδο μετά τον εγκλεισμό. Ενδεικτικά αναφέρονται τα αποτελέσματα από τα βασικά σημεία του ρευθματολογίου που αφορούν κυρίως το ωράριο λειτουργίας των βιβλιοθικών, τις υπηρεσίες που παρήχαν αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν με το άνοιγμά τους. Σχετικά με το ωράριο λειτουργίας παρατηρείται από την ακόλουθη εικόνα ότι το 62,5% των βιβλιοθικών τροποποίησαν το ωράριο τους με την επαναλειτουργία τους μετά τον εγκλεισμό. Μερικές παρήχαν υπηρεσίες καθημερινά μέχρι το μεσημέρι, ενώ πριν λειτουργούσαν και το απόγευμα. Κάποιες άλλες βιβλιοθήκες λειτουργούσαν μερικές μέρες στην εμπεδομάδα και συγκεκριμένες ώρες και μόνο μία βιβλιοθήκη μίωσε πόνο το ωράριό της κατά 2 ώρες και λειτουργούσε καθημερινά μέχρι τις 6 το απόγευμα. Η ερώτηση αν η αλλαγή του ωραρίου επηρέασε και τη χρήση της βιβλιοθήκης, όπως διαφέρονται και από το γράφημα υπάρχει λίγη διαφορά ανάμεσα στο ναι και το όχι, σε μικρή υπεροχή της απάντησης ότι δεν επηρεάστηκε η χρήση των βιβλιοθικών από την αλλαγή ωραρίου. Σε διευκρινιστική όμως ερώτηση για το ποιες ήταν αυτές οι επιρροές αναφέρθηκε η μείωση της συμπληροφορίας του υλικού και η σημαντική μείωση των αγνωστικού κοινού. Αναφορικά με ποιες υπηρεσίες των βιβλιοθικών εξακολούθησαν να παρέχονται με την επαναλειτουργία τους, τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι το 30,8% των βιβλιοθικών άνοιξε τα αναγνωστήριά του με όλα τα μέτρα ασφαλείας, ακολουθούν οι βιβλιοθήκες με ποσοστό 23,1% που παρέχαν δανεισμό βιβλίο με ρεντεβού και με ποσοστό των 7,7% ακολουθούν οι υπόλοιπες υπηρεσίες όπως είναι η υπηρεσία του διαδανεισμού, η παροχή διαδικτυακών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, εκθήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, η παροχή ασύρματων δίκτυου, η παροχή ασύρματων δίκτυου και η εξυπηρέτηση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Τα ακόλητα διαγράμματα επικονίζουν τη χρήση αναγνωστηρίων και βιβλιοστασίων των βιβλιοθικών μελών του δικτύου. Οι περισσότερες βιβλιοθήκες από τα μέλη του δικτύου δεν επέτρεπαν τη χρήση των αναγνωστηρίων και των βιβλιοστασίων. Σχετικά με την παροχή εκπαιδευτικών και παιππορφωτικών δράσεων και εκδηλώσεων στους χώρους της βιβλιοθήκης, το 75% των βιβλιοθικών σταμάτησε το σχεδιασμό οποιασδήποτε από τις προαναφερόμενες δράσεις. Αναφορικά με την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, οι βιβλιοθήκες ανέφεραν ενδεικτικά την ενεργοποίηση της υπηρεσίας ρωτήστε το βιβλιοθικονόμο, την περιορισμένη ταχυδρομική αποστολή υλικού σε χρήση της βιβλιοθήκης, την καταγραφή πηγών και παροχή προσβασιμότητας από τους εκδότες για την εξαποστάσεως υποστήριξη των μαθημάτων των δασκόντων, τις διαδικτυακές υπηρεσίες με παρουσίες των ιστορικών συλλογών των βιβλιοθικών μέλων του δικτύου, το σχεδιασμό διαδικτυακών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τη δημιουργία διαδικτυακών κουΐς, την εξυπηρέτηξη εξαποστάσεως, αποστολή πληροφοριών ή άρθρων και τη σύνταξη οδηγιών χρήσης εργαλείων και βιβλιογραφικών βάσεων. Τα υπόλοιπα ερωτήματα αφορούσαν τα μέτρα προστασίας που έλαβαν οι βιβλιοθήκες με την παναλειτουργία τους, δηλαδή αν παρήχαν οδηγίες στους χρήστες τους, αν συνιστούσαν τη χρήση μάστας και αν φρόντισαν για τη τήρης των απαιτούμενων αποστάσεων. Όλες οι βιβλιοθήκες απάντησαν ότι ακολουθούσαν όλα τα προπληπόμενα μέτρα σύμφωνα με τις οδηγίες του Εωδή. Επιπρόσθετα, όλες οι βιβλιοθήκες απάντησαν ότι αυξήθηκε το ποσοστό χρήσης των σελίδας τους και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απάντηση για τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι βιβλιοθήκες κατά την περίοδο της πανδημίας. Οι κυριότερες που καταγράφηκαν ήταν τα προβλήματα στον υλικότεχνικό εξοπλισμό, η έλλειψη τεχνικού προσωπικού, η προσπάθεια να παραμένουν οι βιβλιοθήκες όσο στο δυνατό προσπάθει μας, η αντίδραση των χρηστών για την απαγόρευση της χρήσης των αναγνωστηρίων και των μιλιοστασίων, καθώς και του μειωμένου ουραρίου, η υποστελέχωση προσωπικού λόγου αδειών ειδικού σκοπού και ευπαθών ομάδων, οικονομικές επιπτώσεις από τη μίωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, των επισκεπτών και το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του εκλείσμου, μέρος του προσωπικού βρέθηκε σε αναστολή εργασίας ή κυτλεεργασίας, με συνέπεια να υπάρχουν τεχνικά προβλήματα στον τρόπο εργασίας σε απομακρυσμένο περιβάλλον, στον τρόπο επικοινωνίας, καθώς επίσης διάφορες δυσκολίες παρουσιάστηκαν και για την υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε διαδικτυακό περιβάλλον, μη εξηγίωση με διαδικτυακά εργαλεία, έλλειψη κανοποιητικής εμπειρίας, καθώς επίσης και ανασφάλεια και ψυχολογική αστάθεια. Στην 4η ενότητα προτείνονται τρόποι συνεργασίας μεταξύ των μελών, όπως η διαδικτυακή συνεργασία και ο σχεδιασμός ενός κοινού σχεδίου δράσης, η συμπόρευση με τις οδηγίες πρωτοκόλου επαναλειτουργίας βιβλιοτικότου σε Α, ο σχεδιασμός νέων προγραμμάτων σε συνεργασία των βιβλιοτικών μελών του δικτύου μέσα από τους καταλόγους και τις συλλογές τους, οι εικονικές διαδικτυακές εκδηλώσεις ή η υλοποίηση ψηφιακών και κοινών δράσεων για την προώθηση των υπηρεσιών του δικτύου. Τέλος, καταγράφηκαν ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν άμεσα από τα μέλη του δικτύου για το σχεδιασμό ενός κοινού σχεδίου διαχείρισης κρίσης. Ειδικότερα, οι βιβλιοθήκες πρότειναν να ανασητηθούν σχετικά παραδείγματα από αντίστοιχες συνεργασίες του εξωτερικού, να οριστούν εκπρόσωποι από κάθε ιδρύμα για τη σύνταξη και υλοποίηση ενός κοινού σχεδίου δράσης, να καταρτιστεί ένα κοινό σχέδιο αντιμετώπισης των απαιτήσεων του πανισμού, να πραγματοποιηθεί ανταλλαγή και καταγραφή πληροφοριών και εμπειριών ανάμεσα στα μέλη του δικτύου, να ακολουθήσει τις οδηγίες του ΣΑΑ για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, να υποστηρίξει την πληρογραφική έρευνα, να χρησιμοποιούν διαδικτυακούς πόρους, να αναπτύξουν ένα ενιαίο μηχανισμό αναζήτησης τους επιμέλους καταλόγους, να πραγματοποιήσουν μια ανάλυση SCOT και PEST για να καταγραφούν τα δυνατά και τα δύνατα στοιχεία κάθε μέλους και αθριστικά του δικτύου και βάσει αυτού να διαμορφωθεί ένα κοινό σχέδιο βράσης με διαμοιρασμό ρόλων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι κυβερνητικές αρχές έχουν εφαρμόσει μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας και ασφάλειας για την πρόληψη της εξάπλου στοιού COVID-19. Οι βιβλιοθήκες, ανεξαρτή του είδους, ανταποκρίθηκαν γρήγορα και τροποποίησαν λειτουργίες, υπηρεσίες και διαδικασίες ανταποκρινόμενες με επιτυχία στη διαχείριση αυτής της κρίσης. Οι βιβλιοθήκες είναι χώροι μάθησης και σύνδεσης για όλους. Επομένως, αυτή η κρίση μας έχει προκαλέσει να εργαστούμε δημιουργικά για την προσαρμογή των υπηρεσιών, ενώ οι κτηριακές μας εγκαταστάσεις είναι κλειστές. Επειδή η υγεία και η ασφάλεια των υπαλλήλων και των επισκεπτών των επιμέρους βιβλιοθήκων των δικτύου είναι η πρώτη προτεραιότητα, οι βιβλιοθήκες του παρακολουθούν προσεκτικά και συνεχώς ενημερώνονται από το Υπουργείο Παιδείας και τις αρμόδιες υπηρεσίες με σκουπό την άμεση ανταπόκριση τους στις συνθήκες της πανδημίας COVID-19. Οι βιβλιοθήκες μέλη του δικτύου, αυτιλιακών βιβλιοθήκων όπως διαφαίνεται και από τα αποτελέσματα του ερευνηματολογίου, κλείθηκαν ανταποκριθούν σε τραστηριώτες όπως την διδασκαλία, την έρευνα και την παροχή ηλεκτρονικών και ψηφιακών υπηρεσιών. Οι πληροφοριακές ανάγκες των χρηστών λόγω της πανδημίας παραμένουν ακριβώς οι ίδιες και πριν, με τη μόνη διαφορά τον τρόπο πρόσβασης, έκτησης και παράδοσης του υλικού, αλλά με κοινό παρανομαστή την απέτηση των ίδιων πληροφοριακών πηγών. Συγκεκριμένα, μέσω των απαντήσεων των μελών βιβλιοθηκών του δικτύου, αποδεικνύεται η άμαση ανταπόκριση και προσαρμογής του στις έκτακτες αυτές συνθήκες της πανδημίας, καθώς κατά την περίοδο του εγκλεισμού, αλλά και με την επαναλειτουργία, ανέπτυξαν νέες υπηρεσίες οι οποίες προαναφέρθηκαν στην παρουσία στον αποτέλεσμα του ερωτηματολογίου και αξιοποίησαν τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό και τα τεχνολογικά μέσα που διέθετα για την εξυπηρέτηση του κοινού από απόσταση. Στόχος ήταν η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη κάλυψη των αναγκών των χρηστών με την εφαρμογή της ηλεκτρονικής εξυπηρέτησης γεγονός που αποτυπώθηκε από το ερωτηματολόγιο, ειδικότερα και σύμφωνο με την έρευνα που έγινε σε σύντομο χρονικό διάστημα οι βιβλιοθήκες μέλη του δικτύου οργάνωσαν και λειτουρίσαν. Εξ αποστάσεως πρόσβαση σε βάση θεδομένων, εξυπηρέτηση μέσω ανημέλη τηλεφωνικής επικοινωνίας, ανάρτηση μαθημάτων πληροφοριακής παιδείας, διαδικτή και εκπαίδευση σεμινάρια εκδηλών εκπαιδευτικές δράσεις. Ενεργήσει πολύ μέσα από διάφορες δημιουργικές δράσεις στο μήνυμα «Μένουμε σπίτι», υποστήριξης ερευνητικής διαδικασίας, συμμετοχή σε σύγχρονη ή ασύγχρονη τηλεκπαίδευση, ψηφιοποίηση εντυπωλικού, δημιουργία καταλώνων για πρόσβαση σε ελεύθερα ψηφιακά βιβλία ή σε άλλο ελεύθερο ψηφιακό πολιτιστικό υλικό, περιορισμένο δανεισμό κατόπιν εττήματος, διαδανεισμού, πρόσβαση σε αξιόπιστα δ ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την πανδημία COVID-19, εκτέλεση διοικητικών και βιβλιοθηκονομικών υπηρεσιών. Οι βιβλιοθήκες μέλη του δικτύου έχουν αυξήσει τον καθαρισμό των χώρων τους με αυστηρά συστήματα καθαρισμού και απολύμανσης και έχουν εγκαταστήσει επιπλέον σταθμούς απολύμανσης χεριών. Έχουν λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρη για την αποφυγή της διάδοσης του υιού, όπως η χρήση μάσκας, γάτια, τήρηση αποστάσεων, βιβλία σε καραντίνα, εξυπηρέτηση μέσω ραντεβού, κλειστά βιβλιοστάσια και αναγνωστήρια, λειτουργώντας διακριτικά και αποτελεσματικά και αποδεικνύοντας για άλλη μία φορά την αναγκαιότητά τους. Ο κύριος άξονας της παρούσας εργασίας και της συγκεκριμένης έρευνας ήταν η καταγραφή απόψεων και ιδεών σχετικά με τους τρόπους συνεργασίας μεταξύ των μελών του δικτύου και ο εντοπισμός σημείων σύγκλισης με άμεσο στόχο τη διαμόρφωση ενός σχεδίου πρόληψης κατά το οποίο κάθε μέλος να αναλαμβάνει μία ευθύνη ρόλο ώστε να επιτευθούν κοινή στόχη προς όφελος του συνολού των Χριστών. Η έρευνα ολοκληρώθηκε με τις προτάσεις των βιβλιοθήκων για το σχεδιασμό ενός κοινού σχεδίου διαχείρισης κρίσης οι οποίες αναφέρθηκαν εκτενώς στην ενότητα των αποτελεσμάτων του ρετματολογίου. Σύμφωνα με αυτές τις προτάσεις οι βιβλιοθήκες μέλη του δικτύου θα πρέπει να αντιστοιχήσουν σε πραγματικές ενέργειες και να τις κατανύμουν ανάλογα με τις προτεραιότητες που θα θέσουν στις επιμέρους φάσεις ενδεχόμενες κρίσης. Στη συνέχεια το δίκτυο νοτιλιακό βιβλιοθικό θα πρέπει στο σχέδιο δράσης που θα συντάξει να συμπεριλάβει τις πιθανές ευκαιρίες, τη γνώση, την εμπειρία, τον εντεπισμό αλλά και τη συγκέντρωση των στοιχείων που αναδίθηκαν από αυτήν την κρίση. Η πρόσβαση στις πληροφορίες και η καλύτερη εξυπηρέτηση των Χριστών παραμένει κοινωνική ευθύνη των βιβλιοθικωνόμων οι οποίοι καταφέρουν να προσαρμοστούν και να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και συλλογικά υιοθετώντας νέες υπηρεσίες και καινοτόμες ιδέες για ένα καλύτερο και πιο ασφαλές για όλους μας αύριο. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.