Καινοτόμα επιχειρηματικότητα στην Κρίση: Μέλι και χρυσός | Yannis Karypidis | TEDxChania (TEDxChania, 2016)
: Είμαι ο Γιάννης, έτσι και η επιχείρηση ονομάστηκε Στάγιαφαρμο. Δυστυχώς, ευτυχώς, γι' αυτό, πιστεύω ότι είναι πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή, πιο ευκολή. Καβρούλα, εγώ είμαι ο Γιάννης, έτσι και η επιχείρηση ονομάστηκε Στάγιαφαρμο. Δυστυχώς, ευτυχώς, δεν μπορεί να είναι μαζί μας, για οικογενειακούς λόγους έπρεπε να μείνει στη Χαλκίδα και έτσι βρίσκομαι εγώ κοντά σας. Η επιχείρησή μας ιδρύθηκε το 2012 στα μέσα της κρίσης και ήταν, ήρθε μέσα από ερεθίσματα τα οποία δημιουργήθηκαν μέσα από εκπομπές που κυκλοφορούσαν εκείνη την εποχή. Κύριο παράδειγμα ήταν τα αληθινά σενάρια τα οποία έπαιζαν εκείνη την εποχή στην Ερτρία, όπου δείχναν μια αγροτική επιχειρηματικότητα διαφορετική από ό,τι έχουμε μάθει ή μας μάθαν οι γονείς μας. Δηλαδή, δεν βλέπαμε παραγωγές βαμβακιού, σιταριού, βλέπαμε παραγωγές ή καλλιέργειες καλύτερα σαλιγκαριού ή κάποιες περίεργες, περίερισμέσας εισαγωγικά, ηχθιοκαλλιέργειες. Όλο αυτό μας έδωσε το ένας μας σε μια περίεργη εποχή εκείνο το διάστημα να δούμε ότι ίσως να μπορέσουμε να ασχοληθούμε με τον πρωτογενή τομέα. Και σε μια χρονική στιγμή, λίγο πριν φύγουμε για το Λονδίνο, όχι για οικονομικούς λόγους, αλλά η σύζυγός μου, η τότε συντροφός μου, για να κάνει το μεταπτυχιακό της και εγώ για εργασία, είδαμε ότι η Εύβοια σαν περιοχή είναι μια καθαρά μελισοκομική περιοχή. Μια περιοχή η οποία παράγει μεγάλες ποσότητες πευκόμελου και γενικός μελιού, μέλι το οποίο όμως δεν το συναντάμε πουθενά. Κανένας, νομίζω, από εδώ μέσα δεν πάει να πάρει στο supermarket μέλι. Όλοι έχουμε κάποιον γνωστό όπως με το λάδι και κάποιος μας φέρνει. Το ευτύχημα ήταν, ένας παράγοντας ήταν αυτό, ότι θα έπρεπε να απευθυνθούμε καθαρά στο εξωτερικό. Άρα θα έπρεπε να δημιουργήσουμε ένα καινοτόμο προϊόν, το οποίο δεν θα αφορούσε την ελληνική κοινωνία και την ελληνική πραγματικότητα εκείνη τη χρονική στιγμή λόγω της κρίσης. Άρα θα έπρεπε να φτιάξουμε ένα προϊόν το οποίο θα μπορούσε να κοσμίσει ράφια πολυτελών, delicatessen της Ευρώπης αλλά και γενικός supermarket της Ευρώπης. Έπρεπε να βάλαμε το μυαλό μας και από την αρχή αφαιρέσαμε ένα κύριο στοιχείο, ότι θα πρέπει τα προϊόντα να βγάλουν από πάνω τους τη ρετσινιά μέσα σε εισαγωγικά, τα ελληνικά σημεάκια, τους κύωνες που οι μετανάστες του 50 και του 60 μετακομίσαν στην Αμερική και προσπαθούσαν να προωθήσουν την ελληνική γαστρονομία. Έχω μια ερώτηση. Γιατί απευθυνθήκατε σε κάτι καινοτόμο και γιατί δεν εστιάσατε στο θυμάρι, ας πούμε, το θυμάρι και μέλι είναι η ελληνική σημαία που λέμε. Το χρησιμοποιήσαμε. Απλώς ένα μότο που είχαμε είναι «Οι τύχοι είναι τυχεροί, η επιτυχία ποτέ τυχαία». Βρεθήκαμε εντελώς τυχεία μέσα σε εισαγωγικά σε μια εκδήλωση, σε ένα γάμο, όπου εκεί στο τέλος της εκδήλωσης γευθήκαμε αφρόδιήνο με φύλλα βρώσιμο χρυσού. Όλο αυτό μας έκλεισε το μάτι. Φυσικά, στο μέλλον υπήρξαν κάποιοι καρχεντριχείς, οι οποίοι είπανε, εντάξει, γιατί ασχοληθήκατε και βάλατε μέσα στο μέλι φύλλα βρώσιμο χρυσού. Μα αν η Ελλάδα είχε μια αυτοκίνητοβιομηχανία, η οποία θα έβγαζε Ferrari, θα μας πείραζε μας που η οικονομική κρίση δεν μπορούμε να την αγοράσουμε, όχι. Έτσι δεν είναι. Λοιπόν, έτσι πήραμε δύο κύρια χαρακτηριστικά. Το θυμαρίσιο μέλι, το οποίο είναι το πολυδιαφημισμένο μέλι ελληνικό σε όλο τον κόσμο. Και προσθέσαμε φύλλα βρώσιμο χρυσού. Αυτό ήταν ένα προϊόν, το οποίο ήταν η ναυαρχίδα μας. Ήταν το προϊόν, το οποίο έκανε τον Μπαμ. Πολλοί από εσάς θα αναρωτηθείτε, μα ο Χριστός τρώγεται. Ναι, είναι αλήθεια ο Χριστός τρώγεται. Φυσικά και τρώγεται. Τρώγεται, κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή στο εξωτερικό σε πάρα πολλά προϊόντα. Κυκλοφορεί στο λάδι, κυκλοφορεί σε κρέμες προσώπου, έχει πλούσια αντιοξιδωτικά στοιχεία. Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, δεν είναι αυτό το κύριο στοιχείο. Είναι καθαρά η εμφάνιση. Δεν ήταν ένα προϊόν, το οποίο σας το είπα από την αρχή, το φτιάξαμε για να λανσαριστεί στην Ελλάδα. Γι' αυτό και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μπήκε στα Χάρωτζ, μπήκε στα Σέλφρυτζ, μπήκε σε πολύ μεγάλους οίκους της Ευρώπης και αυτή τη στιγμή κοσμοί αυτά τα ράφια. Και πώς φτάσατε σε αυτό το σημείο, δηλαδή από την ιδέα στην υλοποίηση, στο πώς θα βρεθείς στο Χάρωτζ, υπάρχουν κάποια στάδια. Ναι. Κάποιος πόρτες χτυπάς και λες γεια σας. Ποια ήταν τα στάδια. Ναι. Τα στάδια ήταν, από την πρώτη στιγμή είχαμε τους δικούς μας ανθρώπους κοντά. Γιατί κάποιος μπορεί να βρεθεί και να πει, ναι εντάξει, μπορεί, είχατε κεφάλαια, είχατε... Από Ελλάδα, από εξωτερικό, από πού. Όχι. Ήταν όλοι οι δικοί μας, και οι δυο οικογένειες του Στά και του Γιά, ήταν μαζί και προσπαθούσαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο να βοηθήσει και να μπορέσει να εκτοξεύσει αυτό το εγχείρημα. Να, το ελληνικό μοντέλο. Οικογένεια. Φυρήξη. Ναι, είχαμε από την πλευρά της γυναίκας μου, την αδερφή της, η οποία ήταν τοπογράφος για τις άδειες, όλα αυτά, το design, η αδερφή μου είναι graphic designer, όλο αυτό το δέσαμε και παράλληλα, θέλω να προσθέσω, γυρίζαμε όλη την Ελλάδα γνωρίζοντας νέους μελισσοκόμους, νέες πρακτικές, γιατί όλο αυτό θα έπρεπε να το βιώσουμε και να το μάθουμε. Δηλαδή, θα έπρεπε να γνωρίζουμε πώς γίνεται η εκτροφή. Αυτή τη στιγμή έχει φτάσει στις δυο κόσμους, πηγαίνει με κοντομάνικο στις μέλισσες, εγώ δεν είμαι και τόσο δυνατός, αλλά γυρίζαμε συσκευαστήρια, γνωρίζαμε ανθρώπους. Και αυτό που καταλήξαμε στο πρώτο εξάμινο, κάνοντας την πρώτη εξαγωγή, στο The Life Goddess, στο Λονδίνο, ένα εγχείρημα του Νίκου Τουνηφούδη, το οποίο ήταν από τα αρχικά ερεθίσματα, ότι ναι, μπορούμε να κάνουμε το βήμα προς τα έξω, μπορούμε να γίνουμε εξωστρεφής, ήταν να μπορέσουμε όλο αυτό με πολύ καλή ποιότητα, με πολύ καλή συσκευασία και σε προσιτή τιμή, γιατί δεν είναι κορόιδα ή ξένη, να μπορέσουμε να το λανσάρουμε στο εξωτερικό. Μπράβο. Και αυτό που λέει εκεί, πώς κάνατε τον BAM? Πώς κάναμε τον BAM? Εκτός από ότι είπα, είχαμε τους παράγοντες της οικογένειας, χρησιμοποιήσαμε την τεχνολογία. Δημιουργήσαμε, μπορεί να είμαστε φίλοι σε κάποια από τα προφίλ που έχουμε στο Facebook, δημιουργήσαμε κάποια fake profile, τα οποία δεν είναι πραγματικά fake profile, είναι προφίλ τα οποία ασχολούνται με κάποιο τομέα, αγροτική ανάπτυξη και αναφέρει κάποια θέματα της ανάπτυξης. Όλα αυτά τα profile, εκείνη την εποχή που υπήρχε πολύ μεγάλη ανεργία, προσελκύαν κόσμο, γιατί ο κόσμος αυτός ήθελε να μάθει για προγράμματα, ήθελε να μάθει πώς μπορώ να καλλιεργήσω, ήθελε να μάθει διάφορα τέτοια πράγματα. Έτσι προσελκύσαμε πολύ μεγάλο κοινό, μέχρι 5.000 φίλους στο κάθε ένα profile και όλο αυτό μπορούσαμε να κοινοποιούμε τη δουλειά μας. Μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, όλο αυτό εκτοξεύτηκε. Και ο παράγοντας του θυμαρίσκου μελιού με φύλλα βρώσιμο χρυσού, που ήταν ένα καινοτόμο προϊόν και για την Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως, δεν παράγεται από άλλη εταιρεία παγκοσμίως μέλι με φύλλα βρώσιμο χρυσού, ναι, σε αυτό ήμασταν τυχεροί. Αλλά όχι στο συνολικό κομμάτι, νομίζω ότι έχουμε δώσει αρκετό αγώνα και δίνουμε. Δεν φτάσαμε στο πικ των δυνατοτήτων μας. Άρχισε να προσελκύει δημοσιογράφους. Δημοσιογράφοι, οι οποίοι θέλαναν να γράψουν γι' αυτό το καινοτόμο προϊόν, γι' αυτό το προϊόν, το οποίο είναι μοναδικό στον κόσμο και τι είναι αυτό το οποίο έχει βάλει μέσα χρυσό, από πού το παίρνει, τι γίνεται, όλο αυτό. Και στο δεύτερο εξάμινο της επιχείρησης, γίνεται μια εκτόξευση από τους δημοσιογράφους και από τα άρθρα τα οποία γραφτήκαν, τα οποία μας έδωσε μία άλλη δυνάμικη. Αλλά το κύριο χαρακτηριστικό ήταν τα social media. Μπράβο. Αυτό μου φαίνεται και πιο λογικό, γιατί η διαθήμηση από άλλους φορείς φτάνει μέχρι ενός ομίου. Από εκεί πέρα πρέπει να το προσπαθήσεις, ενώ τα social media έχουν πλέον μία ροή. Είναι σαν διαδικτυακό στόμα από στόμα σε στόμα. Η Εταιρεία Τηλεπικοινωνιών εκείνο το χρονικό διάστημα διοργάνωσε έναν διαγωνισμό σε Argyros Access. Είναι παραμονές χριστουγένων και είμαστε στον έναν υπολογιστή εγώ, στον άλλον, η σύζυγός μου, δημιουργώντας προφίλ και παίρνοντας τους κωδικούς αποφύλους για να στέλνουμε αιτήματα, για να μπορέσουμε να προσελκύσουμε like. Σε αυτό το διαγωνισμό, μέσα από 3.000 εταιρίες, οι οποίες πήραν μέρος με βραβείο διαφημιστικό πακέτο, βγήκαμε 3.000. Μπορέσαμε να αναδείξουμε την επιχειρηματικότητά μας. Φυσικά δεν κάτσαμε εκεί. Δεν κάτσαμε στο ότι τοποθετήσαμε τα προϊόντα μας και τελείωσε ή κάναμε την τοποθέτηση στα Χάρωτς και αυτό είναι, πετύχαμε ένα στόχο και τώρα πρέπει αυτό να έρθει και να μπει στη τσέπη. Είναι αρχή η έβοια σαν μια καθαρά μελισοκομική περιοχή, η οποία δεν υπάρχει ευωϊκό προϊόν μελιού σε κανένα ελληνικό supermarket αυτή τη στιγμή. Δημιουργήσαμε ένα πρότυπο μελισοκομικό συσκευαστήριο στη Χαλκίδα, όπου αυτή τη στιγμή είναι με τον κωδικό 01. Εύχομαι να γίνουν πολλά, εύχομαι να γίνουν κι άλλα. Το στόχος είναι να δημιουργηθούν κι άλλα προϊόντα μελιού. Δηλαδή, όταν έχει τύχει να με ρωτήσουν, «Μα αυτός είναι ανταγωνιστής σου, γιατί τον προωθήσει ή γιατί…» Ζητήσετε συνεργασία. Όσο περισσότερα οι μελισοκομικοί κωδικοί βρίσκονται σε ράφια του εξωτερικού, τόσο πιο εύκολα μπορώ να πείσω τον πελάτη ότι πρέπει να πάρει ελληνικό μέλι. Όταν ταξιδεύουμε στο Λονδίνο ή ταξιδεύουμε σε διάφορες χώρες ή πηγαίνουμε σε ένα σούπερ μάρκετ, το μόνο που συναντάμε είναι ιταλικά και ισπανικά προϊόντα. Εμείς δυστυχώς αυτό το ταξίδι το χάσαμε. Μπορεί να έχουμε την τρομερή ποιότητα, αλλά αυτό το ταξίδι το χάσαμε, κάνουμε πολύ δυνατά βήματα για να το προλάβουμε. Δημιουργούνται πάρα πολλές εταιρείες, οι οποίες είναι στον αγροδιατροφικό τομέα και ελπίζουμε όλο αυτό να εξελιχθεί, να σταθεροποιηθεί και οι ξένοι, εκτός από τον τουρισμό, να μάθουνε, ερχόμενοι στην Ελλάδα, γνωρίζοντας τη γαστρονομία μας, να μάθουν και να παίρνουν τα ελληνικά προϊόντα στο εξωτερικό και να μην έχουν αυτή την εικόνα με εκείνες τις κονσέρβες και όλα τα υπόλοιπα. Και να είναι ένα αυθεντικό ελληνικό προϊόν και προϊόν μάλιστα τοπικής προέλευσης. Δηλαδή, η Ελλάδα δεν είναι μία. Έχουμε την κριτική διατροφή, έχουμε τα κριτικά προϊόντα, τα ευωϊκά, όπως μας λέτε, της Θεσσαλονίκης και πολλών άλλων περιοχών, που δεν γνωρίζουμε καν ακόμα. Πόσο στο εξωτερικό? Είναι πραγματικότητα, είναι πραγματικότητα. Δεν ξέρω, αν και μου είπαν ότι δεν επιτρέπονται οι ερωτήσεις, αλλά αν θα θέλατε κάποια ερώτηση, αν είχατε, θα ήταν καλό για εμένα. Να με βοηθήσετε, γιατί δεν έχω συνηθίσει να είμαι ο μιλητής στον κύκλο. Ναι. Εγώ? Βεβαίως. Γενικά τη ζήτηση μπορείτε να την καλύψετε, την προβλέπετε, γιατί το εξωτερικό είναι μεγάλος... Ευχαριστώ για την ερώτηση. Αυτή τη στιγμή, στην αρχή την καλύπταμε. Κάναμε και όλες τις απαραίτητες ενέργειες από την αρχή, το προϊόν μας να είναι βιολογικό. Αυτή τη στιγμή, έχουμε 12 μελισοκομικούς κωδικούς. Δεν έχουμε μείνει στους τρεις αρχικούς, στο θυμαρίσιο μέλι, στο μέλι με θυμαρίσιο μέλι με φύλλα βρώσιμο χρυσού και στο μέλι με βασιλικό πολτό και γύρι. Κάναμε split, ώστε να ανοίξουμε την αγορά και να μπορέσουμε να διεσδίσουμε με περισσότερους κωδικούς, κωδικούς τους οποίους τους ελέχαμε. Και αυτή τη στιγμή, φτάσαμε με 12 κωδικούς στην αγορά, οι οποίοι, οι πέντε είναι βιολογικοί και είναι καθαρά δικής μας παραγωγής και το λέω γιατί είναι καμάρι. Δεν ξέρω αν κάποιος εδώ μέσα είναι μελισοκόμος, αλλά πάντως είναι μια τέχνη η οποία... Θέλει αφοσίωση. Ναι. Και θέλει να το προλάβεις και στο τσακ. Εγώ μάθα μόλις θέση ότι το μέλι ξυνίζει, μπορεί να ξυνίσει. Το μέλι δεν χαλάει ποτέ. Και πώς ξυνίζει. Είναι άλλοι παράγοντες που μπορεί να το κάνουν να ξυνίσει. Είναι η υγρασία, είναι η μη καλή φροντίδα. Αλλά στα μέλια τα οποία έχουν προσμίξεις, λογικό και δεν μπορούσαμε να καλύψουμε την παραγωγή. Μέλια τα οποία εννοώ με προσμίξεις, εννοώ μέλι με κόκκινη καυτερή πιπεριά, μέλι με κότζι μπέρι, μέλι με άνθι Λεβάντας, μέλι με κανέλα, μέλι με μαστίχ αχίου, μέλι με μαύρη τρούφα, μέλι με φύλλα βρώσιμο χρυσού. Δημιουργήσαμε έναν άτυπο εισαγωγικά συνεταιρισμό, με λυσοκόμονοι οι οποίοι εφαρμόσανε τις πρακτικές τις οποίες από την αρχή θέσαμε, δηλαδή όλο το στρατηγικό πλάνο πάνω στη βιολογική μελισοκομία και στην ορθή χρήση φαρμάκων και στον τρόπο εκμετάλλευσης της καλλιέργειας. Και έτσι ή καλύψαμε και ένα άλλο κομμάτι της ευρύτερης περιοχής με ανθρώπους οι οποίοι συνεργάζονται αυτή τη στιγμή μαζί μας. Οι αφανείς ήρωες, λέω εγώ. Κύριε Καρεπίδη, να κάνω μία ερώτηση μόνο. Ε, βέβαια, έχουμε 2 και 37. Έχουμε 2 και 36 και 34 και 33. Υπάρχουν άνθρωποι που ακολούθησαν το παράδειγμά σας, υπάρχουν συνεταιρισμοί, μονάδες με λυσοκόμων που ακολούθησαν το ίδιο παράδειγμα μέσα σας. Το τελευταίο είναι την Παρασκευή, το μεσημέρι, ένα τηλεφώνημα που δέχτηκα από νησί από τις Κυκλάδες όπου οι άνθρωποι βγάζουν εξαιρετικής ποιότητας θυμαρίσιο μέλι. Μέλι με 80% κυραιόκοκους. Αυτή τη στιγμή, το 80% κυραιόκοκους πάνε να πει ότι είναι το πιο top αυτή τη στιγμή, για να μην καθίσω να σας αναλύσω τι σημαίνει αυτό. Δηλαδή, η περιεκτικότητά τους σε θυμάρι είναι μέχρι εκεί που δεν πάει, να το πω. Με πήραν τηλέφωνο και ζητήσανε την ελάχιστη βοήθεια που μπορώ να προσφέρω αυτό το μέλι να μην πηγαίνει σαν bulk ποσότητες είτε στην Ιταλία είτε στην Ισπανία και να μπορέσουν να φτιάξουν ένα δικό τους προϊόν με ένα δικό τους design και... Και να το διοικητεύσουν και στην τοπική αγορά? Όχι. Να το διοικητεύσουν και στην Ελλάδα? Δεν ξέρω αν θα το διοικητεύσουν στην Ελλάδα αλλά στη θέση τους θα το διοικητεύα απευθείας στο εξωτερικό. Το κοινό θέλει παιδεία, θέλει πολύ μεγάλη προσπάθεια γιατί όλοι έχουμε συνηθίσει να λέμε ότι μέλι μπορεί να έχει ζάχαρη, μπορεί να έχει χιλιαδιό. Αν αρχίσουμε και εμπιστευόμαστε και διαβάζουμε για το μέλι τι περιέχει, πώς παράγεται, πώς ταΐζονται οι μέλισσες και όλο το υπόλοιπο κομμάτι της μελισσοκομίας νομίζω θα είναι χρήσιμο και για εμάς τους παραγωγούς αλλά και για εσάς τους καταναλωτές. Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω. Είμαστε 45 δευτερόλεπτα. Ευχαριστώ. Να είστε καλά. Ευχαριστώ. Καλημέρα. Να είστε καλά.