Έναρξη συνεδρίου - Χαιρετισμοί (AMTh, 2018)
: Καλημέρα, καλώς ήρθατε. Σήμερα είναι η ημέρα που περιμέναμε εμείς για πολύ καιρό εδώ στο Μουσείο. Η ένναξη του συνεδρίου για το Λειδόλιο. Χαιρόμαστε πάρα πολύ που ήρθα αυτή η ημέρα, γιατί δουλεύουμε γι' αυτό σχεδόν δύο χρόνια, έναμισι χρόνο τώρα. Να σας πω ότι αυτή, το ξέρετε προφανώς, αλλά να την θυμίζω σ' όσους δεν το ξέρουν, ότι το σημερινό συμπόσιο γίνεται στο πλαίσιο της περιουδικής μας έκθεσης που εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 2017, Λειδόλιο, ένας μικρόκοσμος οπωκουλών. Επ' της εξ αρχής είχαμε σκεφτεί ότι αυτή θα είναι μια έκθεση η οποία πρέπει να έχει μια συνολική παρουσίαση σε ό,τι αφορά αυτά τα τεχνικά, αυτή την τρατηγορία. Είπαμε λοιπόν, εκτός από την έκθεση, η οποία, όπως ξέρετε, είναι μεγάλη, εκπροσωπούνται εδικείμενα από όλο τον Μορειο-Ελλαντικό χώρο. Θέλαμε να κάνουμε και αυτό το συνέδριο, αυτό το συμπόσιο, έτσι ώστε να δοθεί ευκαιρία να ακουστούν και πράγματα και να ανοιχτεί ένας επιστημονικός διάλογος πάνω σε αυτό το θέμα και να έχουμε και το εργαστήριο, το οποίο είναι πειραματικό εργαστήριο κοροκλαστική στο οποίο τρέχει τις ίδιες μέρες. Να σας πω ότι θεωρούμε ότι είναι μια σημαντική ιδιοργάνωση, μια σημαντική προσπάθεια όλη αυτή, γιατί ήδη η πρώτη φορά που τα ειδόλια παρουσιάζονται όχι με βάση μόνο τη μορκολογία ή τη χρονολογική ένταξή τους ή τις ερμηνείες, αλλά έχουμε αποπειραθεί τόσο στη νεέκθεση όσο και στο συμπόσιο να έχουμε μια διαχρονική παρουσίαση του θέματος. Δεν έχει ξαναγίνει από την προϊστορία μέχρι το τέλος της αρχαιότητας. Αυτό δεν είχε ενδιαφέρον, κατά τη γνώμη μας, μόνο από την άποψη του πλήθους των πληροφοριών που μπορεί να ακουστούν, αλλά και από τα ερεθίσματα που μπορεί να δοθούν στη σκέψη μας σε θέματα τεχνικής, εξέλιξης της τεχνικής, ομοιοτήτων και διαφορών, αλλά και ερμηνιών. Πώς μπορεί να ερμηνεύονται σε κάθε περίοδο τα ειδόλια, πόσο μπορεί να αλλάζουν κάποια πράγματα, αλλά και πόσο άλλα μπορεί να μένουν ίδια, και μήπως μπορέσουν κάποια ενοίγματα που περιβάλλουν αυτή τη συγκεκριμένη κατηγορία δικημένων να τα λύσουμε ή απλώς να τα συζητήσουμε. Θα ευθέτουμε, φυσικά, να πούμε ότι θα είναι με καλή χαρά να γίνει και μια συζήτηση, αυτό είναι το σημαντικό, να γίνουν και κάποιες συζητήσεις μετά τις ανακοινώσεις. Ευθύς εξ αρχής είχαμε ζητήσει αν είναι δυνατό να παρουσιαστεί αδημοσίευτο υλικό, άγνωστο υλικό, να γουν και νούρκια πράγματα ή όχι υποχρωτικά από και νούρκες ανασκαθές, από παλιές ανασκαθές, από πράγματα που έχουμε στις αποθήκες μας, ή υλικό που είναι λίγο γνωστό να προσεκηστεί και πάλι, να επανεξεταστεί. Θα ήθελα να πω ότι σε αυτήν όλη την προσπάθεια, το Μουσείο είχε την αμέληση της συμπαράστασης του Αριστοτελίου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τόσο στη συγκρότηση της Επιστημονικής Επιτροπής, όσο και σε κάθε είδους ζητήματα, πρακτικά ή επιστημονικά, που ανέκυψαν και πάντα υπήρχε η βολήθεια. Να πω επίσης ότι το Πειραματικό Εργαστήριο που τρέχει αυτές τις ίδιες μέρες απευθύνεται σε φοιτητές, είχε μεγάλη επιτυχία, είχαμε ετήσεις συμμετοχής, ήταν πολύ περισσότερες από τις θέσεις που είχαμε να καλύψουμε και να εξυπηρετήσουμε τα παιδιά αυτά. Τις επόμενες τρεις μέρες θα είμαστε εδώ, παρέα όλοι μαζί, πέντε Παρασκευή και Σάββατο με μεκκινώσεις. Το Σάββατο το απόγευμα, το ξέρετε και από το πρόγραμμα, θα δοθεί η ευκαιρία να ξεκουραστούμε από τις συζητήσεις, να δούμε, να ανοιχτεί ο κλείβανος και να δούμε τα έργα των χεωριών των φοιτητών, τι θα έχουν κατασκευάσει και να κουβεντιάσουμε και να τσιμπολογίσουμε. Και την Κυριακή υπάρχει μια ειδηγρωμή στα αρχαιολογικά νουσία της Σιβέριας και της Πέλλας, σε αυτά τα που φιλοξενούν πολύ σημαντικά ειδόλια των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, κυρίως και των προεστορικών όμως, και να συζητηθούν εκεί, επί τόπου, γύρω από αυτά τα αντικείμενα, διάφορα ζητήματα πάλι της κοροκλαστικής. Θεωρητρέψτε, για να μην... Δεν θέλω να μακρυβολήσω, γιατί το θέμα δεν είναι οι χαιρετισμοί, αλλά η ουσία, να ευχαριστήσω. Να πω, καταρχάς, ότι έχουμε εδώ, αυτή τη μήνα, είναι μαζί μας σήμερα η κυνική διευθυντρία αρχαιοτήτων, η κυρία Πολιξένια Αδάμ Βελένη. Δεν χρειάζεται να σας πω πού ήταν πριν και πού είναι τώρα, το ξέρετε, που μας συμπαραστάθηκε και μας βοήθησε σε όλη αυτή την προσπάθεια και ήθελε να κάνει την ένραξη εκ μέρους του Πουργιού Πολιτισμού. Να ευχαριστήσω, λοιπόν, την Επιστημονική Επιτροπή, την κυρία Πολιξένια Αδάμ Βελένη, την κυρία Λιμπάκια Καμάτη, τον κύριο Αρτούμ Μιλέερ, τον οποίο, δυστυχώς, ένα σοβαρό οικογενειακό πρόβλημα, τον υποχρέωσα μόνος προχθές να μας πείτε, δεν θα μπορέσει να είναι εδώ, την κυρία Σιμέλη Πινιάτοχλου, την κυρία Κατερίνα Ρομιοκούνου και την κυρία Κατερίνα Τζαναβάρη. Όμως, θερμά θέλω να ευχαριστήσω και ειλικρινά, και τις αγαπημένες μου συναδέλφους, οι οποίες δούλεψαν παράλληλα με πάρα πολλές άλλες δουλειές, με όλη τους τη ψυχή, για να γίνει αυτό όπως υπόσηπτο, όλα τα άλλα τα οποία προσπαθούμε παράλληλα να αντιμάσουμε. Η ορανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου, που είναι η κυρία Κουκουβουαγγελική, που εισαμένει με τους εκθέσεων και επικοινωνίας, οι κυρίες και οι αρχαιολόγοι Άννα Ρβανιτάκη, η Λέκτρα Ζογράφου, Κατερίνα Πεχτζή, Ράνη Πάλι, η ηλεκτρολόγος-μηχανικός κυρία Κυρική Μονέδα, η γραφίστριά μας, η κυρία Ροξάνη Βιαχοπούλου. Επίσης, το τούμα Διοίκησης και Οικονομικής Υποστήριξης με τον προηστάμενο τον κ. Οθωμάλλιο Λιόλιο, που έκανε ό,τι ήταν δυνατό για να μας δίνει όλα τα ζητήματα, τα οικονομικά, κυρίως που προσφέρατε να κύπνουν σε αυτές τις περιπτώσεις και άλλα, και πάλι το ΑΠΙΦΙΤΑ που μας βοήθησε με εθελοντές φοιτητές που έρχονται και κρατάνε την Γραμματεία του Συμμετρίου με τη βοήθεια της κυρίας Πινγιάδο Κλουπάλη, της κυρίας Παγιάννη, της κυρίας Δούνα, της κυρίας Μανακίδη, της κυρίας Τρενταφύλλο, της κυρίας Δρούγου, τους κοριγούς μας που είναι όπως πάντα ο σύνθενος φίλος του Αριτολογικού Μοσείου Θεσσαλενίκης και οι εκδόσεις Παρισιαν. Αυτά από μένα θα παρακαλούσα την κυρία Φινγιάδο Βλουμ, εκ μέρους της καθηγητίας κλασικής αριτολογίας του ΑΠΙΦΙΤΑ, εκ μέρους της Επιστημονικής Επιτροπής, να έρθει για ένα χαρακτηρισμό. Καλημέρα σε όλους, κυρία Θεσσαλενίκη με τα λίγα λίγα λίγο, εγώ θα ήθελα εκ μέρους της Επιστημονικής Επιτροπής να καλωσορίσω όλους τους συνέδρους και εμείς, ομιλητές και εμείς, σε αυτήν την εκδήλωση, στις εργασίες του συμπορσίου για το Ιθώλιο, τον Βορειο-Ελλαντικό χώρο, από την προϊστορία ως τους Ρωμαϊκούς και τους Ρωμαϊκούς χρόνους και το Αρχιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, όπως είπε και η κυρία Στεφανή, οργάνωσε αυτήν την εκδήλωση, αυτό το συμπόσιο, σε συνέχεια και συμβιωματικά, στην έκθεση που εδώ και ένα μισί χρόνο τρέχει, γένια όπως ακούσατε ήταν τον Απρίλυτου 2017. Και από τότε υπήρχε το σχέδιο, η πρόθεση, η ιδέα να εμπλουτιστεί αυτή η έκθεση, η οποία έχει βέβαια και 670 ειδόλια στις προθήκες της, έναν μεγάλο αριθμό. Από τότε υπήρχε η πρόθεση να εμπλουτιστεί με διάφορες άλλες παράλληλες δράσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, πειραματικά εργαστήρια, επίσης αυτό το συνέδριο, το συμπόσιο. Και αυτό είναι φανερό και από τον πρόλογο του Ονγκώδους, αλλά και πολύτιμού καταλόγου εκείνης της έκθεσης, όπως υπογράφει η κυρία Βελένη αυτόν τον πρόλογο, όλα αυτά ήταν μέσα στο πρόγραμμα. Και βλέπω ότι το Αρθολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης τώρα είναι σε θέση να υλοποιήσει εκείνον τον στόχο. Βέβαια, από τη μια έχουμε την έκθεση, από την άλλη ελπίζω να ακούσουμε και κάποιες ιδέες πέρα από τα λήματα που υπάρχουν στον κατάλογο αυτό. Και είμαι σίγουρη ότι αυτό θα συμβεί. Το φάσμα του οχρονολογικού είναι ευρύ. Πηγαίνουμε από τα προηστορικά, νοηματικά, έως και την ώψη μια αρχαιότητα και τα ιδόλια εντάσσονται, οι ανακοινώσεις για τα ιδόλια εντάσσονται σε ενότητες, όπως είναι η ερμηνεία, τα εργαστήρια, τα ιδόλια στα γιοικιστικά συγκροτήματα, τα ιδόλια σε νεκροταθεία ή στη λατρεία. Και η προσέγγιση αυτών των τέχνεργων, λαμπάοντας υπόψη χρόνο και χώρο, νομίζω ότι θα μας δώσει πολλές απαντήσεις σε αυτά τα θέματα που συνήθως μας απασχολούν ως προς τα εργαστήρια, την προέλευση, την χρήση και τη λειτουργία των ιδολίων. Κύριε Στεφανί, συγχαρητήρια σε εσάς και τους συνεργάτες σας που ανάλαβατε αυτό το έργο, την αξιέπαινη πρωτοβουλία να πραγμαοποιήσετε αυτήν την ιδέα που είχατε από τότε. Και εύχομαι καλή επιτυχία σε όλους τους συνέδρους, επίσης και σε αυτό το πειραματικό εργαστήρι που οργανώσατε. Και εύχομαι το μεσημέρις του Σαββάρτου να έχουμε πλούσια αποτελέσματα και να γνωρίζουμε λίγο καλύτερα αυτόν τον δόσμο των ιδολίων. Σας ευχαριστώ. Δύο πράγματα ξέχασα πριν να πω. Καταρχάς να ευχαριστήσω επίσης μεγάλη μου παράλειψη την συνάδελφο την Ευαγγελία Τσαγκαράκη ο προϊσθαμένη του κτήματος κεραμικής, μεταλλοτεχνίας και μικροτεχνίας που μαζί με την ηλέκτρα ζωγράφου ήταν υπεύθυνες διοργάνωσες του πειραματικού εργαστηρίου και πιστέψτε με δεν ήταν καθόλου εύκολο. Σε αυτό συμμετέχουν δύο εξαιρετικοί κεραμίστες, οι κύριοι Καραγίτσος και Βαμπάτσις. Ήδη πρώτη μέρα, χθες, πήγε πάρα πολύ καλά και θα τα δω και τις επόμενες μέρες. Και η δεύτερη παράλειψη ήταν το Μουσείο, που αποφασίσε να εκδώσει τα πρακτικά αυτού του συνεδρίου πάρα πολύ γρήγορα. Αυτό σημαίνει ότι ως το τέλος του χρόνου θα έχετε πάρει την κύκλιο με τις οργίες, τις πρωδιαγραφές που θα πρέπει να ακολουθήσουμε για την έκδοση. Θέλουμε, ως το τέλος του 2019, να έχουμε τελειώσει και με αυτό. Και τώρα η κυρία Βελένη, που μας κάνει την ένδραξη του συνεδρίου. Καλημέρα και από μένα. Αγαπητοί φίλοι, εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αγαπητοί συνάνδελφοι. Καταλαβαίνετε ότι είμαι ιδιαίτερο συγκινημένη που βρίσκομαι εδώ, σε έναν χώρο πολύ φιλικό και εκεί, όπου πέρασα τα τελευταία 12 χρόνια της ζωής μου εδώ πέρα. Και ο χρόνος μας παίζει περίεργα παιχνίδια, όταν σχεδιάσαμε το ειδόλιο μαζί με την τότε, την ποιματάρχη της κεραμικής, την κυρία Στεφανή. Για αυτό λυσμονήσω την κυρία Τσαγκαρά, την κυρία Στεφανή, γιατί έχουν αλλάξει τα πράγματα. Τώρα εσείς είχατε το κεραμικής και έτσι είχαμε σχεδιάσει μαζί το ειδόλιο, μία έκθεση που ήταν ένα τιτάνιο έργο, το οποίο το οφέραμε σε επέραση πολύ ατυτικός και μπορώ να σας πω ότι παίρνω, τώρα που βρίσκομαι στην Αθήνα, αυτόν τον αντίκτυπο και από το εξωτερικό αλλά και από τους συναδέλφους της υπόλοιπης Ελλάδας και είναι πάρα πολύ θετικός. Έχει κάνει τρομερή εντύπωση το πώς αντιμετωπίστηκε αυτή η έκθεση, γιατί είναι έκθεση η οποία έχει ιδόλια που προέρχονται κατά κύριο λόγο από ανασκαφικά σύνολα και δίνει καινούργια δεδομένα στη χρονολόγηση αυτής της κατηγορίας των αρχαίων αντικειμένων. Τότε, λοιπόν, όταν σχεδιάζαμε την έκθεση είπαμε ότι θα είναι ολοκληρωμένο αυτόν, κάνουμε ένα πειραματικό εργαστήρι κεραμμικής και ένα συνέδριο. Το πειραματικό εργαστήρι κεραμμικής το είχαμε σχεδιάσει να γίνει πολύ πιο σύντομα, όμως λόγω της δυσκολίας που πάλι σας εξήγησε η κυρία Στεφανή, δεν το καταθέραμε να το κάνουμε πέρσι τον, λέγαμε, Σεπτέμπριο, διότι θέλει να συνδυάζεις πάρα πολλά πράγματα, είναι πραγματικά μια μεγάλη προσπάθεια και τώρα αυτό είναι το τέταρτο πειραματικό εργαστήρι κεραμμικής που συνδένει σε αυτό το Μουσείο. Ήδη έχουν προηγηθεί τρία πειραματικά εργαστήρια κεραμμικής που αφορούσαν τα αγγεία και αυτό αφορά τα πύληνα ιδόλια. Επομένως αυτό το Μουσείο έχει και μία μεγάλη εμπειρία σε αυτά τα πειραματικά εργαστήρια που μας δίνουν πολλοί γνώσεις, πιστέψτε με, και μας κάνουν, καταλάβουμε σε ποιο επίπεδο είχαν φτάσει στην αρχιότητα σε διάφορα θέματα τέτοια τεχνογνωσίας. Χαίρομαι λοιπόν πάρα πολύ και πέρσι βέβαια σχεδιάσαμε πάλι μαζί με το κτήμα κεραμικής και την κυρία Στεφανή και τις συνεργάτες όλες, την κυρία Ρησογράφου, την κυρία Άννα Ραβανιτάκη και τις αγαπητές συναδέρφους που τότε ήταν στο κτήμα κεραμικής και ενδεχομένως παραλείπω κάποια τώρα. Και συγκροτήσαμε και την επιστημονική επιτροπή, την οποία ευχαριστώ πάρα πολύ και εγώ προσωπικά για την αποδοχή να συμμετέχεις σε αυτό το συνέντριο. Το συνέντριο όπως εξήγησε η κυρία Πιγιάτογλου από εκ μέρους της επιστημονικής επιτροπής, έχει επίσης έναν πολύ πρωτότυπο χαρακτήρα γιατί και για πρώτη φορά πάλι τα σύνολα είναι κυρίως ομασκαφικά και πιστεύουμε ότι αυτό θα συμβάλει πάρα πολύ στην κατεύθυνση της καλύτερης χρονολόγησης των ειδωλείων, αλλά και των άλλων θεμάτων που άπτονται αυτής τις κατηγορίες των αντικειμένων. Σας ευχαριστώ λοιπόν όλους εσάς που συνεργαστήκαμε όλα αυτά τα χρόνια για να προχωρήσουμε και να διοργανώσουμε αυτό και να κλείσει με επιτυχία αυτή η πορεία της έκθεσης με έναν κατάλογο που ακόμη συζηχέται διεθνώς, και στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό και τον ζητάμε πάρα πολύ να τον προμηθευτούν γιατί πραγματικά είναι εξαιρετικά πολύτιμος και είναι ισότιμος κατάλογος με τους καταλόγους που κυκλοφορούν τα πολύ μεγάλα μουσεία διεθνώς, το Μετροκόλιταν και το Ρούβρο και το British Museum, πραγματικά δεν έχει τίποτα να ζηλέψει αυτός ο κατάλογος. Ήταν ένα τιτάνιο έργο και αυτό, εγώ θέλω να ευχαριστήσω όλους όσους συνεργάστηκαν για αυτήν την δουλειά, να τους συγχαρώ που μολονότι εγώ αποχώρησα από αυτή την πορεία, συνεχίστηκε και το βλέπω με εξαιρετικά μεγάλη επιτυχία, ολοκληρώνεται το έργο, προχωράει και πάνε ακόμη καλύτερα. Χαίρομαι πάρα πολύ γιατί το Μουσείο εξακολουθεί να λάμπει και να είναι υπέροχο και να ξεχωρίζει σε όλη την Ελλάδα. Σας συγχαίρω κυρία Στεφανή, που και εσείς και την ομάδα σας και την κυρία Τσαγγαράκη και όλους που δουλεύουν σε αυτό το Μουσείο, πραγματικά είναι ένα Μουσείο που όλοι έχουν να πουν μόνο μια καλή κουβέντα για το πώς λειτουργεί, να είστε καλά και να συνεχίζετε. Εκ μέρους θα ήθελα τώρα να ευχαριστήσω και την Οργανωτική Επιτροπή αλλά και όλους τους συμμετέχοντες συναδέλφους. Βρήσαμε μια μεγάλη κουβέντα όταν το στείλαμε αυτό με την Οργανωτική Επιτροπή το συνέδριο για το χρονολογικό του φάσμα, θα έχουμε προστορικά μέχρι που θα το φτάσουμε, επίσης γεωγραφικά πώς θα το περιορίζαμε ή δεν θα το περιορίζαμε, αν ανεχόμασταν αρχικά είχαμε μια φιλοδοξία να κάνουμε τα ιδόλια όλης της Ελλάδος αλλά αυτό είδαμε ότι δεν ήταν δυνατόν να συμβεί και ενδεχομένως θα συνέβαινε και δεν θα είχε το βάθος που θα θέλαμε να έχει το συνέδριο, τέλος πάντων έγιναν πάρα πολλές συζητήσεις με την Οργανωτική Επιτροπή που τώρα δεν είναι τις ώρες να τα μεταφέρω. Παρ' όλα αυτά σήμερα έχουμε τη χαρά να έχουμε ένα πολύ πλούσιο και πυπνό πρόγραμμα που ξεκινάει από τα προηστατικά χρόνια και φτάνει μέχρι και τα ρωμαϊκά και αφορά κυρίως τον πορεολατικό χώρο. Πιστεύω ότι θα είναι πάρα πολύ επικοδομητική όλη η παρουσίαση των καινούριων δεδομένων και των παρουσιάσεων που θα δούμε, των ανακοινώσεων και θα γίνουν και πολύ χρήσιμες συζητήσεις μεταξύ μας. Σας μεταφέρω επίσης τα συγχαρητήρια και τις ευχές για καλή επιτυχία και της Γενικής Γραμματέρος της κυρίας Μαρίας Βλαζάκη αλλά και του Υφυπουργού του κ. Κωνσταντίνου Στρατή, οι οποίοι και ειδιώς αρχαιολόγοι ενδιαφέρονται πάρα πολύ για αυτές τις επιστημονικές δραστηριότητες των Μουσείων, αλλά και της Υφυπουργού Πολιτισμού της κυρίας Μερσίνης Ζορδά. Και με αυτά τα λόγια που πιστεύω ότι δεν σας φοβάσα πολύ, εύχομαι καλή επιτυχία σε αυτό το συλλέντριο και πολύ γρήγορα, όπως είπε και η κυρία Στεφανή, να δούμε και τα πρακτικά να παρουσιάζονται. Να είστε καλά, δεν είμαστε όλοι καλά.