Διάλεξη 3 / Διάλεξη 3 / Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο - Κυριαζόπουλος Κυριάκος (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2015)
Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο: Υπόσχεσθαι, αγαπητές φίλες και φίλοι. Στην τρίτη διάλεξη του Συγκριτικού Εκκλησιαστικού Δικαίου του Δευτέρου Εξαμήνου, συνεχίζομαι την παρουσίαση της Καθήλια Αρμοδιότητας των Οργανισμών της Ρωμαϊκής Κουρίας. Και βρισκόμαστε στην Καθήλια Αρμοδιότητα της Congregatio η Σύλλογο για τα Καθηδρύματα Καθαγιασμένης Ζωής και της Αδερφότητες Αποστολικής Ζωής. Η Congregatio, η Σύλλογος για τα Καθηδρύματα Καθαγιασμένης Ζωής και της Αδερφότητες Αποστολικής Ζωής, ασκεί τις αρμοδιότητες της Αγίας Έδρας, αναφορικά με τα Καθηδρύματα Καθαγιασμένης Ζωής και τις Αδερφότητες Αποστολικής Ζωής, με την εξαίρεση των Αδερφωτήτων Αποστολικής Ζωής που ιδρύθηκαν για τις Ιεραποστολές. Είναι επίσης αρμόδια για τις συνδιασκέψεις των ανώτερων προϊσταμένων ή ουμένων, των μοναχών και των μοναζουσών, για την ερημητική ζωή, για την τάξη των παρθένων και τα σωματεία τους, για τα τρίτα τάγματα και για τα σωματεία των πιστών, τα οποία ιδρύονται με την πρόθεση να καταστούν κάποτε Καθηδρύματα Καθαγιασμένης Ζωής ή Αδερφότητες Αποστολικής Ζωής, ή ύστερα από ανάλογη προετοιμασία. Και τώρα ας εξηγήσουμε μερικούς όρους ο οποίους προηγουμένως αναφερθήκαμε. Οι συνδιασκέψεις των ανώτερων προϊσταμένων των μοναστικών καθηδρημάτων είναι τα συμβούλια των ανώτερων προϊσταμένων, τα οποία ιδρύονται από την Αγία Έδρα, αποβλέπουν στη συνεργασία για την πληρέστερη επίτευξη του σκοπού κάθε Καθηδρύματος, χωρίς όμως βλάβη της διοικητικής αυτοτελείας του για την εξέταση κοινών υποθέσεων και για έναν κατάλληλο συντονισμό με τις συνδιασκέψεις των επισκόπων και με κάθε επίσκοπο. Ποιοι είναι ανώτεροι προϊστάμενοι των μοναχών και των μοναζουσών είναι οι εξής. Πρώτον, οι γενικοί προϊστάμενοι ή ηγούμενοι, σούπεριόρες γενεράλες. Δεύτερον, οι επαρχιακοί προϊστάμενοι ή ηγούμενοι, σούπεριόρες προβινσιάλες. Τρίτον, οι προϊστάμενοι των οίκων ή μοναστηρίων, σούι γιούρις, οι δύο δικαίου. Τέταρτον, οι αναπληρωτές, οι βικάροι των παραπάνω προϊσταμένων ή ηγουμένων όταν ασκούν το αξίωμά τους. Πέμπτον, οι αμπάτες πριμάτες, δηλαδή οι πρώτοι αβάδες και οι αμπάτες σούπεριόρες, δηλαδή οι προϊστάμενοι ή ηγούμενοι αβάδες των μοναστικών κογκρεγκατσιών, των μοναστικών συγκροτημάτων, μολονότι αυτοί δεν είναι κατά κρίβεια ανώτεροι προϊστάμενοι, διότι οι οίκοι που αποτελούν τις μοναστικές συγκροτημάτων, δηλαδή τα μοναστικά συγκροτήματα, είναι σούι γιούρης και ως εκ τούτου οι εν λόγω αμπάτες, δηλαδή αβάδες, δεν έχουν σχεδόν καμιά εξουσία πάνω στα μέλη των εν λόγω οίκων. Γενικοί προϊστάμενοι είναι εκείνοι που διοικούν όλο το καθηδρίμα. Επαρχιακοί προϊστάμενοι είναι εκείνοι που διοικούν μια επαρχία του καθηδρίματος, η οποία περιλαμβάνει έναν ορισμένο αριθμό μοναστικών οίκων, δόμους, ή εκείνοι που διοικούν ένα τμήμα του καθηδρίματος που εξομοιώνεται με επαρχία, παράδειγμα μια περιφέρεια ρέντζιο. Ή και οι μοναστήρια σούι γιούρης είναι εκείνα που διέπονται από το δικό τους δίκαιο και διοικούνται από προϊστάμενο ή ηγούμενο που εκλέγεται από τον νίκο, ο οποίος δεν έχει κανέναν άλλο τακτικό προϊστάμενο στην εσωτερική διοίκηση του μοναστηρίου. Στις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες, ανώτεροι προϊστάμοι των μοναχών και των μοναζουσσών είναι οι εξής. Πρώτον, οι πρόεδροι των μοναστικών σύνομοσπονδιών, Konfederations Monastike. Δεύτερον, οι προϊστάμενοι των μοναστηρίων σούι γιούρης. Τρίτον, οι γενικοί προϊστάμενοι των όρδηνες, δηλαδή των ταγμάτων και των κονγκρεγετσιών, δηλαδή των αδελφοτήτων. Δέταρτον, οι επαρχιακοί προϊστάμενοι των όρδηνες, οι ταγμάτων και των κονγκρεγετσιών, οι αδελφοτήτων και οι εξομοιωμένοι με αυτούς. Και πέμπτον, οι αναπληρωτές των παραπάνω προϊσταμένων όταν ασκούν το αξιωμά τους. Τι είναι μοναστική σύνομοσπονδία. Μοναστική σύνομοσπονδία είναι η ένωση μεταξύ περισσότερων μοναστηρίων σου η Γιούρης, υπό έναν πρόεδρο. Μοναστήρι ότι είναι. Μοναστήρι ονομάζεται ο μοναστικός οίκος, στον οποίο τα μέλη τύνουν στην Ευαγγελική τελειότητα, με την τήρηση των κανόνων και των παραδόσσεων της μοναστικής ζωής. Μοναστήρια σου η Γιούρης είναι εκείνα τα οποία δεν εξαρτώνται από άλλο μοναστήριο και διέπονται από το δικό τους τύπικο που εγκρίνεται από την αρμόδια αρχή. Όρδινες. Είναι όρδινες, δηλαδή τάγματα. Είναι οι αδελφότητες που ιδρύονται από την αρμόδια εκκλησιαστική αρχή. Στις οποίες, αν και δεν είναι μοναχοί, απαγγέλουν μια ομολογία η οποία εξομοιώνεται με τη μοναστική ομολογία. Κογκρεγατσιώνες ή αδελφότητες. Είναι οι αδελφότητες που ιδρύονται από την αρμόδια εκκλησιαστική αρχή, στις οποίες τα μέλη απαγγέλουν την ομολογία με τις τρεις δημόσια επαγγελίες της υπακουής, της αγνοίας και της πτωχίας, οι οποίες όμως δεν εξομοιώνονται με τη μοναστική ομολογία, αλλά έχουν τη δική τους ισχύ, σύμφωνα με τους κανόνες του δικαίου. Η ερημητική ζωή και η τάξη των παρθένων συνιστούν μορφές καθαγιασμένης ζωής, που είναι εγκεκριμένες από την Αγία Εδρα. Τα τρίτα τάγματα είναι τα σωματεία των μη μοναχών πιστών, στα οποία τα μέλη διάγουν μια θρησκευτική ζωή, που αποβλέπει στη χριστιανική τελειότητα, μετέχοντας μέσα στον κόσμο, στο πνεύμα κάποιου μοναστικού καθηδρύματος και κάτω από την υψηλή διεύθυνση του καθηδρύματος. Παραδείγματος χάριν, η τρίτη τάξη των φραγγισκανών. Και τώρα προχωρούμε στην παρουσίαση της Καθήλια Εναρμοδιότητας, της Κογκρεγάτσιο Ίσιλόγου για τα Ιεροσπουδαστήρια και τα Ινστιτούτα Σπουδών. Η Κογκρεγάτσιο για τα Ιεροσπουδαστήρια και τα Ινστιτούτα Σπουδών είναι μέσα στη Λατινική Εκκλησία αρμόδια για την κατάρτιση των υποψήφιων κληρικών στα Ιεροσπουδαστήρια και για την προαγωγή και το πρόγραμμα της καθολικής εκπαιδεύσεως, η οποία παρέχεται μέσω των καθολικών σχολείων. Ασκή τσαρμοδιώτης Αγίας Έδρας αναφορικά με τα εκκλησιαστικά και τα καθολικά πανεπιστήμια. Να εξηγήσουμε μερικούς όρους τώρα. Τα εκκλησιαστικά πανεπιστήμια προορίζονται στους θρησκευτικο-θεολογικούς κλάδους, δηλαδή περιλαμβάνουν τις σχολές της θεολογίας, του κανονικού δικαίου και της φιλοσοφίας. Τα εκκλησιαστικά πανεπιστήμια ιδρύονται ή εγκρίνονται ως τέτοια από την Αγία Έδρα, στην οποία ανήκει και η ενώτατη διοίκησή τους. Τα καθολικά πανεπιστήμια προορίζονται στους κοσμικούς επιστημονικούς κλάδους. Ο τίτλος «Καθολικό Πανεπιστήμιο» αποκτάται με τη συνέναιση της αρμόδιας επισκοπικής αρχής. Και τώρα ας δούμε την καθήλην αρμοδιότητα της Αποστολικής Πενητεντσιάρια, δηλαδή του Αποστολικού Εξομολογηταρίου. Η Αποστολική Πενητεντσιάρια συγκατελέγεται από την Αποστολική Διάταξη Παππικό Νόμο Πάστορο Μπόνους του 1992 μεταξύ των δικαστηρίων της Ρωμαϊκής Κουρίας. Πλειν όμως δεν θεωρείται από την επιστήμη ως δικαστήριο κατά κυριολεξία ή με την τεχνική έννοια του όρου, αλλά ως ένα δικαστέριο, δηλαδή ως ένας οργανισμός της Ρωμαϊκής Κουρίας, με αρμοδιότητα την χορήγηση των κράτσιε, δηλαδή των χαρήτων, κυρίως στο χώρο της συνείδησης και των εντουργέντσιε, δηλαδή των συγχωρημάτων, δεν προσωμιάζει με κανένα κρατικό όργανο, δεδομένου ότι η κρατική νομοθεσία ρυθμίζει μόνο το χώρο έξω από τη συνείδηση. Και τώρα εξηγήσω με μερικούς όρους που συναντήσαμε στην παρουσίαση της Καθήληναι Αρμοδιώτητας Αποστολικής Πενητεντσιάρια. Η κράτσια είναι μια απόφαση της αρμόδιας εκκλησιαστικής αρχής, νομοθετικής ή εκτελεστικής, δυνάμης σχετικής νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως, με την οποία παρέχεται σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα ένα δικαίωμα, το οποίο τροποποιεί το ισχύον δίκαιο υπέρ του συγκεκριμένου ή των συγκεκριμένων προσώπων ή το οποίο χωρηγείται πέραν του δικαίου. Στο χώρο της συνείδησης ασκείται το forum internum. Γι' αυτό τώρα θα πούμε ορισμένα πράγματα. Δηλαδή το forum internum, δηλαδή η εσωτερική εξουσία διακυβερνήσεως η δικαιοδοσίας, αποβλέπει καταρχήν στο συμφέρον των μεμονωμένων πιστών το forum internum και έχει κατά κανόνα μυστικά αποτελέσματα νομικά ή μη. Διακρίνεται σε μυστηριακό, ανασκείται μόνο κάτω μυστήριο της μετανείας και σε έξω μυστηριακό ανασκείται εκτός του παραπάνου μυστηρίου. Και τώρα ας εξηγήσουμε την έννοια της indulgentia. Σύμφωνα με τον κανόνα 992 του Κώδικα Κανονικού Δικαίου της Λατινικής Εκκλησίας, η indulgentia είναι η άφεση ενώπιον του Θεού, της πρόσκαιρης ποινής για τις αμαρτίες, τις ίδιοι εξαλειφθίσεις όσον αφορά την ενοχή. Άφεση με την οποίαν ο πιστός κατάλληλα διατεθειμένος και υπό ορισμένες και καθορισμένες προϋποθέσεις αποκτά με τη βοήθεια της εκκλησίας, η οποία ως διάκονος της λύτρωσης διαχειρίζεται και διαθέτει με αυθεντία τον θησαυρό των ικανοποιήσεων του Χριστού και των Αγίων. Στη συνέχεια ας προχωρήσουμε στην παρουσίαση της καθήλυν αρμοδιότητας το Ανώτατο Δικαστήριο της Αποστολικής Συγκνατούρα ή Αποστολικής Επισφραγίσεως. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Αποστολικής Συγκνατούρα έχει τρεις κατηγορίες αρμοδιωτήτων. Δηλαδή είναι πρώτον, Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο και προσωμιάζει με τον κρατικό Άριο Πάγου. Δεύτερον, Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο και προσωμιάζει με το Κρατικό Συμβούλιο της Επικρατείας, δηλαδή με το Κρατικό Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο. Ο Άριος Πάγος, Κρατικό Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο για ποινικές υποθέσεις και ιδιωτικές διαφορές, αστικές και εμπορικές. Και τρίτον, Ανώτατο Διοικητικό Όργανο με αρμοδιώτητα την απονομή της δικαιοσύνης, δηλαδή μια κονγκρεγκάτσιο ισύλογος της δικαιοσύνης και προσωμιάζει με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των Κρατών. Στη συνέχεια θα δούμε την αρμοδιώτητα, την καθήλυν του Δικαστηρίου της Ρωμαϊκής Ρώτα. Το Δικαστήριο της Ρωμαϊκής Ρώτα είναι τακτικό δικαστήριο της Αποστολικής Έδρας δευτέρου και περαιτέρω βαθμού δικαιοδοσίας. Δικάζει και σε πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας ορισμένες υποθέσεις που προβλέπονται από την Αποστολική Διάταξη Πάστορ Μπόνους για τη Ρωμαϊκή Κουρία του έτους 1992. Στη συνέχεια, η καθήλυν αρμοδιώτητα του Ποντιφικού Συμβουλίου για τους Λαϊκούς. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για τους Λαϊκούς είναι αρμόδιο για τα ζητήματα των Λαϊκών. Όσον αφορά τα τρίτα τάγματα, το Ποντιφικό Συμβούλιο μεριμνά μόνο για τα ζητήματα που σχετίζονται με τη δραστηριότητά τους. Ασχή κατεξέρεση τις διοικητικές αρμοδιώντες Αγίας Έδρας αναφορικά με τα σωματεία των Λαϊκών. Ας εξηγήσουμε την έννοια των σωματείων των Λαϊκών. Τα σωματεία, εν γένη, διακρίνονται ως προς τις τάξεις των πιστών που είναι μέλη τους σε πρώτον σωματεία κληρικών, δεύτερον σωματεία Λαϊκών και τρίτον σε σωματεία κληρικών και Λαϊκών. Ως προς τη νομική τους φύση διακρίνονται σε πρώτον δημόσια σωματεία και δεύτερον ιδιωτικά σωματεία. Τα ιδιωτικά σωματεία μπορεί να είναι με ή χωρίς νομική προσωπικότητα κατά το κανονικό δίκιο. Η σκοπή ενός σωματείου μπορεί να είναι πρώτον η προώθηση μιας τελειότερης ζωής, δεύτερον η προαγωγή της δημόσιας λατρείας ή της χριστιανικής διδασκαλίας, τρίτον άλλα έργα της εσωτερικής ιεραποστολής ή πειμαντικής, δηλαδή του αποστολά τους, δηλαδή οι πρωτοβουλίες Ευαγγελισμού, η πραγματοποίηση έργων ευσέβειας ή αγάπης, ή ο εμποτισμός της τάξης των πρόσκαιρων πραγμάτων με το Ευαγγελικό Πνεύμα. Στη συνέχεια προχωρούμε στην παρουσίαση της καθήλυνα αρμουδιότητας του Ποντιφικού Συμβουλίου για την Προώθηση της Ενότητας των Χριστιανών. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για την Προώθηση της Ενότητας των Χριστιανών είναι αρμόδιο να επιδίδεται με κατάλληλες προβδοβουλίες και δραστηριότητες στο οικουμενικό έργο για την αποκατάσταση της Ενότητας των Χριστιανών, όπως αυτή εννοείται από τη δασκαλία της Καθολικής Εκκλησίας. Η καθήλυνα αρμουδιότητα του Ποντιφικού Συμβουλίου για την Οικογένεια. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για την Οικογένεια είναι αρμόδιο για την προαγωγή της ποιμαντικής φροντίδας των οικογενειών και για την προώθηση των δικαιωμάτων και της αξίας τους στην καθόλου έκκλησία και στην πολιτιακή κοινωνία. Στη συνέχεια, η καθήλυνα αρμουδιότητα του Ποντιφικού Συμβουλίου για τη Δικαιοσύνη και την Ειρήνη. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για τη Δικαιοσύνη και την Ειρήνη αποσκοπεί στην προαγωγή της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο, σύμφωνα με την κοινωνική δασκαλία της Καθολικής Εκκλησίας. Ασχολείται και με τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο. Η καθήλυνα αρμουδιότητα του Ποντιφικού Συμβουλίου «Kor unum mia kardia». Το Ποντιφικό Συμβούλιο «Kor unum mia kardia» εκφράζει τη μέρημνα πνευματική και υλική της καθόλου εκκλησίας προς τους απόρους, προωθεί και συντονίζει επίσης τις πρωτοβουλίες των καθολικών φιλανθρωπικών ίδρυματων που βοηθούν τους φτωχούς. Η καθήλυνα αρμουδιότητα του Ποντιφικού Συμβουλίου για την πνευματική μέρημνα των μεταναστών και των μετακινουμένων. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για την πνευματική μέρημνα των μεταναστών και των μετακινουμένων κατευθύνει την πειμαντική μέρημνα της καθόλου εκκλησίας προς τις ειδικές ανάγκες των προσφύγων, των εξωρίστων, των μεταναστών, των ομάδων, των ασκούντων την τέχνη του τσίρκου, των ναυτικών και των εργαζομένων στα αεροδρόμια ή στα αεροπλάνα. Η καθήλυνα αρμουδιότητα του Ποντιφικού Συμβουλίου για το αποστολά τους, δηλαδή για την εσωτερική αποστολή ή για την πειμαντική προς τους λειτουργούς της υγείας. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για το αποστολά τους, δηλαδή για την εσωτερική αποστολή, δηλαδή για την πειμαντική προς τους λειτουργούς της υγείας εκφράζει την πνευματική μέρημνα της καθόλου εκκλησίας για τη στήριξη των λειτουργών της υγείας στη σύμφωνη με τη χριστιανική διδασκαλία εκπλήρωση της δραστηριοτητάς τους. Παρακολουθεί τις καινοτομίες, τη νομοθεσία και τις επιστήμες αναφορικά με την υγεία, προκειμένου αληθούν υπόψεις στο πειμαντικό έργο της εκκλησίας. Η καθήλην αρμοδιότητα του Ποντιφικού Συμβουλίου για την ερμηνεία των νομοθετικών κειμένων. Το Ποντιφικό Συμβούλιο για την ερμηνεία των νομοθετικών κειμένων είναι αρμόδιο για την αυθεντική ερμηνεία των γενικών νόμων της εκκλησίας, η οποία επικαιρώνεται από τον Πάπα. Εξετάζει από νομικής απόψεως τα γενικά εκτελεστικά διατάγματα και τις εγκυκλίους των υπολοίπων δικαστέρια, δηλαδή οργανισμών της Αποστολικής Κουρίας, της Ρωμαϊκής Κουρίας, καθώς και τα γενικά νομοθετικά διατάγματα των επισκοπικών οργανισμών. Αποφασίζει για τη συμφωνία ή μη των επιμέρους νόμων και των γενικών διαταγμάτων, που θεσπίζονται από νομοθέτες κατώτερους της ανώτατης αρχής με τους γενικούς νόμους της εκκλησίας, ύστερα από έτηση των παραπάνων νομοθετών. Τώρα ας εξηγήσουμε μερικούς όρους, οι οποίοι αναφέρθηκαν στο θέμα της καθήλην αρμοδιότητας του Ποντιφικού Συμβουλίου για την ερμηνεία των νομοθετικών κειμένων. Γενικοί νόμοι, οι γενικοί νόμοι εκδίδονται από τους εκκλησιαστικούς νομοθέτες, οι οποίοι έχουν δικαιοδοσία να νομοθετούν επί της καθόλου εκκλησίας και ισχύουν σε όλη την καθολική εκκλησία. Οι εκκλησιαστικοί νομοθέτες που έχουν δικαιοδοσία να νομοθετούν επί της καθόλου εκκλησίας είναι ο Πάπας, ατομικά και ο Σύλλογος των Επισκόπων μαζί με τον επικεφαλής του, δηλαδή τον Πάπα, είτε σε οικουμενική σύνοδο είτε με εξωσυνοδική ενέργεια. Γενικά εκτελεστικά διατάγματα. Γενικά εκτελεστικά διατάγματα είναι τα διατάγματα που εκδίδονται από εκείνους που ασχούν την εκτελεστική εξουσία μέσα στα όρια της αρμοδιωτητάς τους και με τα οποία καθορίζονται ακριβέστερα οι τρόποι εφαρμογής του νόμου ή οθείται η τήρησή του. Εγκύκλιοι είναι γενικές διοικητικές πράξεις οι οποίες εκδίδονται από εκείνους που ασχούν την εκτελεστική εξουσία και απευθύνονται προς εκείνους στους οποίους ανήκει η φροντίδα της εκτέλεσης των νόμων. Με αυτές τις πράξεις επεξηγούνται οι διατάξεις των νόμων και καθορίζονται οι τρόποι εκτέλεσής τους. Επιμέρους νόμοι. Οι επιμέρους νόμοι εκδίδονται από τους εκκλησιαστικούς νομοθέτες, οι οποίοι έχουν εξουσία να νομοθετούν είτε επί ενός συνολου επιμέρους εκκλησιών, δηλαδή επί επισκοπικού οργανισμού, είτε επί μιας επιμέρους εκκλησίας, είτε επί ενός μοναστικού καθηδρίματος ή μιας αδελφότητας, αποστολικής ζωής κλήρικων, ποντιφικού δικαίου. Εκκλησιαστικοί νομοθέτες για τους αντίστοιχους επισκοπικούς οργανισμούς ποιοι είναι. Είναι στη Λατινική Εκκλησία. Οι επιμέρους σύνοδοι πρώτον και δεύτερον υπό ειδικές προϋποθέσεις, οι συνδιασκέψεις των επισκόπων και οι συσκέψεις των επισκόπων των εκκλησιαστικών περιφεριών. Δεύτερον, στις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες, 1. Η Σύνοδη των Επισκόπων των Πατριαρχικών και των Μεγαλύτερων Αρχιεπισκοπικών Εκκλησιών και 2. Το Συμβούλιο των Ιεραρχών της Μητροπολιτικής Εκκλησίας Σουη-Γιούρης. Εκκλησιαστικοί νομοθέτες για τις μεμονωμένες επιμέρους εκκλησίες είναι. Πρώτον, οι μεμονωμένοι επαρχιούχοι επίσκοποι και δεύτερον, οι εξομοιωμένοι με τους παραπάνω, δηλαδή με τους επαρχιούχους επισκόπους, δηλαδή οι εδαφικοί ιεράρχες και οι εδαφικοί ηγούμενοι, οι αποστολικοί βικάροι, δηλαδή αντιπρόσωποι και οι ύπαρχοι αποστολικοί πρεφέκτες και οι μόνιμοι αποστολικοί διοικητές, αδμινιστρατώρες. Εκκλησιαστικοί νομοθέτες για τα μοναστικά καθηδρίματα και τις αδελφότητες αποστολικής ζωής κληρικών ποντιφικού δικαίου είναι οι προϊστάμενοι και τα καπίτουλα, δηλαδή οι συνάξεις σύμφωνα με τους καταστατικούς τους χάρτες. Γενικά διατάγματα. Τα γενικά διατάγματα που έχουν ισχύ νόμου έχουν όλα τα χαρακτηριστικά των νόμων, εκτός της τυπικής ονομασίας τους, και ρυθμίζονται από τις διατάξεις των κανόνων, του κανονικού δικαίου, για τους νόμους. Η διαφορά τους από τους νόμους συνίσταται στο ότι τα λόγο διατάγματα εκδίδονται σε επίγουσες περιπτώσεις και ως συμπλήρωμα ενός τυπικού νόμου. Προσωμιάζουν με τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου το αθουσάνδρα 4 παράγραφος 1 του Ελληνικού Συντάγματος. Στο σημείο αυτό τελείωσε η τρίτη διάλεξη του συγκριτικού εκκλησιαστικού δικαίου Δευτέρου Εξαμίνου. Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.