Οικονομία της Ημαθίας: προβληματισμοί – προοπτικές (Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας, 2022)
: Είμαι ο οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Δικής Μακεδονίας και θα είμαι του θεματικού κύκλου για την οικονομία. Όταν μου προτάθηκε από τη Βιβλιοθήκη να συντονίσω τον κύκλο αυτό, δέχτηκα ευχαρίστως και θεώρησα μία σημαντική ευκαιρία. Είμαι ο οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Δικής Μακεδονίας και θεώρησα μία σημαντική ευκαιρία να υπάρξει ένας διάλογος για την οικονομία σε ένα ουδέτερο, όσο μου επιτραπεί η έκφραση χώρο, που θα μπορούσε να φιλοξενήσει απόψεις και ιδέες για την οικονομία της οικονομίας. Η πρώτη σκέψη ήταν τι είδους διάλογο θα θέλαμε. Ποια θα ήταν η βασική θεματική του κύκλου αυτού και ποιες οι επιμέρους θεματικές. Το πρώτο που ενδιέφερε ήταν να επικεντρωθεί η σημερινή συζήτηση στις προοπτικές που μπορεί να έχει η οικονομία της σημαθείας και σε λύσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη. Γνωρίζαμε ασφαλώς ότι είναι πολύ φιλόδοξος ο στόχος για μια τέτοια συνάντηση περιορισμένης διάρκειας. Αν καταλήξουμε όμως να δημιουργήσουμε έναν πυρήνα προβληματισμού με σκέψεις και προτάσεις που δείχνουν κάποιες κατευθύσεις θα ήταν μια επιτυχία για τη σημερινή συνάντηση. Το δεύτερο που μας ενδιέφερε είναι τι είδους διάλογο θα θέλαμε σήμερα. Καταλήξαμε γρήγορα ότι γιατί μιας γενικής θεωρητικής συζήτησης πιο χρήσιμο θα ήταν να δούμε τα θέματα αυτά από τη ματιά των ομιλητών που είναι άμεσα συνδεδεμένη με την παραγωγική διαδικασία και συνεπώς στην οικονομία της συμμαθίας. Ποιες θα ήταν οι επιμέρους θεματικές τώρα. Θεωρήσαμε ότι η προσφορότερη λύση θα ήταν να εξετάσουμε τους επιμέρους τομείς της οικονομίας, που είναι η Γεωργία και γενικότερα ο Αυροδιατροφικός Κοινέας, ο τουρισμός, το ελιανικό εμπόριο. Σκεφτήκαμε και άλλες προτάσεις, όπως μια ειδική εξέταση της βιομηχανίας μετά τη σημαντική αποβιχάνηση της δύο τελευταίες δεκαετίες. Μια εξέταση των υποδομών, μια εξέταση καλών επιχειρηματικών πρακτικών. Όλες αυτές τις σκέψεις θα μπορούσανε κάλυστα να αποτελούν ένα θέμα συζήτησης σε μια καινούργια συζήτηση-διάλογο που θα μπορούσε να αναλάβει πάλι και η Βιωθή. Αυτές τις σκέψεις προχωρήσαμε στην πρόσκληση των ομιλητών που ο καθένας είναι ειδικός του τομέα του. Έτσι, ο κ. Καραγιάννης Αθαμάσιος, υπονομολόγος, τέλεθος της αναπτυξιακής συμμαθίας, θα αναφερθεί στην θέση της συμμαθίας στο χορταξικό και παραγωγικό σκεδιασμό της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας. Η θέση της συμμαθίας που μετά από δεκαετίες αναπτύξεις μέχρι το περίπου 2000 γνωρίζει πλέον μια σημαντική επιβράδυνση σαν συνέπεια της αποβιομηχάνησης και μίωσης των συντελεστών παραγωγής. Ο κ. Βακάνης Δημήτρης, διευθυντής της αγροκοιού, θα αναφερθεί ιδιαίτερα στις προοπτικές της γεωργίας και του αγροδιατοπικού κλάδου της συμμαθίας με την ενσωμάτωση καινοτομιών τόσο οργανικών όσο και τεχνολογικών στον εαυτό. Ο κ. Μάντζος Δημήτρης, πρόεδρος των ξενοδόχων η Μαθίας, του ξενοδοχιακού κλάδου και του τουρισμού στην η Μαθία και της δυνατότητες, στο γαμό μπορούμε, παραγωγικής αναδιάθρωσης του παραγωγιστού της η Μαθίας όπου ενδεχομένως ο τορισμός μπορεί να παίξει και να αποδειθεί κρίσιμος παράγοντας. Η κ. Τσιπουρίδου Αθηνά, η πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Βερίας, θα επικεντρωθεί στις προοπτικές του εμπορικού κλάδου και του λιανικού εμπόριου παρουσιάζοντας και ιδέες για την ανάπτυξη του κλάδου. Με βάση λοιπόν σε όλα αυτά δίνω τον λόγο στον κ. Καραγιάννη με το βασικό ερώτημα ποια είναι η θέση της συμμαθίας στον ευρύτερο χώρο της κεντρικής Μακεδονίας, στον οικονομικό χώρο, κάτι που θα μπορεί να καθορίσει και τις χρηματοδοτήσεις μέσω των προγραμμάτων που μπορεί να βγάλει η περιφέρεια. Ο λόγος λοιπόν στον κ. Καραγιάννη για περίπου οκτώ λεφτά. Σας ευχαριστώ κ. Καραφόλα. Προκειμένου να αντιληφθούμε τη θέση μας στον περιφερειακό σχεδιασμό νομίζω ότι θα πρέπει να ξεκινήσουμε καταρχήν να απνιφιστάμε την κατάσταση στην οποία αντιμετωπίζουμε. Έτσι μετά από μια δεκαετία και λίγο παραπάνω κρίσης τα βασικά μας δημοσιονομικά μεγέθη έχουν δημορφωθεί σε επίπεδα πολύ χειρότερα σχέση με αυτά που γνωρίζαμε κατά το παρελθόν. Έτσι το AIB μέσα σε αυτά τα χρόνια, από το 2008 και μετά, έχει χάσει σχεδόν το 30% της αξίας του ενώ αντίστοιχα το μέγεθος αυτό δημορφώθηκε για την περιφέρεια και την χώρα περίπου στο 25%. Αντίστοιχα και το κατακεφαλή AIB στην ημαθεία διαμορφώνεται πλέον μόλις στο 81,5% του αντίστοιχου ποσού για την περιφέρεια και στο 64% για το σύνολο της χώρας. Τα μεγέθη αυτά είναι ιδιαιτέρως σχετικά, αν ανοιγηστούμε το 2001 ήταν στο 98,3% της περιφέρειας μας, ήμασταν στο μέσο όρο δηλαδή και στο 81,6% για το σύνολο της χώρας. Έχουμε χάσει μέσα σε 17-18 χρόνια περίπου το 30% της σχετικής μας θέσης ως προς την περιφέρεια και την χώρα. Ταυτόχρονα στο ίδιο χρονικό διάστημα, η ανεργία στην ημαθεία έφτασε σε επίπεδα κοντά στο 20% σε αρκετά χρονικά σημεία ήταν και πάνω από το 20% με διπλασιασμό σε σχέση με μια δεδοδεκαετία. Αυτό μας δείχνει ότι η θέση μας είναι εντυσχερής και προβληματική ήδη από τις αρχές δεκαετίας του 2000 και όχι μόνο στο ξεκίνημα της χρηματοικονομικής κρίσης του 2008-2009. Καθώς χαρακτηριστήκαμε ως τοπική οικονομία από ταχύτερη διωλίσθηση στις δύσκολες περιόδους και από ταχύτερη αντίδραση στις χρονικές περιόδους εκείνες τις οποίες τα μαγεία κινήθηκαν ανωδικά. Μπορούμε λοιπόν με ασφάλεια να εκτιμήσουμε ότι κατά πραγματικότητα αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχουμε δομικά προβλήματα ως τοπική οικονομία. Για να χρησιμοποιήσω και μια έκφραση της εποχής κατά πραγματικότητα η τοπική μας οικονομία έχει υποκείμενα νοσήματα και δεν ήταν μόνο απότοκο της κρίσης η προβληματική θέση στην οποία βρισκόμαστε. Θα έλεγα ότι περισσότερο οφείλεται στην αδυναμία έγκρισης κατανοήσεις των αλλαγών οι οποίες συνέβησαν τόσο στα κατανοητικά πρότυπα σε διεθνή επίπεδο όχι μόνο σε επίπεδο χώρας όσο και στη δομή των διεθνών αγορών καθώς και στο καταμερισμό της εργασίας. Κυρίως όμως νομίζω ότι καθυστερήσαμε πάρα πολύ να αντιληφθούμε ότι έχουμε πρόβλημα πιθανότατα γιατί σε αρκετές περιπτώσεις δεν το θέλαμε κιόλας. Γιατί αυτό όμως ξεβόλευε σε σχέση με την εκεί την οποία είχαμε συνηθίσει να ακολουθούμε. Απαιτείται όμως να δούμε προς τα που οδηγούμαστε πλέον. Ποια είναι η θέση μας στην Κεντρική Μακεδονία και τι μπορεί να γίνει σε επίπεδο περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας όπως τουλάχιστον αυτός αποτυπώνεται στα βασικά μεγέθη στρατηγικού σχεδιασμού για την περιφέρα στην στρατηγική έξεμιση της δίκευσης η οποία έχει ήδη αναπτυχθεί και με βάση την οποία γίνεται και ο καταμεσμός σημαντικού τμήματος των χρηματοδοτήσεων. Έτσι, έχοντας υπόψη τα βασικά χαρακτηριστικά της περιφέρειας, είτε την προσπελασιμότητα, την καινοτομία, όσο και αν αυτή δεν είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις τοπικές οικονομίες, την εξοστρέφεια και τη μεγάλη ένταση του πρωτογυνούς τομέα και την ύπαρξη μεταποίησης έστω και χαμηλής έντασης τεχνολογίας, η περιφέρεια έχει ένα όραμα μπροστά της με βάση το οποίο κινείται. Βάση το οποίο θεωρεί ότι έως το 2025 θα πρέπει να καταστέει ένας κόμβος καινοτομίας για την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μέσω της διατήρης και ενδυνάμωσης του ανθρώπινου δυναμικού σε θέματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, εμβάθμιση της συνεργασίας της γνώσης και της επιχειρηματικότητας και ανάπτυξης ενός καινοτομικού περιβάλλοντος που θα επιτρέψει την υιοθέτης καινοτόμικων και σύγχρονων πρακτικών σε κάθε τομέα της οικονομίας. Απαιτείται κυρίως καινοοικονομικός μεταστηματισμός για την ανάπτυξη του χαμένου δάφου, στο οποίο κατά ψέματα ήταν πάρα πολύ τα τελευταία χρόνια. Με βάση λοιπόν αυτήν την ευρύτερη στρατηγική έχουν εντοπιστεί μια σειρά αποτομείς, τομείς πρωταθλητές όπως λέγονται, όπου παρουσιάζονται τα βασικότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Αυτή είναι η αγροδιατροφή, τα δομικά υλικά, η κροστοφαντογραφία και ένδυση, στην οποία είχαμε και πολύ αιτή παρουσία για να πούμε την αλήθεια ως συμμαθία, ο τουρισμός και οι πολιτιστικοί πόροι που συνδέονται με αυτόν. Ενώ ταυτόχρονα εντοπίζονται και μια σειρά αποτομείς με αποφασιστικό ρόλο στην καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια όπως η πληροφορική και οι επικοινωνίες, η ενέργεια, οι τεχνολογίες περιβάλλοντος και οι μεταφορές και η βιοδιαστική αλυσίδα. Γύρω από αυτούς τους τομείς λοιπόν περιστρέφεται ο σχεδιασμός σε επίπεδο περιφέρειας. Σε αυτό το πλαίσιο και η μαθία, με τα βασικά της χαρακτηριστικά όπως αυτά εντόπια από τη σούρα των άλλησης που και εμείς έχουμε κάνει για να πούμε την αλήθεια για το σχεδιασμό μας, τα οποία είναι η πολύ καλή προσβασιμότητα, οι πλούσιοι φυσικοί πόροι τους οποίους διαθέτουμε, η μεγάλη παραγωγική μας παράδοση την οποία κάποια στιγμή θα πρέπει να την αξιοποιήσουμε στο βαθμό που πρέπει, ο ισχυρός πρωτογενής τομέας και η πάρα πολύ έντονη παρουσία της πολιτισμικής παράδοσης και των αναγκαιολογικών της αυρών μας οδηγεί να θεωρούμε ότι οι βασικοί τομείς οι οποίοι έχουν αναπτυξιακές προοπτικές για την ημαθεία είναι τρεις από τους τομείς αυτούς οι οποίοι ήδη έχουν εντοπιστεί σε επίπεδο περιφέρειας. Και έτσι και ο σχεδιασμός είναι συμβατός και με τον περιφερειακό σχεδιασμό. Είναι λοιπόν η αγροδιατροφή, ο τουρισμός και οι υφοδιαστικοί αλυσίδες αυτοί οι οποίοι εκτιμούμε ότι έχουν τη μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης και στην ημαθεία. Οι οποίες προϋποθέσεις όμως, με ποια χαρακτηριστικά, όταν αναφερόμαστε στην αγροδιατροφή, καταρχήν να πούμε ότι αναφερόμαστε σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας που καλεί την αγροδιατροφή. Από την παραγωγή της πρώτης ύλης στο χωράφι μέχρι σε αυτό στον τελικό κατανολωτή. Και όλα σε εμπλέκονται με αυτό. Με τις υποστηρικτικές υπηρεσίες οι οποίες υπάρχουν και με όλες τις δραστηριότητες οι οποίες λειτουργούν γύρω γύρω από τον αγροδιατροφικό τομέα. Οι οποίες κατάψαμε είναι πάρα πολλές. Αγροδιατροφή για την οποία οφείλουμε να υιοθετήσουμε καινοτομίες σε κάθε παράμετρο της δραστηριότητάς της. Αυτό θα την βελτίωση του πολλαπλακτικού υλικού το οποίου χρησιμοποιούμε με καινοτόμες και λειτουργικές συσκευασίες. Με μίωση του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος που είναι μια επιθυμία ευρύτερη σε κάθε τομέα της οικονομικής δραστηριότητας. Με μίωση του κόσμου παραγωγής. Με νέες τεχνολογίες συσκευασίες μεταπτύξεις και στην αποθήκευση όπως και σε εντυπωπίσεις. Με έμφαση σε ειδικά και λειτουργικά τρόφιμα. Με αξιοποίηση των δυνατοτήτων μαζί με αυτοματισμί και με μπράντινγκ φυσικά. Μπράντινγκ όμως το οποίο θα γίνεται με σωστό τρόπο. Και όταν λέω με σωστό τρόπο ακόμα αδυνατό να αντιληφθώ για παράδειγμα γιατί στην πόλη μου στην Άουσα έχουμε δύο υπονοημίες καταλαδάκινα το οποίο παράγουμε. Δεν ξέρω κατά πόσο αυτό είναι συμβατό με τη σύγχρονη οικονομική πραγματικότητα. Με παρεμβάσεις στον τουρισμό, με αξιοποίηση των πολιτιστικών πόρων, της παραγωγικής μας παράδοσης, για μένα εξαιρετικά σημαντική. Με αξιοποίηση των νέων των χρονοδιών προβολής και μάρκετινγκ και μέσα από συνεργασίες και δικτυώσεις. Και φυσικά με έμφαση στην φιλικότάμπος προς το περιβάλλον με τιμή του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος. Τέλος, μέσα από την εφοδιαστική αλυσίδα και τις υπηρεσίες logistics, αξιοποιώντας την εξαιρετική θέση, την οποία έχουμε ως μαθαία, στο επίκαιο των βασικών μεταφορικών οδών της χώρας μας. Κυρίως όμως, για να λειτουργήσουν όλα αυτά, απαιτείται συνεργασία και δικτύωση. Δύο έννοιες που νομίζω ότι μας είναι αρκετά ξένες. Δεν έχουμε μάθει να συνεργαζόμαστε. Εκτιμώ ότι όλα αντιμαμπανόμαστε, το πόσο σημαντικό είναι να μπορέσουμε να συνεργαστούμε μεταξύ μας. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος όμως ότι το θέλουμε πραγματικά. Ευχαριστώ. Ευχαριστώ πάρα πολύ τον κ. Καραγιάννη και για την περιεχτική και σύντομη ομιλία του και κυρίως επειδή έχει σεβαστεί και τον χρόνο. Θα δώσω τώρα τον λόγο στον κ. Βακάμη με το βασικό ερώτημα να δούμε τις προοπτικές της γεωργίας και του αγροδιατροφικού κλάδου στην ημαθεία, ιδιαίτερα να δούμε πόσοι καινοτομίες μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά, αλλά ταυτόχρονα να επιτρέψουν τη συνεργασία με επιχειρήσεις τεχνολογίας που μέχρι τώρα είχαν και ελάχιστη συμμετοχή στην γεωργία. Ο λόγος λοιπόν στον κ. Βακάμη. Καλησπέρα. Να ευχαριστήσω την Βιβλιοθήκη πρώτα απ' όλα για την πρόσκληση. Να πω ότι χαίρομαι πολύ γιατί ο πατέρας μου ήταν μόνιμος ναμόνας εδώ της Βιβλιοθήκης μέχρι τα βαθιά του γεράματα. Είναι ένας λόγος που χαίρομαι ακόμα περισσότερο που είμαι εδώ. Οι προοπτικές του αγροδιατροφικού τομέα στην ημαθεία είναι θετικές. Παράγουμε φρούτα. Τα φρούτα είναι απαραίτητα για την υγεία, απαραίτητα στη διατροφή και την υγεία του ανθρώπου. Καλλιεργούμε δέντρα για να παράξουμε φρούτα. Μια καλλιέργεια που έχει το πιο θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Υγεία λοιπόν και περιβάλλον τα δυο κύρια ζητούμενα της εποχής μας. Παρά το μικρό κλήρο μπορούμε να βελτιώσουμε σημαντικά την απόδοση για το γεωργό αλλά και την προστιθέμενη αξία για όλη την ημαθεία, για όλη την περιοχή μας. Και λέω ότι μπορούμε να βελτιώσουμε σημαντικά την απόδοση, αυτό που λέμε επιστημονικά αντικαθαρή, πρόσωπο ας πούμε στο χωράφι. Γιατί η απόδοση εξαρτάται από την ποσότητα επί την ποιότητα, μήνων τις δαπάνες και είμαστε πολύ χαμηλά. Πρώτα απ' όλα στην ποσότητα. Παράχουμε ροδάκινα με 3 τόνους στο στρέμα τη στιγμή που οι ανταγωνιστές μας στην Ιταλία και την Ισπανία φτάνουν τους 6 και τους 7 τόνους στο στρέμα. Παράχουμε ακτινίδια με λιγότερο από 2 τόνους φέτος παρά τις πολλές τιμές, όταν η παραγωγή είναι κάτω από 2 τόνους στο στρέμα, τα πράγματα είναι δύσκολα. Και στην Νέα Ζηλανδία, η παραγωγή ακτινίδιου, σκοπεύουν να ξεπεράσουν τους 7 τόνους στο στρέμα. Παράγουμε, μίλαμε, περίπου 4 τόνους στο στρέμα τη στιγμή που στη βόρεια Ιταλία στα ημιορρινά παράγουν κοντά στους 7 και στα ορεινά κοντά στους 8 τόνους στο στρέμα και ας έχουν και εκεί μικρό κλείο πάνω στα βουνά της βόρειας Ιταλίας, κάτω από τους πρόποδους των άλλτων. Βέβαια, τέτοιες παραγωγές έχουμε και στην Ελλάδα, αλλά είναι για τις εξαιρέσεις, δεν είναι ο κανόνας δυστυχώς. Μπορούμε να βελτιώσουμε όμως ακόμα περισσότερο από την ποσότητα, μπορούμε να βελτιώσουμε την ποιότητα σε αυτά που παράγουμε, να παράξουμε ροδάκινα πιο νόστιμα, ροδάκινα που θα αντέχουν, από την ίδια που θα συντηρούνται στο ψυγείο και θα βγαίνουν στην αγορά για 6-7, ίσως και 8 μήνες όπως τα αντίστοιχα των ανταγωνιστών μας και θα πιάνουν τιμές αντίστοιχες των ανταγωνιστών μας. Μπορούμε να κάνουμε βιομηχανικά ροδάκινα που θα κάνουν ένα χαρτοκιβώτιο κομπόστα με 15 κιλά και όχι με 21 κιλά που γίνεται σήμερα, αυξάνοντας πάρα πολύ το κόστος παραγωγής της κομπόστας μας, που είναι ένα παγκόσμιο και βέβαια ανταγωνιστικό προϊόν. Να παράγουμε μήλα από πιο απαιτητικές βέβαια ποικιλίες αλλά και πιο ζητημένες ποικιλίες από την αγορά. Πιο τραγανά, πιο νόστιμα μήλα. Έχουμε πολλούς και καλούς δενδροκόμους. Ο μικρός κλήρος έχει αυτό το πλεονέχτημα, σημαίνει πολλούς δενδροκόμους και είναι και καλή έμπειρη δενδροκόμη. Αλλά όμως σήμερα χρειάζονται στον τομέα να μπουν και οι επιστήμονες. Για ποσότητα και για ποιότητα. Σήμερα χρειαζόμαστε τον καλό νενδροκόμο δίπλα στον καλό γεωπόνο, δίπλα στον καλό επιστήμονα. Και σήμερα δυστυχώς τους επιστήμονες τους έχουμε δεμένους με τον τρίτο παράγοντα της απόδοσης, που είπαμε ποσότητα, ποιότητα, κόστος. Τους έχουμε να εμποδευτεί φυτοφάρμακα και λοιπάσματα. Πρέπει να τους συνδέσουμε με τις οργανώσεις των παραγωγών πιστεύω. Να τους κάνουμε συνεργάτες, καθημερινούς συνεργάτες του δενδροκόμου. Αλλά συνεργάτες με σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία, που θα συλλέγουν και θα επεξεργάζονται δεδομένα από αισθητήρες τον αυρό, δεδομένα από την παγκόσμια εμπειρία της δενδροκομίας και θα συνεργάζονται και με σύγχρονα εργαλεία με τους παραγωγούς, εργαλεία επικοινωνίας, εργαλείας συστηματικής υποστήριξης σε κάθε αγρόχτημα, σε κάθε καλλιεργητική δραστηριότητα. Τέτοιοι επιστήμονες μπορούν να φέρουν και νοτομείες στο χωράφι, μπορούν να φέρουν νέες ποικιλίες μέσα από ξιόπιστες δοκιμές όμως και δοκιμές επιδεικτικά αγροκτήματα οργανωμένα από τις ίδιες οργανώσεις των παραγωγών. Μπορούν να φέρουν και νοτομείες στα συστήματα φύτευσης, στα συστήματα διαμόρφωσης των δέντρων, ώστε να αρχίσουμε να παράγουμε φρούτα στο φως μέσα από σύγχρονα καρποφόρα τείχη. Η νοτομεία προχωράει με πολύ μεγάλες ταχύτητες και αλλάζει παγκόσμια και πρέπει να την ακολουθήσουμε. Πρέπει να φέρουν και νοτομείες που έχουν να κάνουμε νέες μεθόδους φυτοπροστασίας για πιο υγιεινά και πιο ασφαλή φρούτα. Φυτοπροστασία που δεν θα γίνεται πια τόσο με εντομοκτόνα, αλλά περισσότερο με φερωμώνες, περισσότερο με τις μυρωδιές δηλαδή να φτάμε στο αποτέλεσμα του καθαρού φρούτου. Και νοτομείες σε πάρα πολλές που μπορούν να μπούν και να δημιουργήσουν απόδοση στο χωράφι, αλλά κυρίως να δώσουν δύναμη στις οργανώσεις παραγωγών. Και αν οι επιστήμονες βοηθήσουν τους αγορώτες και οι επιστήμονες συμμετέχουν μέσα από τις οργανώσεις παραγωγών στην βελτίωση των αποδόσεων και των συνεταιρισμών και των ομάδων παραγωγών, τότε και η συνεργασία με τη μεταποίηση και το εμπόριο φρούτων θα είναι πραγματικά πιο πετυχημένη και πιο αποτελεσματική. Με στόχο να βγουν πιο ανταγωνιστικά προϊόντα στην αγορά, να δημιουργηθούν ισχυρά μπραντ. Νομίζω ότι δεν είναι το πρόβλημα αν θα έχουμε δύο μπραντ στην Άουσα. Το Μπορντό έχει καμιά πενηταριά μπραντ και είναι και πολύ ισχυρά. Το θέμα είναι να είναι καλωστιμένα και ισχυρά μπραντ από διαλεχτά φρούτα της συμμαθίας, που θα στηρίζουν βιώσιμα την οικονομία όλου του νομού. Και λέω βιώσιμα γιατί πλέον η δεντροκομεία, εκτός από φρούτα, θα κληθεί άμεσα να παράγει και θετικό αποτύπωμα άφρακα. Και αξίζει να δικδικήσει και την αμοιβή της γι' αυτό. Ας βάλουμε λοιπόν τα παιδιά της συμμαθίας, τους επιστήμονες, στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας για ένα πιο σύγχρονο και αποδοτικό αγροδιατροφικό τομέας. Ας φροντίσουμε επίσης για έναν εξυγχρονισμό των υποδομών και κυρίως αυτό που αφορά τα δίκτυα άρδευσης. Γιατί στο αποτύπωμα νερού έχουμε πρόβλημα στο νομό μας και σύγχρονη δεντροκομεία χωρίς σύγχρονα δίκτυα άρδευσης δεν γίνεται. Έτσι έλεγε ένας καθηγητής μου. Ήλιος, νερό και γνώση χρειάζονται για την δεντροκομεία και πραγματικά νομίζω ότι αν εστιάσουμε εκεί θα έχουμε και πολύ καλά αποτελέσματα. Οι προοπτικές είναι θετικές. Χρειάζεται να κάνουμε αυτά που αναλογούν στον καθένα μας. Ευχαριστώ. Και εμείς ευχαριστούμε κύριε Βακάμι πάλι για τον περιεκτικό λόγο και για το συμβαστήκατο και το χρόνο. Ο λόγος τώρα πάμε στον τουρισμό. Ο λόγος τώρα στον κύριο Μάτσκιο για να εξετάσουμε τις προοπτικές του ξενοδοχιακού κλάδου και του τουρισμού στην Ιμαθία αλλά και τις δυνατότητες να μπορέσουμε να πετύχουμε μια αναδιάρφρωση του παραγωγικού ιστού της Ιμαθίας όπου ενδεχομένως ο τουρισμός μπορεί να είναι και κρίσιμος παράδονας. Παρακαλώ κύριε Μάτσκιο. Σας ευχαριστώ καλά. Να ευχαριστήσω και την Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Βέρειας που μας φιλοξενεί σε αυτό το πάνελ. Να πω ότι εμείς αναπτύσσουμε οικονομικές δραστηριότητες σε ένα πλούσιο και πρυκισμένο τόπο την Ιμαθία. Οι τουριστικές υποδομές της φιλοξενίας μειώθηκαν με το κλείσιμο τριών μονάδων την τελευταία πετία ενώ δεν δημιουργήθηκε καμία νέα ξενοδοχιακή μονάδα. Έτσι λοιπόν έχουμε 33 μονάδες που αναπτύσσουν 1550 κλίνες σε όλες τις κατηγορίες κατάταξης, κλειδιών και αστέρων ενώ λείπει από την Ιμαθία μια πεντάσταρη μονάδα. Στη Βέρεια υπάρχουν 687 κλίνες, 68 κλίνες στην Αλεξάνδρια και 794 κλίνες στην Νάουση. Αν δούμε τους τουριστικούς πόρους της Ιμαθίας τι πραγματικά προσφέρει στον εκτισκέπτη, παρατηρούμε μια έντονη εδαφική ποικιλομορφία οριοθετημένη από τον Λουδία με τον ανεκμετάλευτο αλιάκπο να τη διασχίζει καταλήγοντας σε ένα μικρό αλλά θαυματογό κομμάτι θάλασσας, το θερμαϊκό με πολύ μεγάλες και όμορφες μηδοκαλλιέργηση. Λατρευτικά προσκυνήματα σε όλη την Ιμαθία με το βήμα του Ακωστόλου Παύλου, την Παναγία Σουνελά, την Παλιά Μητρόπολη, τις 70 Βυζαντινές Εκκλησίες στη Βέρεια, 5 Μοναστήρια, 10 Αξοκλήσια αλλά και την Εβραϊκή Συναγωγή καθώς και το Ορτά Τζανί και τα Λουτρά του Αλατζά. Η Ιμαθία με το Μεγαλοπρεπές Μουσείο των Βασιλικών Τάφων των Εγών στη Βεργίνα προστατευόμενο από την Ουνέσκο, Μογραφικό, Εθνογραφικό, Αρχαιολογικό Μουσείο και σύντομα πιστεύω το Πολυκεντρικό Μουσείο των Εγών. Στην αρχαία Μιέζα συναντήθηκαν ο Μέγιστον των Φιλοσόφων Αριστοτέλης με το Μέγα Αλέξανδρο, το πρώτο πανεπιστήμιο της Οικουμένης, με τους Μακεδονικούς Τάφους των Λευκαδίων και τις Μητέρες των Θεών στη Λυκόπετρα. Από το Σέλι το 1934 ξεκίνησε η οργανωμένη χειροδρομία και πέντε πηγάδια γνωστός στο χειρονομικό κέντρο των Τεσσάρων Επιαχών παραμένει μόνο ως όνομα. Η μειωμένη χειρονόταση στις δεκαετίας πρέπει να μας προβληματίσει για αλλαγή στόχευσης και δημιουργία ορεινών θερέτρων αιτήσιας λειτουργίας. Μια πλούσια χλωρίδα και πανίδα με ορειβαντικά μονοπάτια που διασταυρώνονται με το διεθνές ορειβαντικό μονοπάτι Ε4 και το πανευρωπαϊκό βραβευμένο άλσος του Αγίου Νικολάου, με ανεκμετάλλευτο τον αναγνωρισμένο ιαματικό πόρο των ανθαιμείων, τα αναρχητικά πεδία Μπουτσιώλα και Χριστόπουλου, αλλά και το φαράγγι της Κράστρας. Η μαθία της γαστρονομίας με τα γευστικά ροδάκινα, χλάβια, μήλα, κεράσια, κτινίδια και κάθε λογισκηπευτικό, το φημισμένο ξινόμαυρο και τις βοοτροφικές μονάδες που καλύπτουν το 80% της ογχώριας παραγωγής, ενώ τα αμνοερήφια ελευθέρας βοσκής αποδίδουν εξαιρετικά γαλαπτοκομικά προϊόντα με προτεργάτε το μπάτσο. Την παλέτα της γαστρονομίας πληρώνει το φημισμένο ρεβανί της Βέριας, αλλά και τα βραβευμένα εστιατόρια και τα βένες με τα υπέροχα εδέσματα τους. Σε ολόκληρη την ημαθεία, οι ιστορικά δρόμοινα, πολιτιστικές, ιστορικές δράσεις είναι ικανές να προσερκίσουν επισκέπτες που θα γίνουν πρώτα φίλοι και μετά φανατικοί οπαδοί. Κι όμως, αυτόν τον πλούτο, με μέση αιτήσια πληρότητα, να μην ξεπερνά το 47% της πληρότητας και τους ξενοδόχους να παλεύουν καθημερινά με για νέους και ευχαριστημένους πελάτες. Με δεδομένους στις φίλους τις πληρότητες πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε δημιουργικά. Ο διεθνής πελάτης έχει στην παλέτα των επιλογών του ένα μεγάλο αξιόλογο θέρετρο. Και πολλά, μάλλον, μεγάλα αξιόλογα θέρετρα. Αυτή η παλέτα πρέπει να συμπληρώσουν και πολλές δυνατότητες ώστε όλοι μαζί να πρέπει να δημιουργούν μια μοναδική ταξιδιωτική εμπειρία που εκείνος αναζητά. Σε μια τουριστική πραγματικότητα εμπειριών πρέπει να μπορούμε να προσφέρουμε και εμείς εμπειρίες με υψηλή διαφοροποίηση και στοιχεία μοναδικότητας αλλά και αυθεντικότητας. Οι μονάδες της συμμαθίας δεν είναι όλες νέες στο σύνολό τους. Ενώ οι επιβιβλημένες ανακενήσεις, άλλες φορές εξηδίων φόρων και τις περισσότερες με δημόσια χρηματοδότηση, κρατάν ένα καλό επίπεδο παραρχής υπηρεσιών. Στοχος είναι να βιώσει ο πελάτης μια αίσθηση μιας μοναδικής φιλοξενίας. Βγαίνοντας όμως από το ξενοδοχείο η ίδια εμπειρία πρέπει να συνεχίσει σε όλο τον προορισμό. Θα βρει πάρκινγ, θα βρει ανοιχτούς τους επισκέψιμους χωρούς, μπορεί να εξυπηρεθεί την προβασιμότητα του. Μιας από δυσκολίες γεννιώνται και απαιτείται ουσιαστικός συντονισμός, αξιδιολογημένες προτάσεις, έργων υποδομής για την αναδιάρθωση του τουριστικού προϊόντος στη Νημασία. Στο δεύτερο το τουρισμό πρέπει πρώτα απ' όλο να είμαστε ενείς ποιοτικοί. Ποιότητας είναι το ποιόν του ατόμου, η φύση του, τα χαρακτηριστικά του. Άς αναρωτηθούμε αν το ποιόν μας είναι το σύγχρονο και παράλληλα αυθεντικό, αν σχεδιάστηκε να βλέπει μακριά, χωρίς έτοιμα τις δικές λύσεις με σκοπό το εύκολο κέρδος. Αυτό απαιτεί γνώση, συνεχή ενημέρωση, πράγμα που η Ένωση Ξενοδόχων προσπαθεί με κάθε τρόπο να μεταλαμαδέσει τα μέλη της. Δεν φτάνει όμως αυτό. Απαιτείται περισσότερη συνεργασία όλων των φορεών, ώστε να προλυθούν τα έτοιμα σημεία με αξιοπρεπείς υποδομές, με δεσμευτικά ωράρια λειτουργίας και έγκυρη πηγή πληροφόρησης. Οι επισκέπτες μιας περιοχής θα πανούν κατά μέσο όρο το εν τρίτο των εξόδων του παξιλού τους στη αστρονομία. Έρευνα έδειξε ότι το 67% των ημερίσιων επισκεπτών ενός προορισμού είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο για ποιοτικό φαγητό και το 32% όσον το 66% των τουριστών είτε αγοράζει είτε καταναλώνει κατοντομικά προϊόντα. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής τους σε έναν τόπο. Και εδώ πρέπει να επενδύσουμε με τη δημιουργία μιας τοπικής σύμπραξης μεταξύ παραγωγών τοπικών προϊόντων, των ξενοδόχων, των επιχειρηματικών εστίασης και της τοπικής αυτοδιοίκητης, κάνοντας στη γαστρονομία ένα εξαγόγημο προϊόν με αύξηση πωλήσεων ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η ίδια η τοπική σύμπραξη θα πρέπει να έχει ένα ρόλο ενός παρατηρητηρίου τουρισμού στην ημαθεία συνδεμένο αφίδρομα με την περιφέρεια κεντρικής Μακεδονίας και να εισηγείται τις δράσεις που σε κεντρικό επίπεδο θα επηρεάσουν και το δικό μας τουριστικό προϊόν. Δεν βλέπουμε να βλέπουμε την ημαθεία ως ένα μονομένο προορισμό. Δίπλα μας είναι η Πέλλα, η Φλόιντα και αρκετά κοντά μας είναι η τροπολιτική Θεσσαλονίκη. Στρατηγικά είμαστε σχεδόν στο κέντρο και πρέπει να δούμε τις δυνατότητες συνεργειών και συνεργασιών σε όλα τα επίπεδα. Έχουν και αυτοί οι προορισμοί κάτι πολύ αξιόλογο να επιδείξουν. Ήδη έχει ξεκινήσει ένα πληρωτικό πρόγραμμα αφορέων της ημαθείας με τίτλος συνέργειας προορισμών και ευελπιστούμε σιγουντόμα αναφέρει αποτελέσματα. Ο τουρισμός κατ' εκπέκταση η φιλοξενή περνάει μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις στην ιστορία. Έρευνες σχετικά με το ρόλο και την εικόνα της σκηνής νόμιζ για τον ελληνικό τουρισμό δείχνουν ότι αποτελεί την ελπίδα για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, την αύξηση της απασχόλησης και την κοινωνική ενίσχυση. Ο τουρισμός με σταθερά αύξητικό ρόλο συμβάλλει στη μίωση της ανεργίας. Δημιουργεί ανάπτυξη στην περιφέρεια, στηρίζει το οικογενειακό εισόδημα, καταβάλει εισφορές και φέρνει και κατανάλωση. Επενδύει ενώ παράλληλα βελτιώνει υποδομές και υπηρεσίες. Ας επανατοποθετήσουμε την περιοχή μας στο τουριστικό χάρτη αξιοποιώντας όλες τις διαμαράνες. Ατενίζουμε εμείς σαν ξενοδόχοι το μέλλον με αισιοδοξία και πιστεύουμε πως τώρα είναι η ώρα και η κατάλληλη στιγμή να το προστηθούμε στατικικά ως προορισμός και να κάνουμε αυτήν την κρίση ευκαιρία με συνέργειες όλων μας. Σας ευχαριστώ πολύ. Και εμείς ευχαριστούμε και εμάς πάλι σε πολύ περιεχτική ανάλυση και σεβασμό το χρόνο. Ο λόγος τώρα στην κυρία Αθηνά Πλιανσκα-Τσιτουρίδου, την Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου, θέλουμε να δούμε λίγο τις προοπτικές του εμπορικού κλάδου και γενικότερα του λιανικού εμπορίου και πως θα μπορούσε να αναπτυχθεί ο κλάδος, τι πολιτικές θα μπορούσαμε να δούμε, έτσι ώστε να βοηθήσουν αυτές αποτελεσματικά το κλάδο, που ας μην το ξεχνάμε βοηθάει πάρα πολλές οικογένειες. Φυσικά. Και όχι μόνο. Καλησπέρα και από εμένα σε όλους. Και σε εσάς, κύριε Καραφώλα, και στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη που μας φιλοξενεί. Ο Εμπορικός Σύλλογος Βέρειας, λοιπόν, ιδρύθηκε το 1919. Ήταν από τους πρώτους εμπορικούς συλλόγους μετά την απελεφέρωση, πρώτος καταγράφετη της Καστοριάς και μετά της Βέρειας. Και ιδρύθηκε, μάλλον θα υπήρχε η ανάγκη να δημιουργηθεί ο Εμπορικός Σύλλογος για την προάσπιση συμφερόντων των μελών, των εμπόρων. Και μάλιστα έχουμε έντονη υπαρουσία μεγάλων εμπόρων στη Βέρεια. Και μάλιστα αυτά, αν μπορούμε να δούμε την πορεία του Εμπορικού Συλλόγου μέσα από τα αρχαία, μιας και μας φιλοξενεί η Κεντρική Βιβλιοθήκη, έχει ψηφοποιήσει όλες τις εφημερίδες. Οπότε μέσα από τις εφημερίδες αυτές μπορούμε να δούμε την πορεία της πόλης και παράλληλα του Εμπορικού Συλλόγου στην οικονομική ζωή της πόλης. Ο Εμπορικός Σύλλογος δεν είναι μόνο ένας σύλλογος. Είναι μέλος της Ομοσπονδίας Εμπορικών Συλλόγων Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας που έχει την έδρα του στη Βέρεια. Είναι μία από τις 15 Ομοσπονδίες και είναι μέλος της ΕΣΕ. Η ΕΣΕ είναι το τριτοβάθμιο όργανο μας που πλέον μιλάει με κυβερνητικούς. Εμείς πιέζουμε από κάτω και το τριτοβάθμιο μιλάει με κυβερνητικούς, όπως και τώρα πρόσφατα που έβγαλαν μια απόφαση να μην πωλούνται προϊόντα στα σούπερ μάρκετ που ενώ εμείς είμαστε κλειστά, δεν πωλούνται πλέον στα σούπερ μάρκετ. Οπότε ήταν μια επιτυχία όλων των εμπορικών συλλόγων αυτό. Ερχόμαστε λοιπόν στο σήμερα. Τι κάνει ο εμπορικός συλλόγος και τι κάνουν οι έμποροι σήμερα. Να σας πω ότι μετά το δημόσιο είμαστε οι δεύτεροι σαν εργοδότες. 350 περίπου 1000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπάρχουν στην Ελλάδα και όταν λέω μικρομεσαίες από 0 έως 25 άτομα, οπότε καταλαβαίνετε ότι είμαστε και εργοδότες αλλά και εμείς δουλεύουμε, είμαστε και εμείς μία μονάδα εργασίας. Και στη σημερινή εποχή είναι το ψηφιακό πλέον εμπόριο, το οποίο δεν το απορρίπτουμε εμέν, αλλά μπορούμε να συνηπάρχουμε με το ψηφιακό εμπόριο. Σε πρόσφατο συνέδριο του τριτοβάθμιου οργανώνουμε στη ΣΕΕ το Φεβρουάριο, ήταν η Λιανική του Μέλλοντος το θέμα και μάλιστα ήρθαν πολύ μεγάλοι καθηγητές από εξωτερικό, από ελληνικά πανεπιστήμια και μιλούσαν πώς μπορεί να παντρέψουμε το παραδοσιακό εμπόριο με το ψηφιακό εμπόριο. Οπότε εμείς εκεί επικεντρώνομαστε. Πώς μπορούμε να κάνουμε να διευρυθούμε, να φύγει το εμπόριο μας και πέρα από την αυεριότικη αγορά και εκεί το επικεντρώνουμε. Πάντα η βοήθεια του δήμου και της περιφέρειας είναι πολύτιμη και θέλουμε πάντα τη στήριξη γιατί μόνοι μας δεν μπορούμε να κάνουμε κάποια πράγματα. Ήδη η αγορά της Βέριας θα ψηφοποιηθεί και θα αρχίσουμε με τον νέο αντιδήμαρχο, είμαστε σε επικοινωνία, για να κάνουμε ένα βήμα παραπάνω. Δεν ακυρώνουμε, λέμε, το παραδοσιακό μαγαζί το οποίο παρέχει την εμπειρία όλα αυτά τα χρόνια και είναι ο στυλωβάτης της οικονομίας, αλλά παράλληλα με το ψηφιακό εμπόριο μπορούμε να αναπτυχτούμε. Τώρα τι άλλο θα μπορούσα να σας πω για την αγορά της Βέριας, η οποία είναι μια πανέμορφη αγορά. Είναι μια πολύ παλιά αγορά και βλέπουμε ότι τα τελευταία 10 χρόνια τουλάχιστον δεν είχαμε πολλά κλεισίματα. Πάει να πει ότι ο Έλληνας στηρίζει το λιανεμπόριο, το μικρό το λιανεμπόριο και δεν πάει σε πολύ εθνικές. Αυτό είναι δείγμα ότι με τις σχέσεις μας, με την προσωπική μας σχέση, με τον κύκλο μας, μπορούμε να κρατούμε τα μαγαζιά μας όπως κρατούμε και θέσεις της εργασίας. Μπορούμε να υπάρχει ένας ωραίος υπολογιστής να μπαίνουμε μέσα, να ψωνίζουμε, να κάνουμε οτιδήποτε. Αλλά τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια βόλτα στην αγορά. Όπως είπε και ο κύριος Μπουτάρης ότι είναι πολιτισμός το να πηγαίνεις στην αγορά όπως οι αρχαίοι πήγαιναν στην αγορά και σου ζητούσαν τα περισσότερα θέματα. Οπότε έτσι είναι και η αγορά μας. Δεν είναι μόνο το να πας να ψωνίζεις, είναι και πολιτισμός. Ελπίζουμε λοιπόν να ανοίξουμε σύντομα γιατί όπως ξέρετε τώρα όλο το λιανεμπόριο είναι κλειστό και αυτό μας λείπει ιδιαίτερα. Να ανοίξουμε σύντομα και το Πάσχα οπότε μία άλλη σεζόν δεν θα το αντέξει το λιανεμπόριο. Σπάντα σε συνεργασία, άκουσα πολύ προσεκτικά τι είπε ο φίλος μου ο Δημήτρης ο Μάντσιος, ότι και ο τουρισμός συμβάλει πάρα πολύ στην ανάπτυξη της τοπικής αγοράς. Είμαστε συγκοινωνούντα αδοχεία οπότε και εμείς περιμένουμε από τον τουρισμό και από τα αγροτικά προϊόντα γιατί είμαστε μία περιοχή με πρωτογενή τομέα οπότε οι αγρότες θέλουμε να έχουν δουλειά, οι ξενοδόχοι θέλουμε να έχουν δουλειά οπότε θα έχουμε και εμείς δουλειά. Αυτά κύριε Καραφώλα. Ευχαριστώ πολύ. Έχω μία φιλοσοφία ότι ό,τι και να κάνεις πρέπει να σταματήσεις για να πεις καφέ. Καφέ είναι η αφορμή. Είναι η αφορμή. Σας λέω δεν μπορεί τίποτα να το αντικαταστήσει. Όταν είναι η αγορά κλειστή είναι μελαχολή η πόλη. Μία κλειστή αγορά είναι όπως έχουμε ένα σχολείο χωρίς παιδιά, ένα στρατόνα χωρίς φαντάρους έρημα. Μία πόλη είναι νεκρή χωρίς την αγορά της. Γι' αυτό οι αγορές είναι στο κέντρο, στην καρδιά της πόλης. Αν βγείτε τώρα μία αγορά σε όλες τις αγορές, σε όλη την Ελλάδα, είναι μία νεκρή πόλη. Μόνο που τα φώτα που ανάβουν, μόνο που υπάρχει μία ζωντανιά, ένα κύτταρο ζωντανιάς μέσα στην αγορά, αυτό είναι ζωή. Πολύ ωραία. Σας ευχαριστώ και σας κυρία Τσικουρίδου. Είχα πει στην αρχή της ομιλίας της εισαγωγής ότι θα μπορούσαμε να εξετάσουμε διάφορα θέματα και ανέφερα ορισμένα και ένα από αυτά ανέφερα και τις υποδομές. Η αλήθεια είναι ότι με βάση τον περιορισμένο χρόνο που έχουμε και ευχαριστώ πάρα πολύ που τον έχουμε σεβαστεί, επικεντρωθήκαμε σε αυτά τα θέματα που θεωρώ ότι δώσαμε κάποιες ιδέες, κάποιες απόψεις που μπορούν να αποτελέσουν και κατευθύσεις. Δεδομένου ότι είχαμε ένα-δύο ερωτήματα τα οποία μου φέρανε, θεωρώ ότι τουλάχιστον το ένα θα μπορούσαμε να το συζητήσουμε στο λίγο χρόνο που έχουμε. Και αυτό αφορά τις υποδομές. Κυρίως, εάν πάτε λίγο στο εξωτερικός χώρος της Δυτικής Ευρώπης που όλοι έχουμε πάει, θα δείτε ότι έξω από τις πόλεις υπάρχουν πάντα οι βιομηχανικές περιοχές, τα βιομηχανικά πάρκα, όπου εκεί πλέον είναι οριοθετημένο το τι μπορεί να γίνει από την πόλη μια βιομηχανική παραγωγή. Το ερώτημα λοιπόν είναι ακριβώς πάνω στην υποδομή πάνω στην οικονομία της Συμμαθίας και ειδικότερα όσον αφορά τους βιομηχανικούς χώρους που μπορούν να υπάρχουν γύρω από την πόλη. Και ταυτόχρονα με την εφοδιαστική αλυσίδα εάν και πού μπορούν να υπάρχουν χώροι όπου θα μπορεί να δημιουργηθούν εφοδιαστικές αλυσίδες. Πριν από αρκετά χρόνια ήμουν ασύμβολος του Υπουργείου και είχαμε σκεφτεί να υπάρξει σαν εφοδιαστική περιοχή αυτή που είναι έξω από την Κουλούρα. Εκεί για διάφορους λόγους κυρίως νομικός δεν είχε γίνει. Συνήθως το ζήτημα που τίθεται στον κ. Καραγιάννη είναι πώς θα μπορούσαμε να δούμε την ανάπτυξη της εφοδιαστικής αλυσίδας όταν προβλέπονται ή δεν ξέρω αν προβλέπονται και επιχειρηματικά πάρκα ή περιγεμματικές περιοχές από την κεντρική Μακεδονία, την περιφέρεια, για την ημαθεία. Καραχεί να πούμε ότι η θέση μας μας επιτρέπει αρκετά εύκολα να έχουμε πρόσβαση στους βασικούς άξονες για τη μεταφορά των εμπορευμάτων καθώς έχουμε και οδικούς άξονες, έχουμε και έστω την βασική υποδομή για συνδροδρομικές μεταφορές ενώ είμαστε αρκετά κοντά, η ΒΕΡΙΑ είναι 75 χιλιόμετρα μόλις από το μεγαλύτερο λιμάνι της Βορειο-Ελλάδος που είναι αυτό της Θεσσαλονίκης. Εκείνο το οποίο απαιτεί να γίνει νομίζω να γίνει διασύνδεση όλων αυτών προκειμένου να μπορούμε να προσφέρουμε ολοκληρωμένες μεταφορές αξιοποιώντας τέτοιο έκτιμο που έχει ο κάθε τρόπος μεταφοράς και ακολούθως που μετά να μπορούμε να το συνδέσουμε με τις επιμέρειες δραστηριότητες οι οποίες μπορούν να αναπτυχθούν μάλλον στην ημαθεία. Εδώ θα έλεγα μάλιστα να πάμε την κουβέντα και ένα βήμα πιο κάτω υπό την έννοια ότι θα θεωρούσα πάρα πολύ χρήσιμο να αναπτύξουμε και επιμέρους υποδομές όχι με τη μορφή μόνο των βιομηχανικών περιοχών ή των βιομηχανικών πάρκων αλλά μικρότερου μεγέθους προσαρμοσμένες όμως στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συμμαθίας. Για παράδειγμα θα θεωρούσα πάρα πολύ καλό μία θερμοκητήδα για μικρές επιχειρήσεις που ασχολούνται με τον αγροδιοτραφικό τομέα, αντίστοιχες των οποίων υπάρχουν σε κάποια σημεία στο εξωτερικό έτσι ώστε να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη καινοτόμων προσεγγίσεων στον τομέα αυτών. Νομίζω ότι τις βασικές υποδομές, τουλάχιστον ως το κλίμα των μεταφορών, τις διαθέτουμε. Οριοθέτηση χρειάζεται και διασύνδεση αυτών, νομίζω. Εκεί και πέρα, αυτό που κυρίως απαιτείται είναι το να εντοπιστούν πραγματικά οι ευκαιρίες στην αγορά. Όταν εντοπίσουμε τις ευκαιρίες, αναπτυχθεί η διάθεση για επιχειρηματικότητα, νομίζω ότι και οι υποδομές θα μας ακολουθήσουν. Για μένα, τουλάχιστον, το κυρίαρχο και το βασικότερο είναι να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, αναφορετάσεις στην οποία αντιμετωπίζουμε τις υποδομές. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να τις επηρεάσουμε άμεσα και σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό. Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε ο καθένας μας. Εκτιμώ πάντως ότι ένα βασικό πλέγμα υποδομών το διαθέτουμε ήδη. Η διασύνδεση είναι το μυστικό της όλης υπόθεσης. Και κακά τα ψεύματα, έχουν ξεκινήσει κάποιες προσπάθειες στο παρελθόν. Θα ήθελα να δω κάποιες απαρθέσεις με τελεσφορού. Για τον κύριο Βακάμη, μέσα σε ένα λεπτόμος μια απάντηση, αν μπορεί να δοθεί. Το ρεότημα είναι ότι από τη στιγμή που έχουμε μια μεγάλη μίωση του ακαθάριστο εχώρου προϊόντος εδώ στην Ημαθεία σε σχέση με την Ελλάδα, πώς θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν οι καινοτομίες στον αγροδιατροφικό τομέα. Υπάρχουν ευρωπαϊκά εργαλία χρηματοδότησης. Δυστυχώς δεν εξοποιούνται. Δεν εξοποιούνται ακόμα από το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης, ενώ είναι ανοιχτά εργαλία εδώ και πάνω από δέκα χρόνια. Με ευκαιρία την ερώτηση να πω, είναι σημαντικό πλέον το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης να αρχίζει να περνάει πολύ περισσότερο στην περιφέρεια, παρά να περιμένουμε τις εξελίξεις και την πρόοδο πάντα από την Αθήνα. Είπα και μια κουβέντα, βέβαια, για τις υποδομές. Αναφέρομαι, έτσι, στα κλεφτά στην προηγούμενη ερώτηση. Οι υποδομές στα δίκτυα άρδευσης είναι πάρα πολύ σημαντικό ζήτημα στην Μαθία και έχουν μεγάλο έλλειμμα. Πρέπει να το δει την περιφέρεια, πρέπει να το αναπτύξει μέσα από τα προγράμματα, από όλα τα άλλα εργαλία που διάθουν. Πολύ ωραία. Ολοκληρώνοντας πλέον τη συζήτηση, θα ήθελα καταρχήν να ευχαριστήσω θερμά τους ομιλητές που μας έδωσαν πολύ ενδιαφέροντες απόψεις. Προχωρήσαμε και σε κάποιες ιδέες ή διαλύσεις. Εγώ είμαι πολύ ευχαριστημένος από την όλη συζήτηση που είχαμε και καλώς είχαμε τους ομιλητές που είχαμε. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Και εμείς σας ευχαριστούμε. Αφού ευχαριστήσω τώρα την Βιβλιοθήκη για την ευκαιρία που μας δόθηκε να γίνει αυτός ο διάλογος, θα ήθελα να σταθώ στην πρωτοβουλία που είχε για το Σύνολο Οκτωνομιλιών αυτές τις ημέρες. Θεωρώ ότι η Βιβλιοθήκη πρέπει να αποτελέσει ένα κατεξοχήν χώρο διαλόγου και θα πρέπει μια από τις αποστολές της. Όπως το είδαμε μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες, όπως είναι αυτή εδώ πέρα που έχει αναλάβει, αλλά και άλλες εξειδικευμένες όπως και σεμινάρια. Τα ερωτήματα που τεθήκανε για παράδειγμα είναι θέματα τα οποία θα μπορούσε να αναλάβει την πρωτοβουλία η Βιβλιοθήκη να τα αναλάβει σε άλλες ειδικές συμπερίδες. Θεωρώ ότι οι ενέργειες αυτές που μπορεί να κάνει η Βιβλιοθήκη μπορούν να βοηθήσουν και να υποστηρίξουν τους παραγωγικούς φορείς, αλλά και να αναδείξουν δραστηριότητες που πολλές φορές είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντες και χρήσιμες και δεν είναι γνωστές εβραίους. Τρώνοντας λοιπόν αυτόν τον κύκλο για την οικονομία της συμμαθίας, ελπίζω όσοι συμμετείχαν και τους ευχαριστώ πάρα πολύ να πήραν κάποιες ιδέες, να απαντηθήκανε δεχομένους κάποια ερωτήματα. Εγώ σας εύχομαι καλή συνέχεια και θέλω να ευχαριστήσω και εσάς, να ευχαριστήσω την Βιβλιοθήκη και να ευχαριστήσω όλους αυτούς που μας έχουν παρακολουθήσει. Σας ευχαριστώ.